Ψηφιακές λύσεις για την αποκατάσταση της βιοποικιλότητας στη σύγχρονη γεωργία

Από το 26ο τεύχος του περιοδικού «Επί Γης» της Τράπεζας Πειραιώς, με θέμα «Καινοτομία: Κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη του αγροτικού τομέα»

Γράφει ο Δρ Βασίλειος Βασιλειάδης, Παγκόσμιος Υπεύθυνος Ψηφιακών Προϊόντων Βιωσιμότητας της Syngenta Group

Η σημασία της αγροβιοποικιλότητας

Η ενίσχυση και μέτρηση της αγροβιοποικιλότητας είναι κρίσιμη για τη δημιουργία ανθεκτικών και βιώσιμων συστημάτων τροφίμων. Από γεωργικής απόψεως, η βιοποικιλότητα υποστηρίζει βασικές οικοσυστημικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της επικονίασης, του φυσικού ελέγχου των επιβλαβών εντόμων και της διατήρησης της υγείας του εδάφους, που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγικότητα των καλλιεργειών και μειώνουν την εξάρτηση από εξωτερικές εισροές.

Ο Νόμος για την Αποκατάσταση της Φύσης και η CSRD

Ο Νόμος για την Αποκατάσταση της Φύσης της Ε.Ε., που υιοθετήθηκε στις αρχές του 2024, αποτελεί ιστορικό ορόσημο στην ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία ως το πρώτο δεσμευτικό πλαίσιο για την αποκατάσταση οικοσυστημάτων σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, με στόχο την αποκατάσταση όλων των υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων έως το 2050. Η νομοθεσία έχει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τα γεωργικά τοπία, όπου στοχεύει στην αναστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας με τη χρησιμοποίηση πρακτικών φιλικών ως προς τη βιοποικιλότητα, όπως λωρίδες λουλουδιών στα περιθώρια, φυτοφράχτες, φυτά κάλυψης, ζώνες ανάσχεσης, αγρανάπαυση κ.ά.

Η αυξανόμενη έμφαση στην περιβαλλοντική ευθύνη έχει επίσης οδηγήσει στην Οδηγία για την Εταιρική Αναφορά Βιωσιμότητας (CSRD) της Ε.Ε., που επιβάλλει σε μεγάλες εταιρείες να δημοσιοποιούν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις επιπτώσεις, τους κινδύνους και τις ευκαιρίες τους στο περιβάλλον, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση (ESG). Ενώ διάφοροι ενδιαφερόμενοι φορείς σε όλη την αλυσίδα αξίας αγροδιατροφής έχουν δεσμευτεί για την αναγεννητική γεωργία, αντιμετωπίζουν κριτική σχετικά με την επάρκεια και την εφαρμογή των πρωτοβουλιών τους για τη βιοποικιλότητα. Ως απάντηση, αναδύονται βιομηχανικές συνεργασίες, όπως το Πρόγραμμα Regenerating Together της Sustainable Agriculture Initiative Platform, για την υποστήριξη της μέτρησης της βιοποικιλότητας ως αναπόσπαστο στοιχείο των πρακτικών αναγεννητικής γεωργίας.

Το όραμα της Syngenta για την αγροβιοποικιλότητα

Το 2024, ο Όμιλος Syngenta ξεκίνησε το σχέδιο βιωσιμότητάς του με επίκεντρο την επιτάχυνση της καινοτομίας για τους αγρότες και τη φύση, με την «Αναγέννηση του εδάφους και της φύσης» να αποτελεί μία από τις τέσσερις προτεραιότητες. Μία από τις δράσεις αυτής της προτεραιότητας αποτελεί και το όραμα της Syngenta, για την ανάπτυξη μιας υπηρεσίας ανάκτησης και καταμέτρησης της αγροβιοποικιλότητας στην Ευρώπη, για τις εταιρείες και εμπόρους τροφίμων, αγροτικούς συνεταιρισμούς, γεωργικές οργανώσεις και την εφοδιαστική τους αλυσίδα, ανανεώνοντας το >20ετές πρόγραμμα Operation Pollinator.

Συγκεκριμένα, θα προσφέρει μία δωρεάν διαδικτυακή εφαρμογή στους παραγωγούς (φυτά μεγάλης καλλιέργειας και πολυετή) επιτρέποντας:

1. Την εύκολη καταχώριση του σχεδίου εφαρμογής πρακτικών φιλικών προς τη βιοποικιλότητα σε κάθε χωράφι.
2. Παρέχοντας συμβουλές μέσω μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης (AI) και αλγορίθμων για εξατομικευμένα μείγματα λουλουδιών, φυτών κάλυψης ή μειγμάτων για κάλυψη των σειρών σε πολυετείς καλλιέργειες.
3. Πρόσβαση σε αυτά τα μείγματα σπόρων προς αγορά προωθώντας μείγματα, που μπορούν να λάβουν επιδότηση (στις χώρες όπου ισχύουν τέτοια μέτρα).
4. Επαλήθευση των εφαρμοζόμενων μέτρων από τους ίδιους τους παραγωγούς, με την καταχώριση των πραγματικών στρεμμάτων και των τιμολογίων αγοράς των σπόρων.

Μέτρηση και παρακολούθηση με ψηφιακή τεχνολογία

Δεδομένου ότι η μέτρηση της βιοποικιλότητας είναι ζωτικής σημασίας για τη λήψη αποφάσεων βάσει τεκμηρίων, η παρακολούθηση της ετήσιας αλλαγής των ενδιαιτημάτων της γεωργικής περιοχής μέσω τηλεπισκόπησης, καθώς και του αντίκτυπου των πρακτικών με τη χρήση ψηφιακής τεχνολογίας παρακολούθησης στον αγρό, για τη συλλογή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, προβλέπεται να διατεθεί για τους ενδιαφερόμενους φορείς στο κοντινό μέλλον.