Πώς ο ζεόλιθος συγκρατεί νερό και θρεπτικά στο χωράφι

Σε ελαφρά, αμμώδη εδάφη το νερό και τα θρεπτικά φεύγουν γρήγορα σε βάθος, ενώ ένα μέρος του αζώτου χάνεται στην ατμόσφαιρα και με την έκπλυση. Ο ζεόλιθος δίνει στον παραγωγό έναν τρόπο να κρατήσει και τα δύο κοντά στη ρίζα. Είναι ένα φυσικό ορυκτό, ο κλινοπτιλόλιθος, με πορώδη κρυσταλλική δομή και πολύ υψηλή ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων. Δεν είναι λίπασμα, αλλά εδαφοβελτιωτικό που κάνει πιο αποδοτική τη λίπανση και την άρδευση που ήδη εφαρμόζονται.

Τι κάνει ο ζεόλιθος στο έδαφος

Η δομή του φέρει αρνητικό φορτίο και δεσμεύει επιλεκτικά αμμώνιο και κάλιο, τα οποία αποδίδει σταδιακά στη ρίζα. Έτσι περιορίζονται οι απώλειες αζώτου και δίνεται ένα αποτέλεσμα βραδείας αποδέσμευσης στα κοινά λιπάσματα. Παράλληλα, συγκρατεί νερό σε ποσότητα ίση με το 40 ως 50% του βάρους του, δημιουργώντας μια μικρή δεξαμενή υγρασίας που αποδίδεται στην καλλιέργεια σε περιόδους ξηρασίας. Επειδή είναι ορυκτό και όχι οργανική ουσία, δεν αποδομείται, οπότε η δράση του παραμένει στο έδαφος για δεκαετίες.

Πού αποδίδει περισσότερο

Στα αμμώδη εδάφη το κέρδος είναι κυρίως η συγκράτηση νερού και θρεπτικών, ενώ στα βαριά εδάφη βελτιώνεται ο αερισμός και η διήθηση του νερού. Στη στάγδην άρδευση και στην υδρολίπανση, ο ζεόλιθος στη γραμμή φύτευσης κρατά το νερό και τα θρεπτικά στη ριζική ζώνη και μειώνει τις απώλειες με την έκπλυση. Στις δενδρώδεις καλλιέργειες ενσωματώνεται στον λάκκο φύτευσης των νέων δεντρυλλίων ή γύρω από τα ενήλικα δέντρα, ώστε να στηρίξει τη θρέψη και την υγρασία κοντά στις ρίζες.

Πόσο και πώς εφαρμόζεται

Ο ζεόλιθος σκορπίζεται στην επιφάνεια και ενσωματώνεται με φρέζα, ώστε να κατανεμηθεί σε όλη τη ζώνη των ριζών και όχι μόνο επιφανειακά. Οι ποσότητες κινούνται από 100 ως 500 κιλά ανά στρέμμα, ανάλογα με τον τύπο του εδάφους και την κοκκομετρία, και για αισθητή συμβολή στην παραγωγή προτιμώνται οι υψηλότερες δόσεις. Όσο πιο λεπτόκοκκο είναι το υλικό, τόσο μικρότερη ποσότητα χρειάζεται. Στα βαριά εδάφη ταιριάζει χονδρόκοκκος ζεόλιθος, ενώ στα ελαφρά προτιμάται λεπτόκοκκος ή σκόνη. Στη φύτευση νέων δέντρων μπαίνουν περίπου 200 γραμμάρια ανά λάκκο, ενώ σε ανεπτυγμένα δέντρα ενσωματώνονται γύρω στα 2 κιλά ανά δέντρο. Επειδή δεν αποδομείται, η εφαρμογή γίνεται μία φορά και το όφελος διαρκεί για πολλά χρόνια.

Ο ζεόλιθος διατίθεται σε κοκκώδη και σε μορφή σκόνης στην κατηγορία εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα του Farmclick, από προμηθευτές όλης της Ελλάδας.

Τι να προσέχετε στην επιλογή

Η αξία του υλικού καθορίζεται από την περιεκτικότητα σε κλινοπτιλόλιθο και από την καθαρότητα, που ορίζουν την πραγματική ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων. Η κοκκομετρία επιλέγεται με βάση το έδαφος και τον τρόπο εφαρμογής, εδαφική ενσωμάτωση, υδρολίπανση ή διαφυλλική χρήση. Ως φυσικό ορυκτό, ο ζεόλιθος επιτρέπεται στη βιολογική γεωργία. Δεν αντικαθιστά τη λίπανση, αφού δεν αποδίδει άμεσα θρεπτικά, αλλά ενισχύει την αποδοτικότητά της.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι λίπασμα ο ζεόλιθος

Όχι. Είναι εδαφοβελτιωτικό. Δεν προσφέρει θρεπτικά σε ποσότητες θρέψης, αλλά συγκρατεί και αποδίδει σταδιακά τα θρεπτικά που ήδη υπάρχουν ή προστίθενται με τη λίπανση.

Πόσο ζεόλιθο βάζουμε ανά στρέμμα

Από 100 ως 500 κιλά ανά στρέμμα, ανάλογα με τον τύπο του εδάφους και την κοκκομετρία. Για αισθητή συμβολή στην παραγωγή προτιμώνται δόσεις προς τα 400 ως 500 κιλά ανά στρέμμα.

Ποια κοκκομετρία να διαλέξω

Στα βαριά εδάφη προτιμάται χονδρόκοκκος ζεόλιθος, στα ελαφρά λεπτόκοκκος ή σκόνη. Για υδρολίπανση και διαφυλλική εφαρμογή χρησιμοποιείται πολύ λεπτό υλικό ειδικά για τον σκοπό αυτό.

Κάθε πότε ξαναβάζουμε ζεόλιθο

Επειδή δεν αποδομείται, η δράση του διαρκεί δεκαετίες, οπότε η βασική εφαρμογή γίνεται μία φορά. Το κόστος μπορεί να κατανεμηθεί σε περισσότερες χρονιές αν χρειάζεται.

Επιτρέπεται στη βιολογική γεωργία

Ναι. Ο κλινοπτιλόλιθος είναι φυσικό ορυκτό και χρησιμοποιείται τόσο ως εδαφοβελτιωτικό όσο και ως φορέας εγκεκριμένων σκευασμάτων στη βιολογική καλλιέργεια.

Πηγές

• Zeolites Enhance Soil Health, Crop Productivity and Environmental Safety, Agronomy, MDPI (2021).
• Application of Zeolites for Sustainable Agriculture, a Review on Water and Nutrient Retention, Water, Air and Soil Pollution (2017).