Ελιά Ελαιόδεντρα σε ελαιώνα με πράσινο χορτάρι και συννεφιασμένο ουρανό

Πότε και πώς γίνεται η χειμερινή λίπανση του ελαιώνα

Σε πολλούς ελαιώνες η λίπανση γίνεται μία φορά τον χειμώνα, με ένα σύνθετο λίπασμα που ρίχνεται «μια και καλή». Η πρακτική αυτή είναι βολική, αλλά δεν αξιοποιεί σωστά τα θρεπτικά, γιατί κάθε στοιχείο έχει τη δική του εποχή. Το κάλιο, ο φώσφορος, το μαγνήσιο και το βόριο μπαίνουν τον χειμώνα, ώστε να φτάσουν στις ρίζες με τις βροχές, ενώ το άζωτο χρειάζεται την άνοιξη, όταν σχηματίζονται τα άνθη και δένει ο καρπός. Οι αποφάσεις που κρίνουν το αποτέλεσμα είναι τι δείχνει η ανάλυση, πότε μπαίνει κάθε στοιχείο, πόσο, και ποια μορφή λιπάσματος ταιριάζει στο έδαφός σας. Παρακάτω θα τις βρείτε με τη σειρά, με βάση τον οδηγό λίπανσης της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας της Περιφέρειας Κρήτης.

Πρώτα η ανάλυση

Σύμφωνα με τον οδηγό, δεν υπάρχει μία συνταγή λίπανσης για όλους, και συχνά εφαρμόζονται κάθε χρόνο μεγάλες ποσότητες ακριβών σύνθετων λιπασμάτων χωρίς να ελέγχεται αν χρειάζονται. Η βάση είναι η ανάλυση εδάφους ανά μερικά χρόνια, με δείγμα από 8 ως 12 διαφορετικά σημεία του ελαιώνα, σε βάθος 0 ως 35 εκατοστών, συνολικά 1 ως 2 κιλά χώμα. Τη θρεπτική κατάσταση των δέντρων τη δείχνει καλύτερα η φυλλοδιαγνωστική, δηλαδή η ανάλυση φύλλων, που γίνεται συνήθως τον Ιανουάριο.

Τι μπαίνει τον χειμώνα και τι την άνοιξη

Στοιχείο Πότε Πώς
Κάλιο, φώσφορος, μαγνήσιο, βόριο Ξηρικοί ελαιώνες νωρίς τον χειμώνα, ή προς το τέλος του αν βρέχει πολύ. Αρδευόμενοι στα μέσα ή στα τέλη του χειμώνα Επιφανειακά, με ή λίγο πριν από υγρό καιρό, με ελαφριά ενσωμάτωση ως 5 εκατοστά αν ο καιρός είναι ξηρός
Χωνεμένη κοπριά Κάθε δύο ως τρία χρόνια Ενσωματωμένη στο έδαφος, για λιγότερες απώλειες αζώτου
Άζωτο Τέλος του χειμώνα ή νωρίς την άνοιξη. Η κρίσιμη περίοδος είναι από τον Μάρτιο ως τον Ιούνιο Πριν από βροχή ή με πότισμα αμέσως μετά. Στους αρδευόμενους ελαιώνες, μέρος του τον Απρίλιο και μέρος με τα καλοκαιρινά ποτίσματα

Στις περιοχές με παγετούς, σύμφωνα με τις σημειώσεις του καθηγητή Πέτρου Ρούσσου στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το άζωτο δίνεται από τα τέλη Φεβρουαρίου και μετά, ενώ η όψιμη αζωτούχος λίπανση του Σεπτεμβρίου και του Οκτωβρίου αποφεύγεται, γιατί κάνει τη βλάστηση ευαίσθητη στο κρύο.

Γιατί τα σύνθετα δεν είναι πάντα η λύση

Τα σύνθετα λιπάσματα δίνουν άζωτο, φώσφορο και κάλιο ταυτόχρονα. Ο οδηγός της Περιφέρειας Κρήτης το θεωρεί σοβαρό μειονέκτημα, γιατί το κάλιο και ο φώσφορος πρέπει να μπαίνουν νωρίς τον χειμώνα, ενώ το άζωτο στο τέλος του χειμώνα ή νωρίς την άνοιξη, για να αξιοποιηθούν καλύτερα. Χωριστά λιπάσματα για κάθε στοιχείο επιτρέπουν να μπει το καθένα στη σωστή του εποχή. Αν προτιμάτε σύνθετο, αξίζει να διαλέξετε τον τύπο με βάση την ανάλυση, όπως εξηγεί ο οδηγός για τα κοκκώδη σύνθετα λιπάσματα.

Πόσο λίπασμα ανά δέντρο

Ο οδηγός συστήνει ετήσια ποσότητα 500 ως 1.000 γραμμαρίων καθαρού αζώτου ανά δέντρο, ανάλογα με τη γονιμότητα και την υγρασία του εδάφους, και λιγότερο άζωτο μετά από αυστηρό κλάδεμα. Το κάλιο υπολογίζεται στα 2/3 της δόσης του αζώτου, ενώ ο φώσφορος σπάνια λείπει από την ελιά. Όταν χρειάζεται, δίνεται σε ποσότητα το πολύ ίση με το μισό ως το ένα τέταρτο του αζώτου.

Για 1 κιλό καθαρό άζωτο χρειάζονται περίπου
Θειική αμμωνία 21-0-0 5 κιλά
Νιτρική αμμωνία 34,4-0-0 3 κιλά
Ασβεστούχος νιτρική αμμωνία 27-0-0 4 κιλά
Ουρία 46-0-0 2 κιλά

Ποιο λίπασμα για ποιο έδαφος

  • Θειική αμμωνία: κατάλληλη για τα ασβεστούχα, αλκαλικά εδάφη, γιατί μειώνει το pH γύρω από τις ρίζες και βοηθά τη διαλυτότητα του φωσφόρου και των ιχνοστοιχείων. Η επιλογή ανάμεσα σε νιτρική και θειική αμμωνία εξηγείται αναλυτικά σε ξεχωριστό άρθρο
  • Ασβεστούχος νιτρική αμμωνία: για όξινα εδάφη και υγρά κλίματα
  • Ουρία: στα ασβεστούχα εδάφη χάνει πολύ άζωτο στον αέρα, οπότε ενσωματώνεται αμέσως ή ακολουθεί πότισμα, όπως εξηγεί το άρθρο για τις απώλειες αζώτου της ουρίας
  • Θειικό κάλιο: χαμηλός δείκτης αλατότητας, κατάλληλο για εδάφη με αλατότητα. Η σύγκριση με το χλωριούχο υπάρχει στο άρθρο για το θειικό και το χλωριούχο κάλιο
  • Θειικό καλιομαγνήσιο: όταν χρειάζεται και μαγνήσιο

Τα κοκκώδη λιπάσματα καλύπτουν τη βασική λίπανση, και τα οργανικά λιπάσματα την οργανική ουσία, μαζί με τη χωνεμένη κοπριά.

Κοκκώδες λίπασμα σε χέρι με γάντι και σε μπολ

Κοκκώδες λίπασμα σε χέρι με γάντι και σε μπολ, δίπλα σε νεαρό δέντρο.

Βόριο μόνο όπου λείπει

Η έλλειψη βορίου φαίνεται στα κορυφαία φύλλα των νέων βλαστών, που κιτρινίζουν από την άκρη τους, και σε προχωρημένο στάδιο σε μικρά, παραμορφωμένα φύλλα και έντονη φυλλόπτωση. Σύμφωνα με τον οδηγό, η διόρθωση γίνεται τον χειμώνα με 300 ως 500 γραμμάρια βόρακα ανά ενήλικο δέντρο, και προληπτικά με 100 ως 150 γραμμάρια κάθε 3 ως 4 χρόνια. Ο βόρακας δεν δίνεται σε ελαιώνες όπου δεν έχει διαπιστωθεί έλλειψη, γιατί είναι έντονα τοξικός. Τα λιπάσματα ιχνοστοιχείων καλύπτουν τις ελλείψεις, και το βόριο στην ελιά εξηγείται σε ξεχωριστό άρθρο.

Λάθη που κοστίζουν

  • Βαθιά ενσωμάτωση: η ενσωμάτωση σε βάθος πάνω από 10 εκατοστά βλάπτει το ριζικό σύστημα της ελιάς και μειώνει την απόδοση
  • Άζωτο σε ζεστές και ξηρές μέρες: στα ασβεστούχα εδάφη χάνεται στον αέρα ως αμμωνία
  • Άζωτο πριν από μεγάλες βροχές σε ελαφριά εδάφη: ξεπλένεται βαθιά, μακριά από τις ρίζες
  • Λίπανση κοντά σε νερά: ο οδηγός ζητά να μη γίνεται εφαρμογή σε απόσταση μικρότερη από 5 μέτρα από όχθες ποταμών και λιμνών και 0,5 μέτρα από κανάλια, πηγάδια και γεωτρήσεις

Συχνές ερωτήσεις

Πότε λιπαίνουμε την ελιά

Το κάλιο, ο φώσφορος, το μαγνήσιο και το βόριο τον χειμώνα, νωρίς στους ξηρικούς και στα μέσα ή στα τέλη του στους αρδευόμενους ελαιώνες. Το άζωτο στο τέλος του χειμώνα ή νωρίς την άνοιξη.

Πόσο άζωτο χρειάζεται μια ελιά

Σύμφωνα με τον οδηγό της Περιφέρειας Κρήτης, 500 ως 1.000 γραμμάρια καθαρό άζωτο ανά δέντρο τον χρόνο, ανάλογα με το έδαφος και την υγρασία. Για παράδειγμα, 1 κιλό άζωτο αντιστοιχεί σε περίπου 5 κιλά θειική αμμωνία.

Πόσο κάλιο ρίχνουμε στην ελιά

Περίπου τα 2/3 της δόσης του αζώτου, κατά προτίμηση με βάση ανάλυση εδάφους ή φύλλων.

Είναι καλό το σύνθετο λίπασμα για την ελιά

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αλλά βάζει όλα τα στοιχεία ταυτόχρονα, ενώ το κάλιο και ο φώσφορος αξιοποιούνται καλύτερα τον χειμώνα και το άζωτο την άνοιξη.

Πότε γίνεται η ανάλυση φύλλων στην ελιά

Συνήθως τον Ιανουάριο, και δείχνει καλύτερα από κάθε άλλη μέθοδο τη θρεπτική κατάσταση των δέντρων.

Ρίχνουμε βόρακα κάθε χρόνο

Όχι. Ο βόρακας δίνεται μόνο όπου έχει διαπιστωθεί έλλειψη, και προληπτικά κάθε 3 ως 4 χρόνια, γιατί σε περίσσεια είναι τοξικός.

Για τη λίπανση του ελαιώνα

Κοκκώδη λιπάσματα · Οργανικά λιπάσματα · Λιπάσματα ιχνοστοιχείων

Σημαντικές σημειώσεις

Οι ποσότητες και οι εποχές του οδηγού είναι γενικές κατευθύνσεις, και η λίπανση κάθε ελαιώνα εξαρτάται από το έδαφος, το κλίμα, το πότισμα, την ποικιλία και την παραγωγή της χρονιάς. Μια αξιόπιστη λιπαντική πρόταση στηρίζεται σε ανάλυση εδάφους ή φύλλων και στη συνεργασία με γεωπόνο.

Πηγές

Τελευταία άρθρα

Σχετικά άρθρα

Άλλα άρθρα από την ίδια ενότητα.