Πότε επιλέγουμε Τσουνάτη αντί για Κορωνέικη

Ο παραγωγός που σχεδιάζει νέο ελαιώνα σε ημιορεινή ή ορεινή περιοχή αντιμετωπίζει την ίδια απόφαση. Η Κορωνέικη δίνει περισσότερο λάδι και μπαίνει νωρίτερα σε καρποφορία, σταματά όμως στα 400 μέτρα. Η Τσουνάτη φτάνει τα 1.000, κοστίζει όμως περισσότερο σε φροντίδες και δίνει λιγότερο σταθερή παραγωγή.

Η σωστή επιλογή δεν είναι η ίδια για όλους, και τα κριτήρια είναι τέσσερα.

Το υψόμετρο και το μικροκλίμα

Ο πρώτος και καθοριστικός έλεγχος αφορά το υψόμετρο. Κάτω από τα 400 μέτρα και σε θέση χωρίς ιστορικό παγετών, η Κορωνέικη είναι η προφανής επιλογή, με υψηλότερη ελαιοπεριεκτικότητα και πρωιμότερη καρποφορία, ενώ πάνω από αυτό το όριο, ή σε θέσεις με τεκμηριωμένο πρόβλημα παγετού ανεξάρτητα από το υψόμετρο, η Τσουνάτη γίνεται η ρεαλιστική επιλογή. Υπάρχει και μια ενδιάμεση ζώνη, γύρω στα 400 με 500 μέτρα, όπου η απόφαση κρίνεται από το μικροκλίμα της συγκεκριμένης θέσης. Κοιλάδα όπου λιμνάζει ο ψυχρός αέρας, βόρεια έκθεση ή ιστορικό όψιμων παγετών γέρνουν τη ζυγαριά προς την Τσουνάτη.

Γιατί η Τσουνάτη αντέχει

Η αντοχή της προέρχεται κυρίως από τον χρόνο της ανθοφορίας και όχι μόνο από την αντοχή των ιστών στο κρύο. Η Τσουνάτη ανθίζει μετά τα μέσα Μαΐου, αρκετά αργότερα από τις άλλες ελληνικές ποικιλίες. Τα άνθη, που είναι το πιο ευπαθές όργανο του δέντρου, εμφανίζονται αφού έχει περάσει η περίοδος των ανοιξιάτικων παγετών. Με απλά λόγια, δεν αντέχει τον παγετό, τον αποφεύγει χρονικά. Σε ορεινές περιοχές όπου ο όψιμος παγετός καίει τακτικά την ανθοφορία, αυτό είναι το χαρακτηριστικό που κρατά την παραγωγή.

Τι χάνετε και τι κερδίζετε

Το κόστος της παρενιαυτοφορίας

Το σοβαρότερο μειονέκτημα της Τσουνάτης είναι ότι παράγει καρπό κάθε δύο χρόνια, με τη χρονιά ανάπαυσης να είναι πραγματικά χαμηλή και όχι απλώς μειωμένη. Αυτό επηρεάζει τον προγραμματισμό, καθώς το εισόδημα δεν κατανέμεται ομοιόμορφα και η λίπανση προσαρμόζεται στο φορτίο της χρονιάς αντί να είναι σταθερή. Η διαχείριση στηρίζεται σε τρία πράγματα. Στο κλάδεμα, που ισορροπεί το φορτίο. Στη λίπανση που ακολουθεί την πραγματική καρποφορία. Και στην έγκαιρη συγκομιδή, καθώς η παραμονή του καρπού πάνω στο δέντρο εντείνει το φαινόμενο για την επόμενη χρονιά.

Το πλεονέκτημα στο αγουρέλαιο

Υπάρχει ένας λόγος να επιλεγεί η Τσουνάτη ακόμη και σε θέσεις όπου η Κορωνέικη θα απέδιδε, και αφορά την ποιότητα του πρώιμου λαδιού της. Η ποιότητα αυτή είναι χαρακτηριστικά υψηλή, και θεωρείται από τις καταλληλότερες ελληνικές ποικιλίες για αγουρέλαιο. Σε περιοχές με πρώιμους παγετούς η συλλογή ξεκινά από τα μέσα Νοεμβρίου, δίνοντας λάδι που διατηρείται μέχρι τον επόμενο Απρίλιο. Για παραγωγό που στοχεύει σε τυποποιημένο προϊόν υψηλής αξίας αντί για χύμα λάδι, το χαρακτηριστικό αυτό αλλάζει τους οικονομικούς υπολογισμούς.

Η λύση του μείγματος

Πολλοί παραγωγοί δεν επιλέγουν, αλλά συνδυάζουν. Στην πράξη καταγράφονται ελαιώνες με 70% Τσουνάτη και 30% Κορωνέικη, συνδυασμός που δίνει λάδι υψηλής ποιότητας με χαρακτηριστική φρουτώδη γεύση. Η λογική είναι διπλή. Ασφάλεια απέναντι στον παγετό από τη μία, και σταθερότερη παραγωγή από την άλλη, καθώς οι δύο ποικιλίες δεν παρενιαυτοφορούν την ίδια χρονιά.

Προσοχή στην ονομασία κατά την αγορά

Η Τσουνάτη πωλείται και ως Αθηνολιά, Μαστοειδής, Ματσολιά, Μουρτολιά, Μάτσα ή Ασπρολιά, ανάλογα με την περιοχή και το φυτώριο.

Πρόκειται για την ίδια ποικιλία, οπότε κάθε σύγκριση τιμών ανάμεσα σε φυτώρια προϋποθέτει ταυτοποίηση του τι ακριβώς πωλείται. Το επιστημονικό όνομα είναι Olea europaea var. mamillaris.

Συχνές ερωτήσεις

Μέχρι τι υψόμετρο φυτεύεται η Τσουνάτη; Έως τα 1.000 μέτρα, ύψος στο οποίο καμία άλλη ελληνική ποικιλία δεν αποδίδει ικανοποιητικά.

Γιατί αντέχει τον παγετό; Κυρίως επειδή ανθίζει μετά τα μέσα Μαΐου, οπότε τα άνθη εμφανίζονται αφού έχει περάσει η περίοδος των ανοιξιάτικων παγετών. Δεν αντέχει τον παγετό, τον αποφεύγει χρονικά.

Είναι η Αθηνολιά η ίδια ποικιλία; Ναι. Κυκλοφορεί και ως Μαστοειδής, Ματσολιά, Μουρτολιά, Μάτσα και Ασπρολιά, ανάλογα με την περιοχή.

Πόσο συχνά παράγει; Η παρενιαυτοφορία της είναι έντονη και περιγράφεται ως παραγωγή κάθε δύο χρόνια, με τη χρονιά ανάπαυσης πραγματικά χαμηλή.

Αξίζει για αγουρέλαιο; Θεωρείται από τις καταλληλότερες ελληνικές ποικιλίες, με πρώιμη συλλογή από τα μέσα Νοεμβρίου σε περιοχές με πρώιμους παγετούς.

Μπορώ να έχω και τις δύο ποικιλίες; Ναι, και είναι συνηθισμένη πρακτική. Καταγράφονται ελαιώνες με 70% Τσουνάτη και 30% Κορωνέικη, συνδυασμός που δίνει ασφάλεια απέναντι στον παγετό και σταθερότερη συνολική παραγωγή.

Σημαντικές σημειώσεις

Τα όρια υψομέτρου και οι συγκρίσεις αποτελούν γενικό πλαίσιο και προσαρμόζονται στο μικροκλίμα, στο έδαφος και στην έκθεση κάθε θέσης. Πριν από νέα φύτευση, συνεργαστείτε με γεωπόνο της περιοχής σας, προχωρήστε σε ανάλυση εδάφους και ελέγξτε πώς αποδίδουν και οι δύο ποικιλίες σε γειτονικούς ελαιώνες με παρόμοιες συνθήκες. Το φυτικό υλικό προμηθεύεται από πιστοποιημένα φυτώρια, με σαφή ταυτοποίηση της ποικιλίας ανεξάρτητα από την εμπορική της ονομασία.

Πηγές

• Ελαίας Καρπός. Δωρικός ρυθμός στο ελαιόλαδο με την αρχαία ποικιλία Τσουνάτη.
• Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ποικιλίες ελιάς, Τσουνάτη.
• International Olive Council. Koroneiki, World Catalogue of Olive Varieties.