Πώς να διαλέξεις αζωτούχο λίπασμα με το χαμηλότερο κόστος αζώτου

Στην αγορά αζωτούχων λιπασμάτων, η φθηνή τιμή δεν εξασφαλίζει και φθηνό άζωτο. Σημασία έχουν η περιεκτικότητα του λιπάσματος σε άζωτο, το κόστος ανά μονάδα αζώτου και το ποσοστό που φτάνει τελικά στη ρίζα. Η ουρία, η νιτρική αμμωνία και οι σταθεροποιημένες μορφές διαφέρουν και στα τρία, και η σωστή επιλογή εξαρτάται από την εποχή, το έδαφος και τον τρόπο εφαρμογής.

Περιεκτικότητα και κόστος ανά μονάδα αζώτου

Η περιεκτικότητα σε άζωτο διαφέρει από λίπασμα σε λίπασμα. Η ουρία φτάνει το 46%, η νιτρική αμμωνία το 34,5%, η ασβεστούχος νιτρική αμμωνία περίπου το 27% και η θειική αμμωνία το 21%. Για 10 μονάδες αζώτου στο στρέμμα απαιτούνται περίπου 22 κιλά ουρίας ή 29 κιλά νιτρικής αμμωνίας, δηλαδή ανά μονάδα αζώτου η ουρία βγαίνει φθηνότερη. Η ουσιαστική σύγκριση γίνεται στο κόστος της μονάδας αζώτου, όχι στην τιμή αγοράς, και προκύπτει από τις προσφορές διαφορετικών προμηθευτών.

Ουρία 46-0-0 και πότε συμφέρει

Η ουρία δίνει το φθηνότερο άζωτο, έχει όμως ένα μειονέκτημα. Δεν προσλαμβάνεται απευθείας από τις ρίζες, καθώς πρέπει πρώτα να μετατραπεί μέσα στο έδαφος με τη βοήθεια του ενζύμου ουρεάση. Όσο η μετατροπή γίνεται στην επιφάνεια, μέρος του αζώτου διαφεύγει στην ατμόσφαιρα ως αμμωνία και χάνεται. Στα ζεστά, ξηρά και ασβεστούχα εδάφη της χώρας οι απώλειες φτάνουν από 15% ως 60%, με μέσο όρο γύρω στο 20%. Για τον περιορισμό τους, η ουρία χρειάζεται ενσωμάτωση στο έδαφος ή ένα πότισμα ή μια βροχή λίγων χιλιοστών μέσα σε λίγες ώρες από την εφαρμογή.

Όταν η ενσωμάτωση δεν είναι εφικτή, λύση δίνει η σταθεροποιημένη ουρία με αναστολέα ουρεάσης, που επιβραδύνει τη μετατροπή για μερικές ημέρες και συγκρατεί το άζωτο στο έδαφος. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει η Agrohellas Limus 40-0-0, με αναστολέα που περιορίζει τις απώλειες αμμωνίας ακόμη και χωρίς άμεσο πότισμα.

Νιτρική αμμωνία και άμεση δράση

Η νιτρική αμμωνία αποδίδει το μισό άζωτό της κατευθείαν σε νιτρική μορφή, που προσλαμβάνεται άμεσα από τις ρίζες χωρίς ενδιάμεση μετατροπή. Δρα γρήγορα ακόμη και σε χαμηλές θερμοκρασίες εδάφους και ταιριάζει στις πρώιμες ανοιξιάτικες επιφανειακές λιπάνσεις, με ελάχιστες απώλειες από εξάτμιση. Από την άλλη, το νιτρικό άζωτο εκπλένεται εύκολα με τις βροχές και στα ελαφριά εδάφη, ενώ στις ζώνες ευπρόσβλητες σε νιτρικά η αζωτούχος λίπανση υπόκειται σε περιορισμούς. Στην αγορά διατίθεται συνήθως ως ασβεστούχος νιτρική αμμωνία, με περιεκτικότητα γύρω στο 27%.

Για συνδυασμό αζώτου με θείο, μια ακόμη πρώτη ύλη είναι η θειική αμμωνία 21-0-0, κατάλληλη για αλκαλικά εδάφη και για καλλιέργειες με αυξημένες ανάγκες σε θείο.

Σταθεροποιημένα σύνθετα και λιγότερες απώλειες

Η ίδια λογική του περιορισμού των απωλειών ισχύει και στα σύνθετα λιπάσματα. Τα σταθεροποιημένα NPK με αναστολέα νιτροποίησης διατηρούν το άζωτο σε αμμωνιακή μορφή για μεγαλύτερο διάστημα, ώστε να εκπλένεται λιγότερο και να αξιοποιείται καλύτερα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Compo Expert NovaTec 15-15-15, που συνδυάζει ισορροπημένη θρέψη με βραδύτερη απελευθέρωση αζώτου.

Τι να προσέξεις πριν παραγγείλεις

Η τελική επιλογή εξαρτάται από την εποχή, το έδαφος και τον τρόπο εφαρμογής. Σε ζεστές περιόδους, με ενσωμάτωση ή άμεσο πότισμα, η ουρία αποδίδει το ίδιο άζωτο με μικρότερο κόστος. Στις αρχές της άνοιξης ή σε κρύα εδάφη που χρειάζονται άμεσο άζωτο, ασφαλέστερη είναι η νιτρική ή η ασβεστούχος νιτρική αμμωνία. Σε ασβεστούχα εδάφη με επιφανειακή εφαρμογή, προτιμότερη είναι η σταθεροποιημένη ουρία ή η νιτρική αμμωνία, ώστε να μη χαθεί το άζωτο στην ατμόσφαιρα. Για διαφυλλικό ψεκασμό χρειάζεται ειδική ουρία χαμηλής διουρίας, καθώς η κοινή κοκκώδης ξεπερνά το όριο του 0,25% που είναι ασφαλές για τα φύλλα και προκαλεί εγκαύματα σε ευαίσθητες καλλιέργειες, όπως τα εσπεριδοειδή και τα πυρηνόκαρπα.

Σε κάθε περίπτωση, η σύγκριση γίνεται στο κόστος ανά μονάδα αζώτου και η εφαρμογή ακολουθεί τις οδηγίες της ετικέτας. Για ολόκληρη την αγρονομική εικόνα του πότε ταιριάζει η κάθε μορφή, αναλυτικός οδηγός υπάρχει στο Wikifarmer για το πότε διαλέγουμε ουρία και πότε νιτρική αμμωνία.

Πηγές

Khan, M., et al. (2024). Optimizing nitrogen sources in top dressing for wheat, field study on growth, yield, and ammonia volatilization. Applied and Environmental Soil Science.

Mississippi State University Extension. (2021). Urea-based fertilizers in forage production.

Li, G., et al. (2020). Agronomic evaluation of polymer-coated urea and urease and nitrification inhibitors for cotton production under drip-fertigation. Scientific Reports.

Geisseler, D. (UC Davis). Citrus production in California, nitrogen. University of California, Davis.

Zekri, M. (UF/IFAS). Foliar fertilization of citrus, low-biuret urea. University of Florida.