Τα ειδικά οργανικά λιπάσματα και πού χρησιμοποιείται το καθένα

Πέρα από την κοπριά, υπάρχει μια σειρά ειδικών οργανικών λιπασμάτων, καθένα με χαρακτηριστικό προφίλ θρεπτικών. Άλλα δίνουν κυρίως άζωτο, άλλα φώσφορο, ενώ κάποια δρουν περισσότερο ως εδαφοβελτιωτικά και βιοδιεγέρτες παρά ως πηγή θρεπτικών. Η σωστή επιλογή γίνεται με βάση το τι λείπει από το έδαφος και την καλλιέργεια, όχι με βάση τη γενική εντύπωση ότι το οργανικό «κάνει καλό».

Κομπόστ και χούμος

Το κομπόστ έχει χαμηλό και σχετικά ισορροπημένο προφίλ θρεπτικών, κοντά στο 1-1-1, οπότε η αξία του δεν βρίσκεται στα θρεπτικά αλλά στην οργανική ουσία. Περιέχει χουμικά συστατικά, αμινοξέα και ωφέλιμους μικροοργανισμούς που κάνουν το έδαφος γόνιμο και βελτιώνουν τη δομή του. Λειτουργεί δηλαδή ως εδαφοβελτιωτικό βραδείας δράσης και αποτελεί βάση για τη μακροχρόνια υγεία του εδάφους, ιδίως στα ελληνικά εδάφη με τη χαμηλή οργανική ουσία.

Λεοναρδίτης και χουμικά

Ο λεοναρδίτης είναι φυσική πηγή χουμικών και φουλβικών οξέων. Δεν είναι λίπασμα με την έννοια της άμεσης θρέψης, αλλά βελτιώνει την ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων, τη δομή του εδάφους και τη διαθεσιμότητα των θρεπτικών που ήδη υπάρχουν. Είναι χρήσιμος όπου το έδαφος έχει καλή θρεπτική κατάσταση αλλά φτωχή δομή ή χαμηλή βιολογική δραστηριότητα, και συχνά συνδυάζεται με τα υπόλοιπα λιπάσματα.

Πηγές αζώτου

Το αιματάλευρο είναι μία από τις πλουσιότερες φυσικές πηγές αζώτου, με περιεκτικότητα γύρω στο 12%, και δρα γρήγορα. Ακριβώς γι' αυτό χρειάζεται προσοχή, καθώς η υπερβολική δόση καίει τα φυτά λόγω της αμμωνίας. Το κερατάλευρο και το πτεράλευρο έχουν επίσης υψηλό άζωτο, της τάξης του 12% με 14%, αλλά το αποδεσμεύουν αργά, οπότε ταιριάζουν σε σταδιακή, μακρόχρονη τροφοδοσία. Το γκουανό νυχτερίδας μπορεί να έχει υψηλό άζωτο και χρησιμοποιείται για την τόνωση της βλάστησης.

Πηγές φωσφόρου

Το οστεάλευρο είναι κλασική πηγή φωσφόρου και ασβεστίου, με βραδεία αποδέσμευση. Έχει όμως έναν σημαντικό περιορισμό: ο φώσφορός του γίνεται διαθέσιμος στα φυτά μόνο σε εδάφη με pH κάτω από 7. Στα ελληνικά ασβεστούχα και αλκαλικά εδάφη, όπου το pH είναι συχνά υψηλό, το οστεάλευρο αποδίδει λιγότερο, οπότε προτιμώνται άλλες πηγές φωσφόρου ή διόρθωση του pH. Το γκουανό θαλασσοπουλιών είναι επίσης πλούσιο σε φώσφορο και δρα ταχύτερα.

Φύκια

Τα φύκια έχουν χαμηλό προφίλ θρεπτικών, κοντά στο 1-0-2, αλλά η αξία τους βρίσκεται αλλού. Είναι πλούσια σε ιχνοστοιχεία και φυσικές ουσίες που δρουν ως βιοδιεγέρτες, ενισχύοντας την αντοχή του φυτού στο στρες και τη ριζοβολία. Λειτουργούν δηλαδή περισσότερο ως τονωτικό παρά ως λίπασμα θρέψης και εντάσσονται στην κατηγορία των βιοδιεγερτών.

Χούμος γαιοσκωλήκων

Ο χούμος γαιοσκωλήκων, γνωστός και ως vermicompost, έχει χαμηλά νούμερα NPK, αλλά τα θρεπτικά του βρίσκονται σε άμεσα διαθέσιμη μορφή. Είναι ιδιαίτερα πλούσιος σε ωφέλιμους μικροοργανισμούς και χουμικά συστατικά, γι' αυτό χρησιμοποιείται σε σπορεία, φυτώρια, γλάστρες και κηπευτικά, όπου προσφέρει ήπια αλλά σταθερή θρέψη μαζί με βελτίωση της βιολογικής ζωής του εδάφους.

Πώς επιλέγουμε

Η λογική είναι απλή και ξεκινά από το τι λείπει. Για γρήγορη κάλυψη αζώτου επιλέγεται το αιματάλευρο, ενώ για σταδιακή το κερατάλευρο ή το πτεράλευρο. Για φώσφορο χρησιμοποιείται το οστεάλευρο, με την επιφύλαξη του pH στα ασβεστούχα εδάφη. Για βελτίωση της δομής και της μικροβιακής ζωής προτιμώνται το κομπόστ, ο χούμος γαιοσκωλήκων και ο λεοναρδίτης. Για τόνωση και αντοχή στο στρες αξιοποιούνται τα φύκια. Επειδή τα περισσότερα από αυτά δρουν σταδιακά, προστίθενται στο έδαφος πριν από τη φύτευση, ώστε να προλάβουν να αποδεσμεύσουν τα θρεπτικά τους. Στο Farmclick βρίσκετε τα ειδικά οργανικά λιπάσματα, καθώς και χούμο, λεοναρδίτη και άλλα εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιο οργανικό λίπασμα δίνει το πιο πολύ άζωτο; Το αιματάλευρο, με περιεκτικότητα γύρω στο 12%, είναι από τις πλουσιότερες φυσικές πηγές αζώτου και δρα γρήγορα. Το κερατάλευρο και το πτεράλευρο έχουν παρόμοιο άζωτο αλλά με βραδεία αποδέσμευση.

Το οστεάλευρο δουλεύει σε κάθε έδαφος; Όχι. Ο φώσφορος του οστεάλευρου γίνεται διαθέσιμος κυρίως σε εδάφη με pH κάτω από 7. Στα ελληνικά ασβεστούχα εδάφη με υψηλό pH αποδίδει λιγότερο.

Τι διαφορά έχει το κομπόστ από ένα λίπασμα; Το κομπόστ έχει χαμηλά θρεπτικά και λειτουργεί κυρίως ως εδαφοβελτιωτικό, προσθέτοντας οργανική ουσία, χουμικά και μικροοργανισμούς. Ένα λίπασμα στοχεύει στην παροχή συγκεκριμένων θρεπτικών.

Τα φύκια είναι λίπασμα; Λειτουργούν περισσότερο ως βιοδιεγέρτης παρά ως λίπασμα. Έχουν χαμηλό NPK αλλά είναι πλούσια σε ιχνοστοιχεία και ουσίες που ενισχύουν την αντοχή στο στρες.

Πότε προσθέτω τα ειδικά οργανικά στο έδαφος; Επειδή τα περισσότερα αποδεσμεύουν τα θρεπτικά σταδιακά, προστίθενται πριν από τη φύτευση ή τη νέα βλαστική περίοδο, ώστε να είναι διαθέσιμα όταν τα χρειαστεί το φυτό.

Σημαντικές σημειώσεις

Τα προφίλ θρεπτικών των ειδικών οργανικών λιπασμάτων διαφέρουν ανάλογα με την πρώτη ύλη και την επεξεργασία, ενώ οι ανάγκες κάθε καλλιέργειας και εδάφους ποικίλλουν. Μια εδαφολογική ανάλυση, σε συνεργασία με γεωπόνο, δείχνει το pH, την οργανική ουσία και τα διαθέσιμα θρεπτικά, και καθορίζει ποιο υλικό ταιριάζει. Τα λιπάσματα εφαρμόζονται σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας.

Πηγές

• Colorado State University Extension. Organic Fertilizers.
• Oregon State University Extension. The ABCs of NPK, a fertilizer guide.
• Gaiapedia. Λόγος C/N.