Τι διαφορά έχουν τα οργανικά, τα οργανοανόργανα και τα χημικά λιπάσματα

Η βασική διάκριση στη λίπανση δεν είναι ποιο λίπασμα έχει τα περισσότερα θρεπτικά, αλλά αν αυτό τρέφει το φυτό ή το έδαφος. Τα χημικά λιπάσματα δίνουν άμεση, στοχευμένη θρέψη στο φυτό. Τα οργανικά εμπλουτίζουν το έδαφος με οργανική ουσία και τρέφουν σταδιακά. Τα οργανοανόργανα συνδυάζουν και τα δύο. Η επιλογή έχει ιδιαίτερη σημασία στην Ελλάδα, όπου τα περισσότερα εδάφη έχουν οργανική ουσία συνήθως έως 2%, δηλαδή χαμηλή, και χρειάζονται αναπλήρωση.

Τι είναι τα οργανικά λιπάσματα

Τα οργανικά λιπάσματα προέρχονται από φυσικές πρώτες ύλες ζωικής ή φυτικής προέλευσης, όπως η κοπριά, το κομπόστ, ο χούμος, τα φύκια και τα άλευρα ζωικών υπολειμμάτων. Αποδεσμεύουν τα θρεπτικά αργά, καθώς το έδαφος πρέπει πρώτα να τα διασπάσει, και ταυτόχρονα προσθέτουν οργανική ουσία και άνθρακα. Έτσι βελτιώνουν τη δομή του εδάφους, την ικανότητα συγκράτησης νερού και θρεπτικών, και τη δραστηριότητα των ωφέλιμων μικροοργανισμών. Επειδή οι ακριβείς αναλογίες θρεπτικών είναι δύσκολο να εγγυηθούν, πολλά από αυτά διατίθενται και ως εδαφοβελτιωτικά παρά ως καθαρά λιπάσματα.

Τι είναι τα χημικά λιπάσματα

Τα χημικά ή ανόργανα λιπάσματα είναι βιομηχανικά παρασκευασμένα και περιέχουν τα θρεπτικά σε άμεσα διαθέσιμη μορφή, με σαφείς και σταθερές αναλογίες αζώτου, φωσφόρου και καλίου. Δρουν γρήγορα και επιτρέπουν ακριβή διόρθωση μιας συγκεκριμένης ανάγκης ή τροφοπενίας. Το μειονέκτημά τους είναι ότι δεν προσθέτουν οργανική ουσία και δεν βελτιώνουν τη δομή του εδάφους, ενώ η υπερβολική ή λανθασμένη χρήση αυξάνει τον κίνδυνο έκπλυσης, συσσώρευσης αλάτων και υπερλίπανσης.

Τι είναι τα οργανοανόργανα λιπάσματα

Τα οργανοανόργανα λιπάσματα συνδυάζουν οργανική ουσία με ανόργανα θρεπτικά στοιχεία μέσα στο ίδιο προϊόν. Έχουν διπλή δράση, καθώς το ανόργανο μέρος απορροφάται άμεσα, ενώ η οργανική ουσία αποδεσμεύει θρεπτικά σταδιακά και βελτιώνει το έδαφος. Συχνά περιέχουν και ιχνοστοιχεία, όπως ψευδάργυρο, μαγγάνιο και βόριο, ή και ωφέλιμους μικροοργανισμούς. Πρόκειται για λιπάσματα νέου τύπου, που κατατάσσονται στην «ομάδα Γ», και γεφυρώνουν την απόσταση ανάμεσα στην καθαρά οργανική και την καθαρά χημική λίπανση.

Ταΐζουμε το έδαφος ή το φυτό

Ο πιο απλός τρόπος να θυμάται κανείς τη διαφορά είναι ότι τα οργανικά λιπάσματα ταΐζουν το έδαφος, ενώ τα χημικά ταΐζουν το φυτό. Ένα υγιές, ζωντανό έδαφος με επαρκή οργανική ουσία αξιοποιεί καλύτερα και τα ίδια τα χημικά λιπάσματα, γιατί βοηθά στη διάσπασή τους σε μορφές που προσλαμβάνει το φυτό. Γι' αυτό, στις περισσότερες περιπτώσεις η καλύτερη λύση δεν είναι η μία ή η άλλη κατηγορία, αλλά ο συνδυασμός τους, με τα οργανικά να χτίζουν τη γονιμότητα και τα χημικά ή τα οργανοανόργανα να καλύπτουν τις άμεσες ανάγκες.

Γιατί έχει σημασία στα ελληνικά εδάφη

Τα περισσότερα ελληνικά εδάφη έχουν χαμηλή οργανική ουσία, συνήθως έως 2%, ενώ σε πολλές περιπτώσεις είναι ακόμη χαμηλότερη λόγω εντατικής καλλιέργειας, διάβρωσης και υποβάθμισης. Η οργανική ουσία όμως καθορίζει τη γονιμότητα, τη συγκράτηση νερού και τη μικροβιακή ζωή του εδάφους. Η αναπλήρωσή της με οργανική λίπανση δεν είναι πολυτέλεια αλλά ανάγκη, ιδίως στις δενδρώδεις καλλιέργειες. Η χειμερινή περίοδος και ο λήθαργος των δέντρων δίνουν τον χρόνο να προστεθεί οργανική ουσία και να προετοιμαστεί το έδαφος πριν από τη νέα βλαστική περίοδο.

Πώς επιλέγουμε στην πράξη

Η επιλογή γίνεται με βάση τον στόχο. Για μακροχρόνια βελτίωση της γονιμότητας και της δομής του εδάφους, βάση αποτελούν τα οργανικά λιπάσματα και η κοπριά. Για άμεση, στοχευμένη κάλυψη μιας ανάγκης ή διόρθωση τροφοπενίας, ταιριάζουν τα χημικά. Για μια ισορροπία ανάμεσα στα δύο, με ταυτόχρονη βελτίωση του εδάφους, επιλέγονται τα οργανοανόργανα. Σε κάθε περίπτωση, μια εδαφολογική ανάλυση δείχνει την πραγματική κατάσταση του εδάφους και αποτρέπει τόσο την υπερλίπανση όσο και την υπολίπανση. Στο Farmclick υπάρχουν και οι τρεις κατηγορίες, από την κοπριά και τα οργανικά λιπάσματα μέχρι τα κοκκώδη σύνθετα και το σύνολο των λιπασμάτων.

Συχνές ερωτήσεις

Τι διαφορά έχει το οργανικό από το οργανοανόργανο λίπασμα; Το οργανικό προέρχεται εξ ολοκλήρου από φυσικές πρώτες ύλες και τροφοδοτεί σταδιακά, βελτιώνοντας το έδαφος. Το οργανοανόργανο συνδυάζει οργανική ουσία με ανόργανα θρεπτικά, οπότε έχει και άμεση και σταδιακή δράση.

Τι σημαίνει ότι το οργανικό λίπασμα «ταΐζει το έδαφος»; Σημαίνει ότι, εκτός από θρεπτικά, προσθέτει οργανική ουσία που βελτιώνει τη δομή, τη συγκράτηση νερού και τη μικροβιακή ζωή. Τα χημικά λιπάσματα, αντίθετα, δίνουν θρεπτικά κατευθείαν στο φυτό χωρίς να βελτιώνουν το έδαφος.

Ποιο λίπασμα είναι καλύτερο, το οργανικό ή το χημικό; Δεν υπάρχει απόλυτα καλύτερο. Τα οργανικά χτίζουν τη γονιμότητα του εδάφους μακροπρόθεσμα, τα χημικά καλύπτουν άμεσες ανάγκες με ακρίβεια. Συχνά η καλύτερη λύση είναι ο συνδυασμός τους.

Μπορώ να συνδυάσω οργανική και χημική λίπανση; Ναι, και συνήθως συνιστάται. Τα οργανικά βελτιώνουν το έδαφος και βοηθούν το φυτό να αξιοποιήσει καλύτερα τα χημικά, ενώ τα χημικά ή τα οργανοανόργανα καλύπτουν τις άμεσες ανάγκες της καλλιέργειας.

Πότε προσθέτω οργανική ουσία στο έδαφος; Κυρίως το φθινόπωρο και τον χειμώνα, πριν από τη νέα βλαστική περίοδο, ώστε να προλάβει να ενσωματωθεί. Στα δέντρα, η περίοδος του ληθάργου είναι κατάλληλη για βασική οργανική λίπανση.

Σημαντικές σημειώσεις

Οι ανάγκες κάθε καλλιέργειας σε θρέψη και οι ιδιότητες του εδάφους διαφέρουν σημαντικά. Πριν από μια ολοκληρωμένη στρατηγική λίπανσης, μια εδαφολογική ανάλυση, σε συνεργασία με γεωπόνο, δείχνει την οργανική ουσία, το pH και τα διαθέσιμα θρεπτικά, και καθορίζει ποιος συνδυασμός οργανικών, οργανοανόργανων και χημικών λιπασμάτων ταιριάζει. Τα λιπάσματα εφαρμόζονται σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας.

Πηγές

• Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Το έδαφος στη βιολογική γεωργία, οργανική ουσία.
• Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ορισμοί λιπασμάτων, λίπασμα βραδείας αποδέσμευσης.