Πώς φροντίζουμε τον βασιλικό σε γλάστρα

Ο βασιλικός (Ocimum basilicum) είναι θερμόφιλο αρωματικό φυτό που ευδοκιμεί σε γλάστρα, αρκεί να έχει φως, ζέστη, σταθερή υγρασία και τακτικό κλάδεμα. Ανεξάρτητα από το είδος βασιλικού που θα διαλέξετε, η φροντίδα ακολουθεί τις ίδιες αρχές. Με λίγη φροντίδα δίνει φουντωτό, πλούσιο φύλλωμα όλο το καλοκαίρι. Τα δύο πράγματα που κάνουν τη διαφορά είναι το τακτικό κορυφολόγημα, που τον κρατά πυκνό, και η έγκαιρη αφαίρεση των ανθέων, που εμποδίζει τα φύλλα να πικρίσουν. Παρακάτω περιγράφεται όλη η φροντίδα, βήμα βήμα.

Θέση και φως

Ο βασιλικός θέλει πολύ φως και ζέστη, ιδανικά έξι ως οκτώ ώρες ήλιο την ημέρα. Στην Ελλάδα, όμως, ο καυτός μεσημεριανός ήλιος του καλοκαιριού μπορεί να κάψει τα φύλλα, οπότε στη διάρκεια του καύσωνα βοηθά μια ελαφριά απογευματινή σκίαση ή μια θέση με έμμεσο φως τις πιο ζεστές ώρες. Καλό είναι η γλάστρα να τοποθετείται σε σημείο προστατευμένο από τους δυνατούς ανέμους, που ταλαιπωρούν το φυτό και στεγνώνουν γρήγορα το χώμα. Ο βασιλικός είναι ευαίσθητος στο κρύο και δεν αντέχει τον παγετό, οπότε βγαίνει έξω μόνο όταν έχει περάσει ο κίνδυνος παγετού και οι θερμοκρασίες έχουν σταθεροποιηθεί.

Γλάστρα και χώμα

Η γλάστρα πρέπει να έχει οπές αποστράγγισης και επαρκές μέγεθος, ώστε οι ρίζες να έχουν χώρο και το χώμα να μη στεγνώνει απότομα. Το υπόστρωμα είναι πλούσιο, θρεπτικό και καλά στραγγιζόμενο, με ελαφρώς όξινο ως ουδέτερο pH, γύρω στο 6 με 7,5. Ένα καλό φυτόχωμα κηπευτικών με προσθήκη κομπόστ δίνει την κατάλληλη βάση. Η καλή αποστράγγιση είναι κρίσιμη, γιατί ο βασιλικός θέλει υγρασία αλλά όχι νερό που λιμνάζει στη ρίζα.

Πότισμα

Ο βασιλικός θέλει σταθερή υγρασία, χωρίς όμως το χώμα να μένει μονίμως βρεγμένο, καθώς η υπερβολική υγρασία προκαλεί σήψη στις ρίζες και κιτρίνισμα των φύλλων. Σε γλάστρα το χώμα στεγνώνει πιο γρήγορα, οπότε το πότισμα είναι συχνό, ειδικά τις ζεστές μέρες, και μπορεί να χρειάζεται καθημερινά μέσα στο καλοκαίρι. Ο κανόνας είναι να ποτίζετε μόλις στεγνώσει η επιφάνεια του χώματος. Το πότισμα γίνεται στη βάση του φυτού και κατά προτίμηση νωρίς το πρωί, ώστε να μη βρέχονται τα φύλλα και να περιορίζονται οι μυκητολογικές ασθένειες.

Κορυφολόγημα και κλάδεμα

Το κορυφολόγημα είναι η πιο σημαντική εργασία και αυτό που κρατά τον βασιλικό φουντωτό. Όταν το φυτό φτάσει περίπου τα 15 εκατοστά ύψος, κόβετε την κορυφή κάθε βλαστού λίγο πάνω από ένα ζεύγος φύλλων. Από το σημείο εκείνο ξεκινούν δύο νέοι βλαστοί, οπότε το φυτό διακλαδίζεται και γίνεται πυκνότερο αντί να ψηλώσει μονοκόμματο. Το κορυφολόγημα επαναλαμβάνεται κάθε δύο ως τρεις εβδομάδες, αφαιρώντας κάθε φορά όχι περισσότερο από το ένα τρίτο του φυτού, ώστε να μην ταλαιπωρείται. Όσο πιο τακτικά κόβετε τις κορυφές, τόσο περισσότερα φύλλα δίνει ο βασιλικός.

Αφαίρεση ανθέων και γιατί πικρίζει

Καθώς ωριμάζει, ο βασιλικός βγάζει μικρά λευκά άνθη σε στάχυ στην κορυφή των βλαστών. Μόλις εμφανιστούν, αφαιρούνται αμέσως, γιατί η ανθοφορία στρέφει την ενέργεια του φυτού στην παραγωγή σπόρων, σταματά την ανάπτυξη νέων φύλλων και κάνει τα φύλλα πικρά. Κόβοντας έγκαιρα τα ανθοφόρα στελέχη, το φυτό συνεχίζει να δίνει τρυφερά, αρωματικά φύλλα για μεγαλύτερο διάστημα. Το κορυφολόγημα βοηθά ούτως ή άλλως να καθυστερήσει η ανθοφορία.

Συγκομιδή

Η συγκομιδή αρχίζει όταν το φυτό είναι εγκατεστημένο και έχει αρκετά φύλλα, γύρω στα 15 ως 20 εκατοστά ύψος. Κόβετε τους βλαστούς λίγο πάνω από ένα ζεύγος φύλλων, ώστε το φυτό να ξαναβλαστήσει από εκεί. Η καλύτερη ώρα είναι νωρίς το πρωί, όταν τα φύλλα είναι δροσερά και αρωματικά. Κάθε φορά δεν αφαιρείται πάνω από το ένα τρίτο του φυτού, ώστε να συνεχίσει να παράγει. Ουσιαστικά, η τακτική συγκομιδή λειτουργεί και ως κλάδεμα, κρατώντας το φυτό συμπαγές και παραγωγικό.

Θρέψη

Σε γλάστρα, όπου τα θρεπτικά ξεπλένονται με το συχνό πότισμα, ο βασιλικός ωφελείται από μια ελαφριά, τακτική λίπανση κάθε δύο ως τρεις εβδομάδες με ισορροπημένο λίπασμα. Η υπερβολική λίπανση, ιδίως με πολύ άζωτο, αποφεύγεται, γιατί δίνει πλούσιο μεν φύλλωμα αλλά με λιγότερο έντονο άρωμα και γεύση. Μια καλή βάση οργανικής ουσίας στο υπόστρωμα καλύπτει μεγάλο μέρος των αναγκών.

Ασθένειες και εχθροί

Ο βασιλικός προσβάλλεται κυρίως από τον περονόσπορο, μια μυκητολογική ασθένεια που ευνοείται από την υγρασία στο φύλλωμα και τον κακό αερισμό, καθώς και από φουζάριο. Από τα έντομα, συχνότεροι εχθροί είναι οι αφίδες και ο τετράνυχος. Το πότισμα στη βάση, ο καλός αερισμός ανάμεσα στα φυτά και η αποφυγή του λιμνάζοντος νερού περιορίζουν τα προβλήματα. Σε σοβαρές προσβολές, καλό είναι να συμβουλευτείτε γεωπόνο για την κατάλληλη αντιμετώπιση.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο συχνά ποτίζουμε τον βασιλικό στη γλάστρα

Ποτίζετε μόλις στεγνώσει η επιφάνεια του χώματος, κάτι που στη γλάστρα και μέσα στο καλοκαίρι μπορεί να σημαίνει καθημερινό πότισμα. Το χώμα μένει σταθερά υγρό αλλά ποτέ μουσκεμένο, με πότισμα στη βάση νωρίς το πρωί.

Γιατί πικρίζουν τα φύλλα του βασιλικού

Τα φύλλα πικρίζουν κυρίως όταν το φυτό ανθίσει, γιατί η ανθοφορία στρέφει την ενέργεια στους σπόρους. Αφαιρώντας έγκαιρα τα άνθη και κόβοντας τακτικά τις κορυφές, τα φύλλα μένουν τρυφερά και αρωματικά.

Θέλει ήλιο ή σκιά ο βασιλικός

Θέλει πολύ φως, ιδανικά έξι ως οκτώ ώρες, αλλά στον καύσωνα του ελληνικού καλοκαιριού μια ελαφριά απογευματινή σκίαση προστατεύει τα φύλλα από το κάψιμο.

Πώς κρατάμε τον βασιλικό φουντωτό

Με τακτικό κορυφολόγημα, κόβοντας τις κορυφές πάνω από ένα ζεύγος φύλλων από τα 15 εκατοστά και μετά, και με άμεση αφαίρεση των ανθέων. Έτσι το φυτό διακλαδίζεται και δίνει περισσότερα φύλλα.

Με τακτικό κορυφολόγημα, κόβοντας τις κορυφές πάνω από ένα ζεύγος φύλλων από τα 15 εκατοστά και μετά, και με άμεση αφαίρεση των ανθέων. Έτσι το φυτό διακλαδίζεται και δίνει περισσότερα φύλλα.

Πηγές

• University of Florida IFAS Extension, A beginners guide to growing basil.
• WikiFarmer, Πώς να διατηρήσουμε υγιή φυτά βασιλικού όλο το χρόνο
• The Old Farmer's Almanac, Basil, how to plant, grow and harvest.