Η συγκομιδή της Λιανολιάς και ο εξοπλισμός που χρειάζεται

Η Λιανολιά Κερκύρας είναι η ψηλότερη ποικιλία ελιάς που καλλιεργείται στην Ελλάδα, με δέντρα που φτάνουν τα 18 μέτρα και υπεραιωνόβια άτομα να ξεπερνούν και αυτό το όριο. Ταυτόχρονα συγκρατεί τον καρπό της πολύ ισχυρότερα από την Κορωνέικη.

Ο συνδυασμός των δύο δημιουργεί ένα πρακτικό πρόβλημα, η λύση του οποίου καθορίζει αν το λάδι θα καταταγεί ως εξαιρετικό παρθένο ή ως λαμπάντε.

Γιατί η φυσική πτώση δίνει λαμπάντε

Η παραδοσιακή πρακτική στην Κέρκυρα είναι να αφήνεται ο καρπός να πέσει μόνος του σε δίχτυα που παραμένουν στρωμένα στο έδαφος. Η συλλογή απλώνεται σε μήνες και σε ορισμένες περιπτώσεις συνεχίζεται μέχρι τον Ιούνιο.

Η μέθοδος εξοικονομεί εργατικά, το κόστος όμως μετατοπίζεται στην ποιότητα. Ο καρπός που παραμένει εβδομάδες στο έδαφος, εκτεθειμένος σε υγρασία και μικροοργανισμούς, δίνει λάδι με υψηλή οξύτητα. Το λάδι αυτό κατατάσσεται ως λαμπάντε, δεν διατίθεται στη λιανική χωρίς εξευγενισμό, και πωλείται σε κλάσμα της τιμής του εξαιρετικού παρθένου.

Η ίδια ποικιλία, με έγκαιρη συγκομιδή και γρήγορη μεταφορά στο ελαιοτριβείο, δίνει λάδι εξαιρετικής ποιότητας. Το ζήτημα δεν είναι γενετικό, είναι διαχειριστικό.

Τι απαιτεί το ύψος

Δέντρο δεκαοκτώ μέτρων δεν συγκομίζεται με τον εξοπλισμό που αρκεί σε μια Κορωνέικη των έξι μέτρων.

Ραβδιστικά με τηλεσκοπικό κοντάρι. Το μήκος είναι το κρίσιμο χαρακτηριστικό, όχι η ισχύς. Ραβδιστικό που δεν φτάνει την κορυφή αφήνει καρπό πάνω στο δέντρο, ο οποίος θα πέσει αργότερα μόνος του και θα καταλήξει στο ίδιο πρόβλημα.

Δίχτυα μεγαλύτερης επιφάνειας. Η κόμη είναι ευρύτερη και ο καρπός πέφτει από μεγαλύτερο ύψος, οπότε διασκορπίζεται περισσότερο.

Συχνό άδειασμα. Το δίχτυ δεν είναι αποθήκη. Ο καρπός μεταφέρεται σε τελάρα και από εκεί στο ελαιοτριβείο, χωρίς να μένει στο έδαφος από μέρα σε μέρα.

Η ισχυρή συγκράτηση του καρπού σημαίνει επίσης ότι απαιτείται μεγαλύτερη δύναμη απόσπασης, οπότε ο χρόνος ραβδίσματος ανά δέντρο είναι μεγαλύτερος από ό,τι σε ποικιλίες που αφήνουν εύκολα τον καρπό.

Το κλάδεμα μειώνει το κόστος

Η αποδοτικότερη επένδυση για μείωση του κόστους συγκομιδής δεν γίνεται τον Νοέμβριο αλλά τον χειμώνα. Το κλάδεμα που περιορίζει το ύψος και ανοίγει την κόμη μειώνει τον χρόνο ραβδίσματος ανά δέντρο κάθε επόμενη χρονιά, ενώ σε δέντρα που έχουν αφεθεί να ανέβουν η επαναφορά είναι σταδιακή και απλώνεται σε αρκετά χρόνια ώστε να μην αποδυναμωθεί το δέντρο. Η αραίωση της κόμης βοηθά επιπλέον στον αερισμό και στη διείσδυση των ψεκασμών, που σε ένα δέντρο αυτού του μεγέθους αποτελεί ξεχωριστή δυσκολία.

Ο καρπός είναι διπλάσιος

Στοιχείο που επηρεάζει τον χειρισμό και συχνά αγνοείται. Ο καρπός της Λιανολιάς ζυγίζει κατά μέσο όρο 2,2 γραμμάρια, δηλαδή διπλάσιος από τον καρπό της Κορωνέικης.

Το μεγαλύτερο μέγεθος σημαίνει ότι ο καρπός τραυματίζεται ευκολότερα στην πτώση από μεγάλο ύψος και στη μεταφορά. Τα τελάρα, αντί για σακιά, και το γέμισμα χωρίς συμπίεση περιορίζουν τους τραυματισμούς που ανεβάζουν την οξύτητα.

Η υγρασία επιτείνει το πρόβλημα

Η Λιανολιά ευδοκιμεί σε περιοχές με μεγάλες βροχοπτώσεις, και αυτό είναι ταυτόχρονα ο λόγος που επικράτησε στα Ιόνια και ο λόγος που ο καρπός στο έδαφος αλλοιώνεται γρηγορότερα.

Σε υγρό περιβάλλον ο πεσμένος καρπός δέχεται ταχύτερα δευτερογενείς μολύνσεις από μύκητες και βακτήρια, οπότε η ίδια πρακτική που σε ξηρό κλίμα θα κόστιζε λιγότερο, εδώ κοστίζει περισσότερο. Για τον ίδιο λόγο, η συγκομιδή δεν γίνεται αμέσως μετά από βροχή και ο βρεγμένος καρπός δεν αποθηκεύεται.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί να μη μαζέψω τον καρπό από το έδαφος; Επειδή ο καρπός που παραμένει εβδομάδες στο έδαφος δίνει λάδι με υψηλή οξύτητα, το οποίο κατατάσσεται ως λαμπάντε και δεν διατίθεται στη λιανική χωρίς εξευγενισμό.

Τι ραβδιστικό χρειάζομαι για Λιανολιά; Με τηλεσκοπικό κοντάρι που φτάνει την κορυφή. Ραβδιστικό που αφήνει καρπό ψηλά οδηγεί στο ίδιο πρόβλημα, καθώς ο καρπός θα πέσει αργότερα μόνος του.

Γιατί δυσκολεύει η συγκομιδή σε σχέση με την Κορωνέικη; Η Λιανολιά συγκρατεί τον καρπό της πολύ ισχυρότερα, οπότε απαιτείται μεγαλύτερη δύναμη απόσπασης και περισσότερος χρόνος ανά δέντρο.

Βοηθάει το κλάδεμα; Ουσιαστικά. Ο περιορισμός του ύψους και η αραίωση της κόμης μειώνουν τον χρόνο ραβδίσματος κάθε επόμενη χρονιά και διευκολύνουν τους ψεκασμούς. Σε δέντρα που έχουν ανέβει πολύ, η επαναφορά γίνεται σταδιακά σε βάθος ετών.

Τελάρα ή σακιά; Τελάρα, χωρίς συμπίεση. Ο καρπός της Λιανολιάς είναι διπλάσιος από της Κορωνέικης και τραυματίζεται ευκολότερα, ενώ κάθε τραυματισμός ανεβάζει την οξύτητα.

Μπορώ να συγκομίσω μετά από βροχή; Δεν συνιστάται. Σε περιοχές με υψηλή υγρασία, όπου ευδοκιμεί η ποικιλία, ο βρεγμένος καρπός αλλοιώνεται ταχύτερα από δευτερογενείς μολύνσεις.

Σημαντικές σημειώσεις

Τα στοιχεία ύψους και βάρους καρπού αφορούν τυπικές τιμές και μεταβάλλονται με την ηλικία του δέντρου και τη διαχείριση. Ο περιορισμός του ύψους σε παλαιά δέντρα γίνεται σταδιακά και σε βάθος ετών, σε συνεργασία με γεωπόνο, ώστε να μην αποδυναμωθεί το δέντρο. Για τη φυτοπροστασία χρησιμοποιούνται μόνο εγκεκριμένα προϊόντα, σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας και τα κατά τόπους δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων, με αυστηρή τήρηση των χρόνων αναμονής πριν τη συγκομιδή.

Πηγές

• Olive News. Η επιλογή ποικιλίας ελιάς, Κορωνέικη ή Λιανολιά Πρέβεζας και Κέρκυρας.
• Agro24. Κερκυραϊκός ελαιώνας, από το λαμπάντε στο ελαιόλαδο με ισχυρισμό υγείας.
• ΕΡΤ. Οι μοναδικοί ελαιώνες της Κέρκυρας και η λιανολιά.