Πότε δίνουμε νιτρικό ασβέστιο ανά καλλιέργεια

Το ασβέστιο δεν λειτουργεί το ίδιο σε κάθε καλλιέργεια, και ο λόγος δεν είναι οι διαφορετικές ανάγκες σε ποσότητα αλλά η διαφορετική διαδρομή προς τον καρπό. Επειδή το ασβέστιο ταξιδεύει με τη ροή του νερού στο ξύλωμα, οι καλλιέργειες με καρπούς που μεγαλώνουν γρήγορα και διαπνέουν λίγο βρίσκονται σταθερά σε μειονεκτική θέση. Από εκεί προκύπτει και το γιατί το χρονικό παράθυρο της εφαρμογής μετράει περισσότερο από τη δόση.

Ακτινίδιο

Στο ακτινίδιο υπάρχει καλά τεκμηριωμένο παράθυρο. Η λειτουργία του ξυλώματος, η διαπνοή του καρπού και η υδραυλική αγωγιμότητα μεταβάλλονται σημαντικά κατά τις πρώτες 8 με 10 εβδομάδες μετά την πλήρη άνθηση, και καθεμία από αυτές τις μεταβολές μπορεί να διακόψει την εισροή ασβεστίου στον καρπό. Ό,τι μπει μέσα σε αυτό το διάστημα καθορίζει την εικόνα της συγκομιδής.

Το αποτέλεσμα δεν αφορά το μέγεθος του καρπού. Έρευνα σε ακτινίδια Hayward έδειξε ότι οι διαφυλλικές εφαρμογές ασβεστίου, από την καρπόδεση μέχρι λίγο πριν τη συγκομιδή, δεν μετέβαλαν το μέσο βάρος του καρπού ούτε τα διαλυτά στερεά ή την οξύτητα, βελτίωσαν όμως τη σφριγηλότητα της σάρκας και τη συντηρησιμότητα.

Ο μηχανισμός είναι δομικός. Το ασβέστιο σχηματίζει γέφυρες με τις πηκτίνες της μεσοκυττάριας πλάκας, ενώνοντας τα γειτονικά κυτταρικά τοιχώματα. Όταν λείπει, το τοίχωμα αδυνατίζει και ο καρπός μαλακώνει νωρίτερα στη συντήρηση.

Μηλοειδή

Στη μηλιά το πρόβλημα ονομάζεται πικρή στιγμάτωση, γνωστή και ως πικρή κηλίδωση, και εμφανίζεται ως κηλίδες στον φλοιό και εσωτερικά στη σάρκα. Έχει μια ιδιαιτερότητα που την κάνει ύπουλη, καθώς τα συμπτώματα συχνά δεν φαίνονται στο δέντρο αλλά εκδηλώνονται αργότερα, μέσα στη συντήρηση, όταν το προϊόν έχει ήδη τιμολογηθεί.

Επειδή το ασβέστιο μπαίνει στον καρπό μόνο όσο αυτός είναι νεαρός, οι εφαρμογές ξεκινούν νωρίς μετά την καρπόδεση και επαναλαμβάνονται. Μια μεμονωμένη εφαρμογή κοντά στη συγκομιδή δεν προλαβαίνει να αλλάξει την περιεκτικότητα του καρπού.

Χρειάζεται προσοχή σε μια διάκριση. Η φέλωση, το cork spot, δίνει επίσης κηλίδες στα μήλα αλλά οφείλεται σε έλλειψη βορίου, όχι ασβεστίου. Οι δύο ανωμαλίες μοιάζουν και συγχέονται, ενώ απαιτούν διαφορετική διόρθωση.

Τομάτα και πιπεριά

Εδώ η εκδήλωση είναι η ξηρή κορυφή, γνωστή και ως ξηρή σήψη ή τάπωμα. Το κρίσιμο διάστημα είναι από την άνθηση μέχρι ο καρπός να φτάσει περίπου το μέγεθος καρυδιού, γιατί μετά η επιδερμίδα γίνεται κηρώδης και σχεδόν αδιαπέραστη.

Σε αυτές τις καλλιέργειες η αποτελεσματική διαδρομή είναι το νερό άρδευσης και όχι ο ψεκασμός, ενώ η σταθερότητα της υγρασίας του εδάφους αποδίδει περισσότερο από κάθε προσθήκη λιπάσματος. Το θέμα το αναλύουμε στο πώς δίνουμε ασβέστιο για την ξηρή κορυφή.

Ελιά

Στην ελιά η εικόνα διαφέρει και αξίζει να ειπωθεί καθαρά. Τα ελληνικά ελαιοκομικά εδάφη είναι στη μεγάλη τους πλειονότητα ασβεστούχα και σπάνια παρουσιάζουν πραγματική έλλειψη ασβεστίου. Το θρεπτικό που εμφανίζεται ως περιοριστικός παράγοντας πριν την ανθοφορία είναι συνήθως το βόριο, το οποίο δεσμεύεται στα αλκαλικά εδάφη και επηρεάζει άμεσα τη γονιμοποίηση και την καρπόδεση.

Η αξία του νιτρικού ασβεστίου στην ελιά βρίσκεται λοιπόν λιγότερο στο ασβέστιο και περισσότερο στη μορφή του αζώτου. Παρέχει άζωτο σε νιτρική μορφή, δηλαδή άμεσα διαθέσιμη, χωρίς να οξινίζει και χωρίς το αμμωνιακό άζωτο που ανταγωνίζεται το ασβέστιο στην πρόσληψη. Πριν προγραμματιστεί οποιαδήποτε εφαρμογή, η φυλλοδιαγνωστική δείχνει τι πραγματικά λείπει.

Γιατί το βόριο συνοδεύει το ασβέστιο

Ο συνδυασμός ασβεστίου και βορίου στα διαφυλλικά σκευάσματα δεν είναι εμπορικό εύρημα. Τα δύο στοιχεία συνεργάζονται σε τρία επίπεδα.

Το βόριο βελτιώνει τη λειτουργία των διαύλων ασβεστίου στα φυτικά κύτταρα, οπότε υποστηρίζει την ίδια την πρόσληψη του ασβεστίου. Και τα δύο δεσμεύουν πηκτίνες στο κυτταρικό τοίχωμα, το βόριο σταθεροποιώντας τις πηκτίνες και το ασβέστιο σχηματίζοντας γέφυρες ανάμεσά τους, με αποτέλεσμα σφριγηλότερους ιστούς. Τέλος, και τα δύο ρυθμίζουν την πηκτινομεθυλεστεράση, το ένζυμο που ισορροπεί την αντοχή με την ελαστικότητα του τοιχώματος.

Η συνέργεια γίνεται πιο εμφανής στην ανάπτυξη του γυρεοσωλήνα, όπου το ασβέστιο διατηρεί τη βαθμίδα συγκέντρωσης που επιτρέπει στην άκρη του σωλήνα να επιμηκύνεται και το βόριο κρατά τον σωλήνα ελαστικό. Πρόκειται ακριβώς για το στάδιο όπου η ζήτηση σε ασβέστιο είναι υψηλή και η προσφορά περιορισμένη, οπότε η προανθική εφαρμογή βορίου βελτιώνει την κινητικότητα του ασβεστίου και μειώνει τις ανωμαλίες του καρπού. Πώς αλληλεπιδρούν τα δύο θρεπτικά στον μεταβολισμό, το περιγράφει αναλυτικά ο οδηγός για τις αλληλεπιδράσεις βορίου και ασβεστίου.

Τα κρίσιμα παράθυρα με μια ματιά

Συχνές ερωτήσεις

Πότε δίνουμε ασβέστιο στο ακτινίδιο; Το κρίσιμο διάστημα είναι οι πρώτες 8 με 10 εβδομάδες μετά την πλήρη άνθηση, όταν μεταβάλλονται η λειτουργία του ξυλώματος και η διαπνοή του καρπού. Οι εφαρμογές βελτιώνουν κυρίως τη σφριγηλότητα και τη συντηρησιμότητα, όχι το μέγεθος.

Γιατί συνδυάζεται το ασβέστιο με βόριο; Επειδή το βόριο βελτιώνει τη λειτουργία των διαύλων ασβεστίου, σταθεροποιεί τις πηκτίνες του κυτταρικού τοιχώματος μαζί με το ασβέστιο και στηρίζει την ανάπτυξη του γυρεοσωλήνα, ακριβώς όταν η ζήτηση σε ασβέστιο κορυφώνεται.

Χρειάζεται ασβέστιο η ελιά; Τα ελληνικά ελαιοκομικά εδάφη είναι κυρίως ασβεστούχα και σπάνια έχουν πραγματική έλλειψη ασβεστίου. Ο συνήθης περιοριστικός παράγοντας πριν την ανθοφορία είναι το βόριο. Η φυλλοδιαγνωστική δείχνει τι λείπει.

Γιατί η πικρή στιγμάτωση εμφανίζεται μετά τη συγκομιδή; Επειδή η ανεπάρκεια ασβεστίου στον καρπό δημιουργείται κατά την ανάπτυξη, ενώ η κατάρρευση των κυτταρικών τοιχωμάτων εκδηλώνεται αργότερα, στη διάρκεια της συντήρησης.

Αρκεί μία εφαρμογή ασβεστίου; Όχι. Το ασβέστιο δεν ανακατανέμεται μέσα στο φυτό, οπότε πρέπει να φτάνει στον καρπό συνεχώς όσο αυτός αναπτύσσεται. Οι εφαρμογές επαναλαμβάνονται μέσα στο κρίσιμο παράθυρο.

Σημαντικές σημειώσεις

Τα χρονικά παράθυρα που αναφέρονται είναι ενδεικτικά και μετατοπίζονται ανάλογα με την περιοχή, την ποικιλία και τη χρονιά, οπότε προσαρμόζονται στο πραγματικό φαινολογικό στάδιο κάθε οπωρώνα. Πριν από κάθε πρόγραμμα ασβεστίου ή βορίου, η ανάλυση εδάφους και η φυλλοδιαγνωστική δείχνουν αν υπάρχει πραγματική ανάγκη, καθώς το βόριο ιδίως έχει στενό εύρος ανάμεσα στην επάρκεια και την τοξικότητα. Ο σχεδιασμός γίνεται σε συνεργασία με γεωπόνο, και ακολουθούνται πάντα οι οδηγίες της συσκευασίας.

Πηγές

• Michailidis, M. et al. (2021). Foliar Calcium Fertilizers Impact on Several Fruit Quality Characteristics and Leaf and Fruit Nutritional Status of the Hayward Kiwifruit Cultivar. Agronomy.
• Understanding the Role of Calcium in Kiwifruit, Ion Transport, Signaling, and Fruit Quality. Horticulturae.
• Fruit Calcium, Transport and Physiology. Frontiers in Plant Science.
• Μαρνασίδης, Σ. & Καζαντζής, Κ. Συνηθέστερα εμφανιζόμενες φυσιολογικές ανωμαλίες και μετασυλλεκτικές ασθένειες των μηλοειδών.