Πώς φυτεύουμε νάρκισσους που επανέρχονται κάθε χρόνο

Ο νάρκισσος είναι ο πιο ξεκούραστος βολβός του φθινοπώρου. Φυτεύεται από τον Σεπτέμβριο ως τον Δεκέμβριο, ανθίζει στα τέλη του χειμώνα ή μέσα στην άνοιξη με αρωματικά άνθη σε λευκό, κίτρινο και πορτοκαλί, και από εκεί και πέρα δεν ζητά σχεδόν τίποτα. Μένει στο χώμα, περνά το καλοκαίρι σε λήθαργο και ξαναβγαίνει μόνος του κάθε χρόνο, με τις συστάδες να πυκνώνουν. Στην Ελλάδα είναι και αυτοφυής, γνωστός ως ζαμπάκι ή μανουσάκι. Ένα μόνο λάθος μπορεί να ακυρώσει την ανθοφορία της επόμενης χρονιάς, και το βλέπουμε παρακάτω.

Γιατί είναι ο πιο εύκολος βολβός

Δύο πράγματα τον ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα βολβώδη. Πρώτον, δεν χρειάζεται προψύξη στο ψυγείο, καθώς ο κανονικός ελληνικός χειμώνας επαρκεί ακόμη και στα πεδινά, ενώ τα είδη τύπου tazetta, όπως ο αρωματικός Paperwhite, ανθίζουν και χωρίς περίοδο ψύχους. Δεύτερον, δεν χρειάζεται εξαγωγή των βολβών το καλοκαίρι. Εδώ βρίσκεται η μεγάλη διαφορά του από την τουλίπα, όπου οι υβριδικές ποικιλίες εξασθενούν και συνήθως ξαναφυτεύονται κάθε φθινόπωρο.

Ποιον νάρκισσο διαλέγετε

Ο κυπελλοφόρος, το γνωστό ζαμπάκι ή μανουσάκι, δίνει λευκά άνθη με κίτρινη ή πορτοκαλί κορώνα σε δέσμες, φτάνει τα 40 ως 80 εκατοστά, έχει δυνατό γλυκό άρωμα και ανθίζει νωρίς, μέσα στον χειμώνα. Ο ποιητικός νάρκισσος μένει γύρω στα 40 εκατοστά, με ένα λευκό άνθος ανά στέλεχος και κοκκινωπό κέντρο, και ανθίζει την άνοιξη. Ο βουρλοειδής δίνει κίτρινα, πολύ ευώδη άνθη σε δέσμες. Από τα υβρίδια του εμπορίου ξεχωρίζουν οι μεγάλες τρομπέτες, οι διπλές ποικιλίες και ο Paperwhite, που ανθίζει ακόμη και σε εσωτερικό χώρο.

Πότε και πώς φυτεύονται οι βολβοί

Οι μεγαλύτεροι βολβοί πηγαίνουν στο βαθύτερο όριο. Πριν τη φύτευση ενσωματώνονται στο χώμα κομπόστ και λίγο λίπασμα.

Θέση και χώμα

Ο νάρκισσος χρειάζεται ηλιόλουστη ή ελαφρά σκιερή θέση, γιατί στη βαθιά σκιά δεν ανθίζει. Αναπτύσσεται σχεδόν σε κάθε έδαφος, αποδίδει όμως καλύτερα σε ελαφρύ, γόνιμο χώμα με ελαφρώς όξινο ως ουδέτερο pH και άριστη αποστράγγιση. Το λιμνάζον νερό είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του, καθώς σαπίζει τον βολβό, οπότε στα βαριά χώματα η ενσωμάτωση οργανικής ουσίας και άμμου αλλάζει ριζικά την εικόνα. Χρήσιμα είναι τα εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα που βελτιώνουν τη στράγγιση.

Νάρκισσος σε γλάστρα

Το δοχείο χρειάζεται οπές αποστράγγισης και βάθος τουλάχιστον 20 εκατοστά, καθώς ο νάρκισσος σχηματίζει ψηλό στέλεχος και θέλει χώρο για τις ρίζες. Στον πάτο τοποθετούνται ένα κομμάτι γεωύφασμα και μια στρώση ελαφρόπετρας, ώστε το νερό να φεύγει γρήγορα. Οι βολβοί μπαίνουν πυκνά, σε αποστάσεις 5 ως 7 εκατοστά, για γεμάτο αποτέλεσμα, πάντα με τη μύτη προς τα πάνω. Στην ίδια γλάστρα ταιριάζουν από πάνω χαμηλά εποχιακά, όπως ο πανσές, που ανθίζει όσο οι βολβοί δουλεύουν κάτω από το χώμα.

Πότισμα

Οι ανάγκες σε νερό είναι μέτριες. Το πότισμα γίνεται τακτικά στην περίοδο της ανάπτυξης και της ανθοφορίας, μόνο όταν στεγνώσει η επιφάνεια του χώματος, και το νερό δεν πρέπει να λιμνάζει στη βάση. Μετά την ανθοφορία, καθώς τα φύλλα κιτρινίζουν, το πότισμα μειώνεται σταδιακά και σταματά εντελώς το καλοκαίρι, στον λήθαργο.

Η λίπανση που ξεχνούν οι περισσότεροι

Η βασική θρέψη γίνεται με κομπόστ ή οργανική ουσία κατά τη φύτευση. Στις αρχές της άνοιξης, με την έναρξη της ανάπτυξης, δίνεται ένα ισορροπημένο υδατοδιαλυτό λίπασμα. Η πιο σημαντική εφαρμογή, όμως, είναι εκείνη αμέσως μετά το τέλος της ανθοφορίας, γιατί ακριβώς τότε ο βολβός αποθηκεύει τα αποθέματα για τα άνθη της επόμενης χρονιάς. Είναι η λίπανση που παραλείπεται συχνότερα και κοστίζει περισσότερο. Ένας βιοδιεγέρτης μετά τη φύτευση στηρίζει τη ριζοβολία.

Το λάθος που ακυρώνει την επόμενη χρονιά

Όταν μαραθούν τα άνθη, κόβεται μόνο το ανθικό στέλεχος. Τα πράσινα φύλλα δεν κόβονται και δεν δένονται σε κοτσίδες για λόγους τάξης, αλλά αφήνονται να κιτρινίσουν και να ξεραθούν φυσικά. Μέσα από αυτά ο βολβός φωτοσυνθέτει και αποθηκεύει την ενέργεια της επόμενης ανθοφορίας. Το πρόωρο κόψιμο των φύλλων είναι η συχνότερη αιτία που οι νάρκισσοι δεν ανθίζουν τη δεύτερη χρονιά, και το αποτέλεσμα φαίνεται με καθυστέρηση ενός έτους, γι' αυτό συνήθως δεν συνδέεται με την αιτία του.

Πότε χρειάζονται διαίρεση

Οι συστάδες πυκνώνουν χρόνο με τον χρόνο, καθώς γύρω από τον μητρικό βολβό σχηματίζονται βολβίδια. Κάθε τρία ως τέσσερα χρόνια, όταν οι συστάδες γίνουν πολύ πυκνές και τα άνθη αρχίσουν να λιγοστεύουν, οι βολβοί εξάγονται μετά το ξέραμα των φύλλων, διαχωρίζονται και ξαναφυτεύονται σε νέες θέσεις. Τα βολβίδια χρειάζονται συνήθως μία ως δύο χρονιές για να φτάσουν σε μέγεθος ανθοφορίας.

Προσοχή στην τοξικότητα

Όλα τα μέρη του φυτού, και περισσότερο ο βολβός, περιέχουν τοξικά αλκαλοειδή, με κυριότερο τη λυκορίνη. Οι βολβοί δεν αποθηκεύονται ποτέ κοντά σε κρεμμύδια, με τα οποία μοιάζουν επικίνδυνα. Ο νάρκισσος είναι τοξικός για γάτες και σκύλους, με εμετό, σιελόρροια και διάρροια σε περίπτωση κατάποσης. Ο χυμός του ερεθίζει το δέρμα, οπότε στο κόψιμο ανθέων για βάζο βοηθούν τα γάντια, ενώ το έντονο άρωμα πολλών ανθέων σε μικρό κλειστό χώρο μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο.

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζονται ψυγείο οι βολβοί του νάρκισσου

Όχι. Σε αντίθεση με την τουλίπα, ο ελληνικός χειμώνας επαρκεί ακόμη και στα πεδινά, ενώ τα είδη τύπου tazetta, όπως ο Paperwhite, ανθίζουν και εντελώς χωρίς περίοδο ψύχους.

Τι κάνουμε με τα φύλλα μετά την ανθοφορία

Μένουν ανέγγιχτα ώσπου να κιτρινίσουν και να ξεραθούν μόνα τους. Κόβεται μόνο το ανθικό στέλεχος, ενώ το πρόωρο κόψιμο ή το δέσιμο των φύλλων στερεί από τον βολβό τα αποθέματα της επόμενης χρονιάς.

Γιατί λιγόστεψαν τα άνθη μετά από μερικά χρόνια

Συνήθως επειδή οι συστάδες πύκνωσαν υπερβολικά και οι βολβοί ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Κάθε τρία ως τέσσερα χρόνια οι βολβοί εξάγονται, διαχωρίζονται και ξαναφυτεύονται πιο αραιά.

Ανθίζει ο νάρκισσος μέσα στο σπίτι

Ναι, ο Paperwhite και άλλα είδη τύπου tazetta ανθίζουν σε γλάστρα και σε εσωτερικό χώρο χωρίς περίοδο ψύχους, σε φωτεινό και δροσερό σημείο.

Ξαναφυτεύουμε τους βολβούς κάθε χρόνο

Όχι. Ο νάρκισσος μένει μόνιμα στο χώμα και ξαναβγαίνει μόνος του, με τις συστάδες να πυκνώνουν, αρκεί τα φύλλα να ξεραίνονται φυσικά μετά την ανθοφορία.

Οι συνθήκες διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή, την έκθεση, το νερό και την υγεία του φυτού. Σε επίμονα προβλήματα ή σε προσβολές, καλό είναι να συμβουλευτείτε γεωπόνο. Δοκιμάστε πρώτα μη χημικές μεθόδους και χρησιμοποιείτε μόνο εγκεκριμένα προϊόντα, σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας.

Βιβλιογραφία

• Royal Horticultural Society, Daffodil growing guide.
• ASPCA Animal Poison Control, Daffodil.