Πώς φυτεύουμε φρέζιες που ανθίζουν πλούσια την άνοιξη

Η φρέζια είναι ο πρώτος βολβός που μπαίνει στο χώμα το φθινόπωρο, από τις αρχές Σεπτεμβρίου ως τις αρχές Δεκεμβρίου, και ανθίζει 12 ως 13 εβδομάδες αργότερα, από τον Φεβρουάριο ως τον Απρίλιο. Το άρωμά της είναι το πιο διαπεραστικό από όλα τα βολβώδη και εξηγεί γιατί παραμένει κλασικό λουλούδι της ελληνικής αυλής. Έχει όμως τη φήμη της δύσκολης, κάτι που οφείλεται σε δύο συγκεκριμένα λάθη, και αυτά ακριβώς θα δούμε πρώτα.

Τα δύο λάθη που χαλούν τη φρέζια

Το πρώτο είναι η ζέστη. Η φρέζια σταματά να ανθίζει σε θερμοκρασίες πάνω από τους 21 βαθμούς Κελσίου περίπου και οδηγείται σε λήθαργο, οπότε η όψιμη φύτευση ή μια θερμή, κλειστή θέση δίνει φυτά που τα προλαβαίνει το καλοκαίρι πριν προλάβουν να ανθίσουν. Είναι λουλούδι της δροσερής εποχής και η φθινοπωρινή φύτευση είναι μονόδρομος.

Το δεύτερο είναι το νερό. Οι βολβοί σαπίζουν εύκολα στο βαρύ, μουσκεμένο χώμα, συχνά πριν καν φυτρώσουν, γιατί το πότισμα ξεκινά συνήθως πιο γενναιόδωρο απ' όσο πρέπει. Με έγκαιρη φύτευση, ελαφρύ χώμα και συγκρατημένο πότισμα στην αρχή, η φρέζια είναι από τα πιο εύκολα βολβώδη.

Πότε και πώς φυτεύονται οι βολβοί

Επιλέγονται μεγάλοι, σφιχτοί βολβοί χωρίς μαλακά σημεία, γιατί οι μεγαλύτεροι δίνουν περισσότερα στάχυα. Η φρέζια ανοίγει τη σεζόν των φθινοπωρινών βολβών, πριν από την τουλίπα και το ζουμπούλι. Στις περιοχές με βαρείς χειμώνες η φύτευση μετατίθεται στις αρχές της άνοιξης, για καλοκαιρινή ανθοφορία, ή γίνεται σε γλάστρα που προφυλάσσεται.

Θέση και έδαφος

Χρειάζεται ήλιο ή πολύ ελαφριά σκιά και δροσερό περιβάλλον. Το έδαφος πρέπει να είναι ελαφρύ, μέσης σύστασης και άριστα στραγγιζόμενο, χωρίς υπερβολική οργανική ουσία, καθώς το πλούσιο σε άζωτο χώμα δίνει φύλλα αντί για άνθη. Τα λεπτά ανθοφόρα στελέχη γέρνουν με το βάρος των ανθέων, οπότε στα παρτέρια βοηθά η διακριτική στήριξη με λεπτά κλαδάκια, μπηγμένα ανάμεσα στα φυτά την ώρα της φύτευσης. Για ελαφρύ και στραγγερό χώμα χρησιμεύουν τα εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα.

Φρέζια σε γλάστρα

Η γλάστρα είναι το φυσικό σπίτι της φρέζιας στην Ελλάδα, γιατί δίνει απόλυτο έλεγχο της αποστράγγισης και μετακινείται σε προφυλαγμένο σημείο όταν βρέχει επίμονα ή παγώνει. Προτιμάται σχετικά ψηλό δοχείο, καθώς το φυτό αναπτύσσει μακριά ρίζα, με οπές αποστράγγισης και στρώση ελαφρόπετρας ή περλίτη στον πάτο. Οι βολβοί μπαίνουν πυκνά, και σε γλάστρα διαμέτρου 15 εκατοστών χωρούν άνετα 10 ως 15 βολβοί για πραγματικά γεμάτο αποτέλεσμα.

Το βήμα που κάνει τη διαφορά είναι η δροσερή εκκίνηση. Μετά τη φύτευση η γλάστρα μένει τρεις ως τέσσερις εβδομάδες σε δροσερό σημείο, γύρω στους 5 βαθμούς, ώσπου να φυτρώσουν οι βλαστοί, και έπειτα μεταφέρεται σε φωτεινή θέση με θερμοκρασίες 10 ως 15 βαθμών. Έτσι προκύπτουν γερά, συμπαγή φυτά που δεν ξαπλώνουν.

Πότισμα

Το πότισμα ξεκινά συγκρατημένα, γιατί οι βολβοί σαπίζουν εύκολα πριν ριζώσουν. Μόλις φυτρώσουν, ποτίζονται μία ως δύο φορές την εβδομάδα, με το χώμα να μένει νωπό αλλά ποτέ λασπωμένο, και το πότισμα εντείνεται ελαφρώς στην ανθοφορία. Μετά το τέλος της άνθισης, καθώς το φύλλωμα κιτρινίζει, μειώνεται σταδιακά και τελικά σταματά.

Λίπανση χωρίς άζωτο

Η φρέζια δεν θέλει πλούσιο μενού. Ένα υδατοδιαλυτό λίπασμα πλούσιο σε κάλιο και φώσφορο εφαρμόζεται με το πότισμα κατά την ανάπτυξη και στην έναρξη της ανθοφορίας, κάθε δύο ως τρεις εβδομάδες. Τα αζωτούχα λιπάσματα αποφεύγονται, γιατί σπρώχνουν το φυτό σε φύλλωμα σε βάρος των ανθέων. Ένας βιοδιεγέρτης μετά τη φύτευση στηρίζει τη ριζοβολία.

Μετά την ανθοφορία

Όταν τα στάχυα ξεθωριάσουν, κόβονται και τα φύλλα αφήνονται να κιτρινίσουν και να ξεραθούν μόνα τους, γιατί μέσα από αυτά ο βολβός αποθηκεύει την ενέργεια της επόμενης χρονιάς. Στις περιοχές με ήπιο χειμώνα οι βολβοί μένουν στο χώμα και η γλάστρα μεταφέρεται σε απόμερο σημείο, προστατευμένη από τις βροχές, ώστε να περάσει στεγνό λήθαργο.

Εναλλακτικά, μετά το ξέραμα του φυλλώματος οι βολβοί ξεθάβονται, καθαρίζονται και φυλάσσονται σε ξηρό, σκιερό και αεριζόμενο μέρος ως την επόμενη φθινοπωρινή φύτευση. Στην εξαγωγή διαχωρίζονται και τα βολβίδια που σχηματίζονται γύρω από τον μητρικό βολβό, τα οποία φυτεύονται ξεχωριστά και ανθίζουν συνήθως από τη δεύτερη χρονιά.

Πώς κόβεται για το βάζο

Η φρέζια είναι από τα κορυφαία αρωματικά κομμένα λουλούδια. Τα στελέχη κόβονται νωρίς το πρωί, τη στιγμή που ανοίγει το πρώτο άνθος του στάχυος και τα υπόλοιπα είναι ακόμη κλειστά. Στο βάζο, με τακτική αλλαγή νερού, ανοίγουν διαδοχικά όλα τα μπουμπούκια και το μπουκέτο κρατά μία ως δύο εβδομάδες.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί δεν άνθισε η φρέζια μου

Οι συνηθέστερες αιτίες είναι η πολλή σκιά, το υπερβολικό πότισμα ή το νερό που λιμνάζει, το πλούσιο σε άζωτο χώμα που δίνει μόνο φύλλα, η όψιμη φύτευση που την προλαβαίνει η ζέστη, και οι μικροί ή εξαντλημένοι βολβοί.

Πόσους βολβούς βάζουμε σε μια γλάστρα

Σε γλάστρα διαμέτρου 15 εκατοστών χωρούν 10 ως 15 βολβοί, φυτεμένοι πυκνά σε βάθος 5 ως 8 εκατοστά. Η πυκνή φύτευση δίνει το γεμάτο αποτέλεσμα που θυμίζει μπουκέτο.

Χρειάζεται δροσερή εκκίνηση η γλάστρα

Ναι, και είναι το βήμα που βελτιώνει περισσότερο το αποτέλεσμα. Τρεις ως τέσσερις εβδομάδες σε δροσερό σημείο γύρω στους 5 βαθμούς δίνουν συμπαγή φυτά που δεν ξαπλώνουν.

Πότε κόβουμε φρέζιες για το βάζο

Νωρίς το πρωί, μόλις ανοίξει το πρώτο άνθος του στάχυος και ενώ τα υπόλοιπα είναι κλειστά. Έτσι ανοίγουν διαδοχικά στο βάζο και κρατούν μία ως δύο εβδομάδες.

Κρατάμε τους βολβούς για την επόμενη χρονιά

Ναι. Στις ήπιες περιοχές μένουν στο χώμα σε στεγνό λήθαργο, ενώ αλλού ξεθάβονται μετά το ξέραμα των φύλλων και φυλάσσονται σε ξηρό, σκιερό μέρος ως το φθινόπωρο.

Οι συνθήκες διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή, την έκθεση, το νερό και την υγεία του φυτού. Σε επίμονα προβλήματα ή σε προσβολές, καλό είναι να συμβουλευτείτε γεωπόνο. Δοκιμάστε πρώτα μη χημικές μεθόδους και χρησιμοποιείτε μόνο εγκεκριμένα προϊόντα, σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας.

Βιβλιογραφία

• Royal Horticultural Society, Freesia growing guide.
• BBC Gardeners' World Magazine, How to grow freesias.