Βιολογική κτηνοτροφία για ένα μέλλον με βιώσιμη κτηνοτροφία

Από τo 25ο τεύχος του περιοδικού «Επί Γης» της Τράπεζας Πειραιώς, με θέμα «Εκσυγχρονισμός για βιώσιμη ανάπτυξη».

Γράφει η Μαρία Χουλιάρα, Γεωπόνος M.Sc, Τμήμα Ζωικής Παραγωγής, Cosmocert SA

Η βιολογική κτηνοτροφία ως καινοτόμος προσέγγιση

Η βιολογική κτηνοτροφία αναδεικνύεται ως μία από τις πιο καινοτόμες και βιώσιμες προσεγγίσεις στην παραγωγή τροφίμων, σε μια εποχή όπου οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις απαιτούν επαναξιολόγηση των μεθόδων παραγωγής τροφής. Η ανάγκη για πιο φιλικές προς το περιβάλλον και πιο ηθικές μεθόδους εκτροφής ζώων (animal welfare) γίνεται όλο και πιο επιτακτική, ενώ η ζήτηση για βιολογικά προϊόντα αυξάνεται ραγδαία σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στις μέρες μας, η βιολογική κτηνοτροφία αποτελεί το επίκεντρο μιας ευρύτερης μεταστροφής προς μια πιο υγιεινή και βιώσιμη γεωργία, προσφέροντας σημαντικά οφέλη για την υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος.

Ο ευρωπαϊκός κανονισμός 848/2018

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό (Ε.Ε.) 848/2018, για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων, η βιολογική κτηνοτροφία ορίζεται ως η μέθοδος εκτροφής ζώων που πληροί συγκεκριμένες απαιτήσεις και κανόνες, με στόχο την παραγωγή τροφίμων υψηλής ποιότητας και την προστασία του περιβάλλοντος. Ο κανονισμός αυτός καθορίζει αυστηρές διαδικασίες για την πιστοποίηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση των βιολογικών κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, εξασφαλίζοντας την τήρηση των βασικών αρχών της βιολογικής γεωργίας.

Βασικές απαιτήσεις της νομοθεσίας

Οι βασικές απαιτήσεις της νομοθεσίας περιλαμβάνουν την εξασφάλιση της φυσικής διατροφής των ζώων, η οποία προϋποθέτει ότι τα ζώα τρέφονται με βιολογικές ζωοτροφές, χωρίς τη χρήση χημικών προσθέτων ή γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (GMO). Η χρήση συνθετικών φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων για την παραγωγή των ζωοτροφών είναι αυστηρά απαγορευμένη, όπως και η χρήση αντιβιοτικών για την ενίσχυση της ανάπτυξης των ζώων. Αντίθετα, τα φάρμακα χρησιμοποιούνται μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαία για την υγεία των ζώων, πάντα υπό την επίβλεψη των αρμόδιων αρχών.

Ευημερία των ζώων

Η νομοθεσία δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ευημερία των ζώων (animal welfare), απαιτώντας να ζουν σε ανοιχτούς και φυσικούς χώρους, με αρκετό χώρο, για να κινούνται ελεύθερα και να εκτρέφονται με φυσικό τρόπο. Δεν επιτρέπεται η χρήση αυξητικών ορμονών ή άλλων χημικών ουσιών, για την ενίσχυση της ανάπτυξής τους. Οι κτηνοτρόφοι οφείλουν να παρέχουν στα ζώα καταλύματα που να σέβονται τις φυσικές τους ανάγκες και να τους επιτρέπουν να εκδηλώνουν τα ενστικτώδη τους χαρακτηριστικά. Η νομοθεσία επιβάλλει αυστηρούς κανόνες για την αποφυγή σωματικής ή ψυχικής κακοποίησης των ζώων.

Προστασία του περιβάλλοντος

Παράλληλα, η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί έναν από τους θεμελιώδεις στόχους της βιολογικής κτηνοτροφίας. Οι κτηνοτρόφοι υποχρεούνται να εφαρμόζουν πρακτικές που προστατεύουν το περιβάλλον, συμβάλλοντας στη διατήρηση της ποιότητας του εδάφους, του νερού και της βιοποικιλότητας. Η προστασία του οικοσυστήματος και η αποφυγή οποιασδήποτε αρνητικής επίδρασης στο περιβάλλον είναι κεντρικές στην εφαρμογή της βιολογικής μεθόδου εκτροφής.

Έλεγχοι και πιστοποίηση

Οι κτηνοτρόφοι που ακολουθούν βιολογικές πρακτικές υποβάλλονται σε τακτικούς ελέγχους από διαπιστευμένους φορείς ελέγχου και πιστοποίησης, προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας. Οι έλεγχοι περιλαμβάνουν την παρακολούθηση συνθηκών εκτροφής, τήρηση κανόνων για διατροφή ζώων, καθώς και προστασία περιβάλλοντος. Η διαδικασία πιστοποίησης είναι αυστηρή και εξασφαλίζει ότι τα προϊόντα που παράγονται πληρούν τις υψηλές προδιαγραφές ποιότητας και ασφάλειας για τους καταναλωτές.

Το μέλλον της βιολογικής κτηνοτροφίας

Η βιολογική κτηνοτροφία συνιστά ένα σημαντικό βήμα προς πιο βιώσιμη και ηθική παραγωγή τροφής. Παρά τις προκλήσεις της, το μέλλον της φαίνεται ελπιδοφόρο, με την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων και τη συνεχιζόμενη αύξηση της ζήτησης για βιολογικά προϊόντα.

Τέλος, η βιολογική κτηνοτροφία στηρίζεται ενεργά από το κράτος και την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω διαρθρωτικών επιδοτήσεων και ενισχύσεων-Κοινό Αγροτικό Πολιτικό Σύστημα (ΚΑΠ), που στοχεύει στην ενίσχυση των κτηνοτρόφων, την ενθάρρυνση της μετάβασης σε βιολογικές πρακτικές και την υποστήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης του τομέα.