Πώς φυτεύουμε ζουμπούλια σε γλάστρα και σε νερό

Το ζουμπούλι ανθίζει μόλις δύο ως δυόμισι μήνες μετά τη φύτευση, πολύ γρηγορότερα από κάθε άλλο φθινοπωρινό βολβό, και γεμίζει τον χώρο με το πιο έντονο άρωμα της σεζόν. Φυτεύεται από τον Σεπτέμβριο ως τον Νοέμβριο και ανθίζει από τα μέσα Ιανουαρίου, ενώ σε βάζο με σκέτο νερό μέσα στο σπίτι ανθίζει ακόμη νωρίτερα, από τα τέλη Δεκεμβρίου. Πριν πιάσετε τον πρώτο βολβό, όμως, χρειάζεται να ξέρετε κάτι που δεν ισχύει στα υπόλοιπα βολβώδη.

Γιατί οι βολβοί πιάνονται με γάντια

Η επιφάνεια του βολβού του ζουμπουλιού περιέχει ερεθιστικές ουσίες που προκαλούν φαγούρα και αλλεργική αντίδραση στο γυμνό δέρμα. Κάθε χειρισμός, από το άνοιγμα της συσκευασίας ως τη φύτευση και τον διαχωρισμό των βολβιδίων, γίνεται με γάντια. Χρήσιμα εδώ είναι τα απλά γάντια εργασίας, ενώ μετά τη δουλειά τα χέρια πλένονται καλά. Οι βολβοί είναι επίσης τοξικοί σε περίπτωση κατάποσης, τόσο για τον άνθρωπο όσο και για τα κατοικίδια, οπότε φυλάσσονται μακριά από παιδιά και από ζώα που σκάβουν ή μασούν.

Πότε και πώς φυτεύονται

Στην αγορά επιλέγονται μεγάλοι, σφιχτοί βολβοί χωρίς μούχλα ή τραύματα, γιατί όσο μεγαλύτερος ο βολβός τόσο πιο γεμάτο το στάχυ. Μετά τη φύτευση ακολουθεί ένα καλό πότισμα, ώστε να ενεργοποιηθεί η ρίζα. Σε σύγκριση με την τουλίπα, το ζουμπούλι ανθίζει πολύ νωρίτερα και χωρίς προψύξη στο ψυγείο.

Θέση και χώμα

Η θέση θέλει ήλιο ή ελαφριά σκιά και προφύλαξη από τους δυνατούς ανέμους, γιατί το στάχυ είναι ψηλό, πυκνό και βαρύ και λυγίζει εύκολα. Στο έδαφος το κρίσιμο είναι η αποστράγγιση, και υπάρχει ένας απλός έλεγχος. Πέντε ως έξι ώρες μετά από δυνατή βροχή ή γερό πότισμα, δείτε αν μένει λιμνάζον νερό στο σημείο. Αν μένει, ο βολβός εκεί θα σαπίσει, οπότε το χώμα βελτιώνεται με οργανική ουσία και άμμο ή επιλέγεται άλλη θέση. Χρήσιμα είναι τα εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα που ανοίγουν βαριά χώματα.

Ζουμπούλι σε γλάστρα

Το δοχείο χρειάζεται βάθος τουλάχιστον 15 εκατοστά, οπές αποστράγγισης και στρώση ελαφρόπετρας στον πάτο, με ελαφρύ και καλά στραγγιζόμενο υπόστρωμα. Οι βολβοί τοποθετούνται πυκνά, χωρίς να ακουμπούν μεταξύ τους ή στα τοιχώματα, με τις κορυφές τους στο επίπεδο της επιφάνειας ή ελάχιστα χαμηλότερα.

Δύο πρακτικές κάνουν τη διαφορά. Η πρώτη είναι μία ποικιλία ανά γλάστρα, ώστε όλα τα φυτά να αναπτυχθούν με τον ίδιο ρυθμό και να ανθίσουν ταυτόχρονα, αντί για μια ανομοιόμορφη εικόνα. Η δεύτερη είναι η περιστροφή της γλάστρας κάθε λίγες ημέρες μόλις ψηλώσουν οι βλαστοί, γιατί τα βαριά στάχυα γέρνουν προς το φως.

Ζουμπούλια σε νερό

Η καλλιέργεια σε σκέτο νερό δίνει άνθιση μέσα στο σπίτι στην καρδιά του χειμώνα. Χρησιμοποιείται το ειδικό γυάλινο βάζο με στένωση στον λαιμό, που συγκρατεί τον βολβό ώστε να μη βυθίζεται, ή ένα απλό δοχείο με πέτρες στον πάτο. Η διαδικασία έχει τέσσερα βήματα.

• Το βάζο γεμίζεται με νερό ώστε να αγγίζει ελαφρώς μόνο τη βάση του βολβού και ποτέ ολόκληρο τον βολβό
• Τοποθετείται σε σκοτεινό και δροσερό μέρος, στους 5 ως 8 βαθμούς, για περίπου 10 εβδομάδες, ώσπου να αναπτυχθούν οι ρίζες και να ξεπροβάλει η φύτρα
• Μόλις μεγαλώσουν οι ρίζες, η στάθμη χαμηλώνει ώστε να βυθίζονται μόνο αυτές, και το νερό ανανεώνεται κάθε 10 ως 15 ημέρες
• Το βάζο μεταφέρεται σε φωτεινό σημείο χωρίς άμεσο ηλιακό φως για την άνθιση

Πότισμα

Το πότισμα ξεκινά συγκρατημένα, γιατί ώσπου να αναπτυχθούν οι ρίζες ο βολβός σαπίζει εύκολα. Μετά τη ριζοβολία και καθώς το φυτό αναπτύσσεται και ανθίζει, οι ανάγκες αυξάνονται και το πότισμα γίνεται μία ως δύο φορές την εβδομάδα, όταν στεγνώσει η επιφάνεια του χώματος. Το χώμα μένει ελαφρά νωπό και ποτέ λασπωμένο, ενώ στη γλάστρα δεν πρέπει να λιμνάζει νερό στο πιατάκι.

Λίπανση με μέτρο

Δύο δόσεις αρκούν. Ένα υγρό ή υδατοδιαλυτό λίπασμα ανθοφορίας εφαρμόζεται μόλις ξεκινήσει η ανθοφορία και επαναλαμβάνεται μία ακόμη φορά δύο εβδομάδες αργότερα. Η υπερβολική λίπανση δεν δίνει περισσότερα άνθη, αντίθετα είναι μία από τις αιτίες φτωχής ανθοφορίας. Ένας βιοδιεγέρτης μετά τη φύτευση στηρίζει τη ριζοβολία.

Μετά την ανθοφορία

Όταν μαραθεί το στάχυ, κόβεται από τη βάση του και τα φύλλα αφήνονται ανέγγιχτα να κιτρινίσουν και να ξεραθούν μόνα τους, γιατί μέσα από αυτά ο βολβός αποθηκεύει ενέργεια για την επόμενη χρονιά, όπως ακριβώς και στον νάρκισσο. Το ζουμπούλι είναι πολυετές, οι βολβοί μένουν στο χώμα, περνούν το καλοκαίρι σε λήθαργο και ξανανθίζουν κάθε άνοιξη, αν και τα στάχυα των επόμενων ετών βγαίνουν συνήθως πιο αραιά από το πυκνό στάχυ της πρώτης χρονιάς.

Οι βολβοί που άνθισαν σε βάζο με νερό έχουν εξαντληθεί περισσότερο, οπότε δεν ξαναχρησιμοποιούνται σε βάζο. Μεταφυτεύονται στον κήπο μετά την άνθιση και, με δύο ως τρεις χρονιές, αναλαμβάνουν ξανά.

Γιατί έβγαλε λίγα άνθη

Τρεις είναι οι συνηθισμένες αιτίες. Οι υψηλές θερμοκρασίες μέσα στον χειμώνα στερούν από τον βολβό το ψύχος που χρειάζεται. Το υπερβολικό πότισμα ταλαιπωρεί ή σαπίζει τις ρίζες. Η υπερβολική λίπανση, τέλος, λειτουργεί αντίστροφα από ό,τι περιμένει κανείς. Μικρά και αραιά στάχυα δίνουν επίσης οι μικροί ή εξαντλημένοι βολβοί, γι' αυτό στην αγορά προτιμώνται οι μεγαλύτεροι.

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζονται γάντια στα ζουμπούλια

Ναι. Η επιφάνεια του βολβού περιέχει ερεθιστικές ουσίες που προκαλούν φαγούρα και αλλεργική αντίδραση, οπότε κάθε χειρισμός γίνεται με γάντια και τα χέρια πλένονται μετά.

Πόσο γρήγορα ανθίζει το ζουμπούλι

Μόλις δύο ως δυόμισι μήνες μετά τη φύτευση, δηλαδή από τα μέσα Ιανουαρίου για όσα φυτεύτηκαν τον Σεπτέμβριο. Κάθε στάχυ κρατά ανθισμένο δύο ως τρεις εβδομάδες.

Πώς καλλιεργείται σε νερό

Σε βάζο όπου το νερό αγγίζει ελαφρώς μόνο τη βάση του βολβού, σε σκοτεινό και δροσερό μέρος στους 5 ως 8 βαθμούς για περίπου 10 εβδομάδες. Μετά τη ριζοβολία η στάθμη χαμηλώνει και το βάζο πάει σε φωτεινό σημείο.

Τι κάνουμε τον βολβό μετά την άνθιση στο βάζο

Δεν ξαναμπαίνει σε νερό, γιατί έχει εξαντληθεί. Μεταφυτεύεται στον κήπο και σε δύο ως τρεις χρονιές ανακάμπτει και ξανανθίζει κανονικά.

Γιατί γέρνει το στάχυ του ζουμπουλιού

Επειδή είναι ψηλό, πυκνό και βαρύ. Στη γλάστρα η περιστροφή κάθε λίγες ημέρες το κρατά ίσιο, ενώ στον κήπο βοηθά μια θέση προφυλαγμένη από τους δυνατούς ανέμους.

Οι συνθήκες διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή, την έκθεση, το νερό και την υγεία του φυτού. Σε επίμονα προβλήματα ή σε προσβολές, καλό είναι να συμβουλευτείτε γεωπόνο. Δοκιμάστε πρώτα μη χημικές μεθόδους και χρησιμοποιείτε μόνο εγκεκριμένα προϊόντα, σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας.

Βιβλιογραφία

• Royal Horticultural Society, Hyacinth growing guide.
• ASPCA Animal Poison Control, Hyacinth.