Τι χρειάζεται ψεκασμό στην ελιά το φθινόπωρο και τι όχι

Το δελτίο Νο 3 του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών Αχαΐας, της 16ης Σεπτεμβρίου 2026, καλύπτει τους ελαιώνες της Αιτωλοακαρνανίας, της Αχαΐας, της Ηλείας, της Μεσσηνίας, της Κεφαλονιάς, της Ζακύνθου και της Ιθάκης, και ξεχωρίζει δύο πράγματα που πρέπει να γίνουν από ένα που δεν χρειάζεται.

Οι δύο μυκητολογικές ασθένειες αντιμετωπίζονται με μία επέμβαση. Η τρίτη πτήση του πυρηνοτρήτη, που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, κατά κανόνα δεν απαιτεί ψεκασμό.

Οι φθινοπωρινές βροχές ξεκινούν τις μολύνσεις

Η έναρξη των φθινοπωρινών βροχοπτώσεων σηματοδοτεί την έναρξη των δευτερογενών μολύνσεων και από τα δύο παθογόνα, το κυκλοκόνιο και το γλοιοσπόριο. Στον χρόνο έκδοσης του δελτίου, οι επικρατούσες καιρικές συνθήκες δεν ευνοούσαν ακόμη την πραγματοποίηση μολύνσεων, γεγονός που αφήνει περιθώριο προετοιμασίας.

Το κυκλοκόνιο χρειάζεται βροχή ή υψηλή υγρασία σε συνδυασμό με σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες, οπότε η αναγνώριση των συμπτωμάτων και ο βιολογικός κύκλος του καθορίζουν και τον χρόνο της επέμβασης. Τα συμπτώματα εντοπίζονται συνήθως στο έλασμα των φύλλων, ως το χαρακτηριστικό μάτι παγωνιού, ενώ ο μύκητας προσβάλλει και τους μίσχους των φύλλων και τους ποδίσκους των καρπών. Σε σοβαρές προσβολές προκαλείται φυλλόπτωση και καρπόπτωση, με τα δέντρα να οδηγούνται σε καχεξία.

Το γλοιοσπόριο χτυπά στην ωρίμανση

Το δεύτερο παθογόνο, γνωστό και ως παστέλα ή ανθράκωση, μολύνει τις ελιές κατά τη διάρκεια της ωρίμανσης και προκαλεί σήψεις. Σε επιδημικές χρονιές μειώνει δραματικά τόσο την απόδοση όσο και την ποιότητα του ελαιολάδου, οπότε ο εντοπισμός των πρώτων συμπτωμάτων πριν από τη συγκομιδή έχει άμεση οικονομική σημασία.

Η αναγνώριση γίνεται από τους ίδιους τους καρπούς. Όσοι προσβεβλημένοι παραμένουν πάνω στο δέντρο μετατρέπονται σε μούμιες, ενώ σε εκείνους που πέφτουν στο έδαφος εμφανίζεται σήψη και, σε συνθήκες υψηλής υγρασίας, ρόδινη γλοιώδης μάζα στην επιφάνειά τους.

Μία επέμβαση για δύο ασθένειες

Η κεντρική σύσταση του δελτίου είναι να επιδιώκεται κατά τον φθινοπωρινό ψεκασμό η ταυτόχρονη αντιμετώπιση και των δύο ασθενειών, με εγκεκριμένα μυκητοκτόνα προληπτικής ή και θεραπευτικής δράσης, σύμφωνα με τις οδηγίες της εγκεκριμένης ετικέτας.

Σε ελαιώνες που έχουν μείνει ακάλυπτοι, το δελτίο ζητά να εξετάζεται η ανάγκη εφαρμογής θεραπευτικού μυκητοκτόνου αμέσως μετά από βροχόπτωση, καθώς εκεί η μόλυνση έχει ήδη γίνει και η προληπτική λογική δεν εφαρμόζεται πλέον.

Η επιλογή του σκευάσματος δεν κρίνεται μόνο από την αποτελεσματικότητά του. Λαμβάνονται υπόψη το στάδιο ωρίμανσης των καρπών και το προβλεπόμενο μεσοδιάστημα ανάμεσα στην εφαρμογή και τη συγκομιδή, ώστε τα υπολείμματα να παραμείνουν εντός των επιτρεπόμενων ορίων.

Η τρίτη πτήση του πυρηνοτρήτη δεν θέλει ψεκασμό

Η πληροφορία αυτή εξοικονομεί μια περιττή επέμβαση. Η τρίτη πτήση του πυρηνοτρήτη αντιπροσωπεύει τη φυλλόβια γενεά και εμφάνιζε ήδη δραστηριότητα στις 15 Σεπτεμβρίου. Το δελτίο εκτιμά ότι θα κορυφωθεί το τελευταίο δεκαήμερο του Οκτωβρίου και θα ολοκληρωθεί στις αρχές Δεκεμβρίου.

Οι πεταλούδες αυτής της γενεάς προέρχονται από τους προσβεβλημένους καρπούς της προηγούμενης, της καρπόβιας, και γεννούν τα αυγά τους στα φύλλα της ελιάς, όπου θα διαχειμάσουν οι προνύμφες. Επειδή η φυλλόβια γενιά διαφέρει ουσιωδώς από την καρπόβια ως προς τη ζημιά που προκαλεί, το δελτίο σημειώνει ρητά ότι κατά κανόνα η ζημιά στα φύλλα δεν είναι αξιόλογη και δεν απαιτείται επέμβαση.

Η εναλλαγή ισχύει και εδώ

Για την αποφυγή ανάπτυξης ανθεκτικότητας, το δελτίο ζητά να τηρείται το όριο του μέγιστου αριθμού εφαρμογών με το ίδιο σκεύασμα, ενώ οι επαναληπτικές εφαρμογές γίνονται με εναλλαγή σκευασμάτων από διαφορετική ομάδα δράσης.

Η εναλλαγή κρίνεται από τον κωδικό ομάδας και όχι από το εμπορικό όνομα, οπότε δύο διαφορετικά σκευάσματα μπορεί να πιέζουν το ίδιο σημείο χωρίς να το αντιληφθεί ο παραγωγός. Τηρείται επίσης αυστηρά η αναγραφόμενη ελάχιστη απόσταση από τη συγκομιδή.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε γίνεται ο φθινοπωρινός ψεκασμός στην ελιά; Με την έναρξη των φθινοπωρινών βροχοπτώσεων, οι οποίες σηματοδοτούν και την έναρξη των δευτερογενών μολύνσεων από κυκλοκόνιο και γλοιοσπόριο. Ο ακριβής χρόνος ανακοινώνεται από τα δελτία της κάθε περιοχής.

Χρειάζονται δύο ξεχωριστοί ψεκασμοί για τις δύο ασθένειες; Όχι. Το δελτίο συνιστά να επιδιώκεται η ταυτόχρονη αντιμετώπιση και των δύο με την ίδια επέμβαση, χρησιμοποιώντας εγκεκριμένα μυκητοκτόνα προληπτικής ή και θεραπευτικής δράσης.

Τι κάνω αν ο ελαιώνας έμεινε ακάλυπτος; Εξετάζεται η εφαρμογή θεραπευτικού μυκητοκτόνου αμέσως μετά από βροχόπτωση, σύμφωνα με την εγκεκριμένη χρήση και τις οδηγίες της ετικέτας.

Πρέπει να ψεκάσω για την τρίτη πτήση του πυρηνοτρήτη; Κατά κανόνα όχι. Η τρίτη πτήση αντιστοιχεί στη φυλλόβια γενεά, τα αυγά εναποτίθενται στα φύλλα και η ζημιά δεν είναι αξιόλογη.

Πώς αναγνωρίζω το γλοιοσπόριο; Από τους καρπούς. Όσοι προσβεβλημένοι μένουν στο δέντρο γίνονται μούμιες, ενώ όσοι πέφτουν εμφανίζουν σήψη και, σε υψηλή υγρασία, ρόδινη γλοιώδη μάζα.

Τι προσέχω στην επιλογή σκευάσματος κοντά στη συγκομιδή; Το στάδιο ωρίμανσης των καρπών και το μεσοδιάστημα ανάμεσα στην εφαρμογή και τη συγκομιδή, ώστε τα υπολείμματα να παραμείνουν εντός των επιτρεπόμενων ορίων.

Σημαντικές σημειώσεις

Το δελτίο αφορά τις Περιφερειακές Ενότητες Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας, Ηλείας, Μεσσηνίας, Κεφαλονιάς, Ζακύνθου και Ιθάκης, και η κατάσταση μεταβάλλεται με τις βροχοπτώσεις. Παρακολουθήστε τα δελτία της δικής σας περιοχής. Η επιλογή του φυτοπροστατευτικού και της δοσολογίας γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες γεωπόνου, με χρήση αποκλειστικά εγκεκριμένων σκευασμάτων και πιστή εφαρμογή της ετικέτας. Συνιστάται να επιλέγονται σκευάσματα με τους λιγότερους κινδύνους για τον χρήστη και το περιβάλλον, με έλεγχο της σήμανσης κινδύνου και λήψη των απαραίτητων μέτρων προστασίας.

Πηγές

• Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας. Δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων Φυτοπροστασίας, Ελιά Νο 3, 16 Σεπτεμβρίου 2026.