Φθινοπωρινές δουλειές σε κήπο και μπαλκόνι πριν το κρύο

Από τον Σεπτέμβριο ως τον Νοέμβριο, ο κήπος δίνει ένα παράθυρο λίγων εβδομάδων: το χώμα κρατά ακόμη τη ζέστη του καλοκαιριού, οι πρώτες βροχές βοηθούν τα νέα φυτά να ριζώσουν, και ό,τι φυτευτεί τώρα μπαίνει δυνατό στην άνοιξη. Αν το παράθυρο χαθεί, οι φυτεύσεις μεταφέρονται στην άνοιξη, με πιο ακριβό πότισμα και λιγότερη ανάπτυξη. Οι αποφάσεις του φθινοπώρου είναι λοιπόν τρεις: τι θα φυτέψετε όσο είναι νωρίς, ποιες δουλειές συντήρησης δεν σηκώνουν αναβολή, και τι θα προστατέψετε πριν τους πρώτους παγετούς. Παρακάτω θα βρείτε τη σειρά των δουλειών, τα υλικά και τα εργαλεία που χρειάζονται, και τα λάθη που κοστίζουν.

Τι προλαβαίνετε να φυτέψετε ως τον Νοέμβριο

Η σειρά έχει σημασία, γιατί τα φυλλώδη και τα σπορόφυτα του Σεπτεμβρίου χρειάζονται ζεστό χώμα, ενώ τα σκόρδα και οι τουλίπες αποδίδουν καλύτερα όταν έχει κρυώσει. Οι σπόροι κηπευτικών για τον χειμωνιάτικο λαχανόκηπο αγοράζονται καλύτερα στις αρχές του φθινοπώρου, ώστε οι σπορές να γίνουν στην ώρα τους. Στα νότια και στα νησιά το παράθυρο κρατά περισσότερο, ενώ στα βόρεια και στα ορεινά κλείνει νωρίτερα, πριν τους πρώτους παγετούς.

Πώς ετοιμάζετε το χώμα για τις φυτεύσεις

Τα παρτέρια που άδειασαν από τα καλοκαιρινά φυτά δουλεύονται και εμπλουτίζονται πριν μπουν τα νέα. Τα υγιή υπολείμματα πάνε στο κομπόστ, ενώ τα άρρωστα φυτά απομακρύνονται, για να μη μεταφέρουν ασθένειες στην επόμενη χρονιά. Τα εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα βελτιώνουν τη δομή του χώματος, και τα οργανικά λιπάσματα δίνουν αργή, σταθερή θρέψη στις χειμωνιάτικες καλλιέργειες. Το φθινόπωρο είναι επίσης η καλύτερη στιγμή για ανάλυση εδάφους, ώστε η λίπανση της άνοιξης να στηριχτεί σε μετρήσεις.

Ποια εργαλεία χρειάζεστε για το κλάδεμα και τα φύλλα

Το κλάδεμα του φθινοπώρου είναι ελαφρύ: ξερά, σπασμένα και άρρωστα κλαδιά, ένα ήπιο σχήμα στους φράχτες και στα αρωματικά. Για αυτό αρκούν καθαρά, κοφτερά κλαδευτικά εργαλεία, που απολυμαίνονται ανάμεσα στα φυτά. Για τους μεγάλους φράχτες, τα θαμνοκοπτικά γλιτώνουν πολλές ώρες.

Τα πεσμένα φύλλα δεν είναι σκουπίδι. Μαζεμένα σε σωρό γίνονται φυλλόχωμα σε έναν ως δύο χρόνους, ενώ ανακατεμένα με πράσινα υλικά μπαίνουν στο κομπόστ. Σε μεγάλους κήπους, οι φυσητήρες τα συγκεντρώνουν γρήγορα από το γκαζόν, όπου αν μείνουν για καιρό στερούν το φως από το γρασίδι.

Πώς ρυθμίζετε το πότισμα για τον χειμώνα

Με τις βροχές του φθινοπώρου, το πότισμα αραιώνει. Ένα αυτόματο σύστημα που δουλεύει ακόμη με το καλοκαιρινό πρόγραμμα αφήνει τα φυτά σε νερό που λιμνάζει, κάτι που σαπίζει τις ρίζες. Οι αυτοματισμοί άρδευσης με αισθητήρα βροχής ή υγρασίας προσαρμόζουν το πότισμα μόνοι τους. Πριν τους παγετούς, τα λάστιχα αδειάζουν και αποθηκεύονται, και οι εξωτερικές βρύσες μονώνονται.

Πώς προστατεύετε τα φυτά από το κρύο

Η αζωτούχος λίπανση σταματά αρκετό καιρό πριν τους πρώτους παγετούς, γιατί η τρυφερή νέα βλάστηση καίγεται εύκολα. Τα ευαίσθητα φυτά σε γλάστρες μετακινούνται κοντά σε τοίχο και μακριά από τον βοριά, ενώ τα πιο ευαίσθητα περνούν τον χειμώνα μέσα. Στον κήπο, ένα στρώμα εδαφοκάλυψης περίπου 5 εκατοστών προστατεύει τις ρίζες, και όταν προβλέπεται παγετός, το αντιπαγετικό ύφασμα πάνω από τα φυτά κρατά λίγους βαθμούς πάνω από τη θερμοκρασία του αέρα. Οι πήλινες γλάστρες με βρεγμένο χώμα μπορεί να ραγίσουν στον παγετό, οπότε αδειάζουν ή μπαίνουν σε υπόστεγο.

Εδαφοκάλυψη με φλοιό δέντρων γύρω από φυτό του κήπου.

Λάθη που κοστίζουν το φθινόπωρο

• Βαθύ κλάδεμα πριν πέσουν τα φύλλα: οι μεγάλες τομές δεν κλείνουν πριν το κρύο
• Κλάδεμα σε φυτά που ανθίζουν τον χειμώνα ή την άνοιξη: κόβονται τα μπουμπούκια που ήδη σχηματίζονται
• Αζωτούχος λίπανση αργά το φθινόπωρο: δίνει τρυφερή βλάστηση που καίγεται
• Άρρωστα υπολείμματα στο κομπόστ: οι ασθένειες γυρίζουν την επόμενη χρονιά
• Φύτευση σε λασπωμένο ή παγωμένο χώμα: οι ρίζες δεν εγκαθίστανται
• Πότισμα με το καλοκαιρινό πρόγραμμα: το νερό σαπίζει τις ρίζες

Συχνές ερωτήσεις

Τι φυτεύω το φθινόπωρο στον κήπο

Φυλλώδη και σταυρανθή λαχανικά, σκόρδα, κουκιά και αρακά, μυρωδικά, βολβούς της άνοιξης, πανσέδες και κυκλάμινα, καθώς και αειθαλείς θάμνους και δέντρα σε γλάστρα.

Τι δέντρα φυτεύουμε το φθινόπωρο

Το φθινόπωρο είναι η καλύτερη εποχή για αειθαλείς θάμνους και δέντρα, όπως η φωτίνια, η αγγελική και τα κωνοφόρα, καθώς και για δέντρα σε γλάστρα. Τα γυμνόριζα φυλλοβόλα φυτεύονται όταν πέσουν τα φύλλα, από τα τέλη του φθινοπώρου και τον χειμώνα.

Πότε κλαδεύουμε το φθινόπωρο

Μόνο ελαφρύ κλάδεμα, για ξερά και άρρωστα κλαδιά και ήπιο σχήμα. Το βαρύ κλάδεμα των φυλλοβόλων γίνεται όταν πέσουν τα φύλλα, και το κλάδεμα των τριανταφυλλιών στα τέλη του χειμώνα.

Τι κάνω τα ξερά φύλλα του κήπου

Τα μαζεύετε σε σωρό ή σε σακιά για φυλλόχωμα, τα ανακατεύετε με πράσινα υλικά στο κομπόστ ή τα απλώνετε ως εδαφοκάλυψη. Τα φύλλα από άρρωστα φυτά απομακρύνονται.

Πότε σπέρνουμε γκαζόν το φθινόπωρο

Ο Σεπτέμβριος είναι ο καλύτερος μήνας, και στις θερμές περιοχές η σπορά γίνεται ακόμη στις αρχές του Οκτωβρίου, όσο το χώμα είναι ζεστό.

Πότε μπαίνουν μέσα οι γλάστρες

Πριν τους πρώτους παγετούς, νωρίτερα στις βόρειες και ορεινές περιοχές. Τα ευαίσθητα φυτά μετακινούνται σε προστατευμένο σημείο ή μέσα στο σπίτι.

Σημαντικές σημειώσεις

Οι ημερομηνίες των φυτεύσεων διαφέρουν ανά περιοχή, υψόμετρο και καιρό κάθε χρονιάς, οπότε τα παραπάνω λειτουργούν ως γενικές κατευθύνσεις. Για προβλήματα με εχθρούς ή ασθένειες, ένας γεωπόνος που θα δει τα φυτά επιτόπου δίνει την ασφαλέστερη διάγνωση.

Πηγές

• Royal Horticultural Society, September gardening jobs.
• Royal Horticultural Society, October gardening jobs.
• Royal Horticultural Society, November gardening jobs.
• Royal Horticultural Society, Mulches and mulching.