Βιώσιμες συσκευασίες από τα αγροτικά υπολείμματα

Από το 26ο τεύχος του περιοδικού «Επί Γης» της Τράπεζας Πειραιώς, με θέμα «Καινοτομία: Κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη του αγροτικού τομέα» 

Γράφει η Ιωάννα Πετσοδήμου, Στέλεχος Αγροτικής Τραπεζικής, Πειραιώς

Η ανάγκη για φιλικές συσκευασίες

Η ανάγκη για πιο φιλικές προς το περιβάλλον συσκευασίες γίνεται όλο και πιο επιτακτική. Η βιομηχανία συσκευασίας καλείται να μειώσει το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα, χωρίς να θυσιάζει την ποιότητα και τη λειτουργικότητα των προϊόντων. Μία από τις πιο υποσχόμενες λύσεις είναι η αξιοποίηση αγροτικών υπολειμμάτων, δηλαδή των «απορριμμάτων», που παραμένουν μετά τη συγκομιδή, ως πρώτη ύλη για νέα, βιώσιμα υλικά.

Σε διεθνές επίπεδο, εταιρείες όπως η Biofase στο Μεξικό και η PaperWise στην Ολλανδία αποτελούν παραδείγματα επιχειρήσεων, που ενσωματώνουν την κυκλική οικονομία στην παραγωγή τους, μετατρέποντας υποπροϊόντα της γεωργικής παραγωγής σε καινοτόμα προϊόντα συσκευασίας.

Biofase: κουκούτσια αβοκάντο σε βιοπολυμερή

Η Biofase (2021) έχει εστιάσει στην αξιοποίηση των κουκουτσιών αβοκάντο για την παραγωγή βιοπολυμερών, κυρίως πολυϋδροξυαλκανοϊκών (PHA), τα οποία εμφανίζουν μηχανικές ιδιότητες παρόμοιες με το συμβατικό πλαστικό (Munguia, 2016). Τα κουκούτσια συλλέγονται, αποξηραίνονται και αλέθονται, προτού υποβληθούν σε χημική και βιοτεχνολογική επεξεργασία. Το τελικό προϊόν χρησιμοποιείται για την κατασκευή βιοδιασπώμενων αντικειμένων, όπως μαχαιροπίρουνα, καλαμάκια και συσκευασίες τροφίμων. Η επιλογή μη βρώσιμων πρώτων υλών διασφαλίζει ότι δεν δημιουργείται ανταγωνισμός με την παραγωγή τροφίμων και επιτρέπει την εμπορική διάθεση των προϊόντων σε διεθνείς αγορές, ενισχύοντας τη βιώσιμη ανάπτυξη της βιομηχανίας.

PaperWise: χαρτί από αγροτικά υπολείμματα

Η PaperWise (2023) αξιοποιεί αγροτικά υπολείμματα, όπως στελέχη καλαμποκιού, φλοιούς ρυζιού και φύλλα ζαχαροκάλαμου, για την παραγωγή χαρτιού και χαρτονιού υψηλής ποιότητας. Η διαδικασία βασίζεται σε συνδυασμό μηχανικής και θερμικής επεξεργασίας των υπολειμμάτων, μετατρέποντάς τα σε καθαρό χαρτοπολτό κατάλληλο για συσκευασίες τροφίμων, σακούλες, κουτιά και ετικέτες. Το χαρτί της PaperWise παρουσιάζει έως και 47% χαμηλότερο ανθρακικό αποτύπωμα σε σύγκριση με το παραδοσιακό χαρτί από δέντρα και είναι πλήρως κομποστοποιήσιμο και ανακυκλώσιμο (CE Delft, 2021).

Κυκλική οικονομία στην πράξη

Η εφαρμογή των αρχών της κυκλικής οικονομίας: τα υπολείμματα της γεωργικής παραγωγής μετατρέπονται σε πρώτη ύλη υψηλής αξίας, δημιουργώντας έναν κλειστό κύκλο βιώσιμης παραγωγής και κατανάλωσης. Η αξιοποίηση των αγροτικών αποβλήτων προσφέρει οικονομικά οφέλη στους παραγωγούς και μειώνει τις περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις που προκαλεί η καύση τους.

Η Biofase και η PaperWise αποδεικνύουν ότι η καινοτομία στη συσκευασία δεν περιορίζεται απλώς στη μείωση της χρήσης πλαστικού ή χαρτιού, αλλά περιλαμβάνει την ορθολογική αξιοποίηση φυσικών πόρων και την ενσωμάτωση προηγμένων τεχνολογικών λύσεων.

Οι δυνατότητες της Ελλάδας

Η ελληνική πραγματικότητα προσφέρει σημαντικές δυνατότητες για αντίστοιχες εφαρμογές. Τα κουκούτσια ελιάς, τα υπολείμματα οινοποιίας και τα φλοιώδη υπολείμματα φρούτων, αντί να καίγονται ή να καταλήγουν στις χωματερές ανεπεξέργαστα, μπορεί να αξιοποιηθούν για την παραγωγή βιοπλαστικών ή χαρτιού. Εξέλιξη, η οποία θα οδηγούσε σε προϊόντα με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα και πρόσθετη οικονομική αξία για τον αγροτικό κόσμο.