Αποθηκεύοντας την ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Από το 26ο τεύχος του περιοδικού «Επί Γης» της Τράπεζας Πειραιώς, με θέμα «Καινοτομία: Κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη του αγροτικού τομέα» 

Γράφει ο Μιχαήλ Σ. Κοντράρος, Corporate & Investment Banking, Sustainable & Development Banking, Πειραιώς

Η Ελλάδα στην αιχμή των ΑΠΕ

Η χώρα μας, με την ενεργό συμμετοχή εγχώριων επενδυτών και την αρωγή «φωτισμένων» πολιτικών και πιστωτικών ιδρυμάτων (με πρωταγωνιστή την Piraeus), υλοποίησε την τελευταία 15ετία στροφή στην ηλεκτροπαραγωγή. Είναι 7η στην παραγωγή η/ε από ΑΠΕ, 3η στις επενδύσεις ΑΠΕ. Η συνεχώς αυξανόμενη συμμετοχή ΑΠΕ ανέρχεται στο 50% της εγχώριας κατανάλωσης (το '24 ήταν 56.899 GWh, +5,5% σε σχέση με το '23). Τα εγκατεστημένα ΑΠΕ τον Μάιο '24 ήταν Φ/Σ 8,93 GW και Α/Π 5,36 GW. Τα έργα αυτά πρέπει απαραίτητα να συνοδευτούν από αποθήκευση. Πλέον, φτάνουμε σε ρυθμούς που οι μέρες ισοδυναμούν με 10ετίες. Τα νέα ΣΑΗΕ που εγκαθίστανται παγκοσμίως σε διάστημα δύο μηνών θα έχουν καλύψει πλήρως τις 15ετείς προσπάθειές μας. Μόνο τον 6ο '25 τέθηκαν σε λειτουργία δικτύου παγκοσμίως(1) 109 ΣΑΗΕ (7,96 GW / 22,17 GWh).

Στο 1ο εξάμηνο του '26 εισέρχονται τα πρώτα standalone ΣΑΗΕ(2) των διαγωνισμών ΡΑΑΕΥ. Ενδιάμεσα, ολοκληρώθηκε στις 31 Οκτωβρίου η προτεραιοποίηση όρων σύνδεσης του ΥΠΕΝ για merchant ΣΑΗΕ χωρίς ενίσχυση, με υπερκάλυψη των στόχων.

Τεχνολογική εξέλιξη ΣΑΗΕ

Συγχρόνως, η βιωσιμότητα των ΣΑΗΕ βελτιώνεται. Από το '26, αναμένονται μεγαλύτερα κελιά (660 Ah(3)), νέας αρχιτεκτονικής, με μειωμένες απώλειες (εφαρμογή liquid cooling(4) και grid-forming(5)) και υψηλότερη ασφάλεια. Τεχνολογίες AI προβλέπουν και διαχειρίζονται προβληματικά κελιά ακόμη και μία εβδομάδα πριν το συμβάν, με επιπρόσθετη προστασία από ηλεκτρικά τόξα. Έξυπνοι αλγόριθμοι εξισορροπούν το «state of health»(6) των κελιών και διασφαλίζουν λειτουργία ακόμα και σε περίπτωση μερικής βλάβης.

Εμπορική δραστηριότητα και προοπτικές

Βασικός εγχώριος ΦοΣΕ(7), με τον καθηγητή ΑΠΘ Παντελή Μπίσκα(8), μελέτησαν την εμπορική δραστηριότητα των ΣΑΗΕ στο ΕΧΕ για τη 12ετία '26-'37 (παρουσιάστηκε στο 7ο Renewable & Storage Forum). Με προσομοίωση χονδρεμπορικής, ζήτησης - μείγματος - οικονομικών των ΣΑΗΕ, προέκυψε για ΣΑΗΕ 10 MW capacity(9) 3-5 ώρες, ότι τα έσοδα από arbitrage (DAM και Intraday) διατηρούνται διαχρονικά. Τα υπόλοιπα (αγορές balancing) πέφτουν συντριπτικά ήδη από το 2ο - 3ο έτος δραστηριότητας.

Η αποθήκευση ως στρατηγική επιλογή

Το grid storage(10) ακολουθεί το behind the meter(11) και τα collocated(12) σε υφιστάμενα και νέα ΑΠΕ, ως συμπληρωματικές στρατηγικές στοχευόμενου οφέλους. Η αποθήκευση συντελεί σε υψηλά ποσοστά ΑΠΕ (περιοχή +70%) στο ενεργειακό εγχώριο μίγμα. Το ζητούμενο είναι μια υγιής αγορά, χωρίς κρατική στήριξη, με σαφές θεσμικό πλαίσιο. Η αποθήκευση δεν εισάγεται ως «πανάκεια» για τις περικοπές ή τον ετεροχρονισμό προσφοράς και ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά σαν αμεσότερη και φθηνότερη «θεραπεία». Με τα παραπάνω και με πλεονεκτήματα το υψηλό δυναμικό ΑΠΕ, το σταθεροποιημένο ρυθμιστικό περιβάλλον και το αυξανόμενο επενδυτικό ενδιαφέρον, η χώρα μας μπορεί να παράγει ηλεκτρική ενέργεια εγχώρια και να σταθεροποιηθεί ως εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας και ενεργειακός κόμβος.

Σημειώσεις:

(1) Σε Κίνα, Β. Αμερική, Ευρώπη, Αυστραλία.

(2) Ένα αυτόνομο (standalone) ΣΑΗΕ δεν είναι φυσικά συνδεδεμένο (καλώδιο) ή συστεγαζόμενο (colocated) με μια ΑΠΕ (π.χ. ένα Φ/Σ). Φορτίζει από το Δίκτυο, συχνά εκτός ωρών αιχμής, και εκφορτίζεται για να παρέχει ενέργεια πίσω στο Δίκτυο και υπηρεσίες (σταθεροποίηση του δικτύου), να μετατοπίσει φορτίο ή/και να παρέχει εφεδρική ισχύ κατά τη διάρκεια διακοπών. Πρόκειται για ανεξάρτητες μονάδες αποθήκευσης συνδεδεμένες στο δίκτυο, σχεδιασμένες να υποστηρίζουν το Δίκτυο η/ε.

(3) Η μονάδα ηλεκτρικού φορτίου «Αμπερώριο» (Ah) μετρά πόση η/ε μπορεί να αποθηκεύσει μια μπαταρία.

(4) Σύστημα όπου υγρό κυκλοφορεί σε κλειστό κύκλωμα, απορροφώντας τη θερμότητα μέσω ψυκτικών μπλοκ από τη ΣΑΗΕ, μεταφέροντάς την σε ένα ψυγείο όπου αποβάλλεται στον αέρα.

(5) Grid Forming τεχνολογία inverter για γεννήτριες η/ε που βασίζονται σε μετατροπείς (όπως Α/Γ και ΣΑΗΕ) που τους επιτρέπει να λειτουργούν ως πηγή τάσης, σταθεροποιώντας το Δίκτυο (τάση και συχνότητα), όπως ακριβώς και οι παραδοσιακοί σταθμοί παραγωγής η/ε.

(6) Η «κατάσταση υγείας BESS» (SoH) είναι ένα μέτρο της συνολικής κατάστασης και απόδοσης ενός ΣΑΗΕ σε σύγκριση με τις αρχικές του προδιαγραφές, που συνήθως εκφράζεται ως %.

(7) Ο μεγαλύτερος Φορέας Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦοΣΕ) στην Ελλάδα είναι η Optimus Energy. Διαθέτει χαρτοφυλάκιο που ξεπερνά τα 2,3 GW και είναι ο μεγαλύτερος πάροχος υπηρεσιών Demand Response εγχώρια.

(8) Πρόεδρος του ΙΕΝΕ, και Καθηγητής στο Τμ. Ηλ/γων Μηχ/κών & Μηχ/κών Υπολογιστών του ΑΠΘ.

(9) Η χωρητικότητα ενός ΣΑΗΕ είναι η συνολική ποσότητα η/ε που μπορεί να αποθηκεύσει, μετρούμενη σε kWh ή MWh.

(10) Αναφέρεται σε συστήματα κλίμακας που αποθηκεύουν περίσσεια η/ε από το δίκτυο για να την επαναφέρουν σε άλλο χρόνο.

(11) Συστήματα που βρίσκονται μετά τον μετρητή του παραγωγού, «εντός της περίφραξης του έργου» και τροφοδοτούνται μόνο από το ΑΠΕ.

(12) Ίδια αρχή με τα behind, με διαφορετική κυριότητα.