Πώς φυτεύουμε βολβούς κρόκου σε κήπο και σε γλάστρα

Ο κρόκος φυτεύεται από τον Σεπτέμβριο ως τον Νοέμβριο και ανθίζει στα τέλη του χειμώνα, από τα πρώτα λουλούδια που ανοίγουν στον κήπο. Είναι μικρό φυτό, μόλις 10 ως 20 εκατοστά, οπότε το αποτέλεσμα κρίνεται από έναν κανόνα που πολλοί αγνοούν. Το ίδιο γένος κρύβει και τον εδώδιμο κρόκο του σαφράν, που ακολουθεί αντίστροφο ημερολόγιο, φυτεύεται το καλοκαίρι και ανθίζει το φθινόπωρο. Παρακάτω θα δείτε πώς φυτεύεται σωστά ο καθένας και ποιο φυτό δεν πρέπει ποτέ να μπερδέψετε μαζί του.

Ποιον κρόκο φυτεύετε

Το αποτέλεσμα κρίνεται από τις ομάδες

Ο κρόκος είναι μικρό φυτό και ένας μεμονωμένος βολβός περνά απαρατήρητος. Φυτεύεται πάντα σε πυκνές συστάδες, με τουλάχιστον 10 ως 15 βολβούς μαζί, ώστε να δημιουργείται πραγματικό θέαμα. Οι βολβοί μπαίνουν σε βάθος 5 ως 10 εκατοστά με τη μύτη προς τα πάνω και σε αποστάσεις 5 ως 8 εκατοστά στο έδαφος, ακόμη πυκνότερα στη γλάστρα, και ακολουθεί ένα ελαφρύ πότισμα. Επιλέγονται σφιχτοί, γεμάτοι βολβοί.

Οι ανοιξιάτικοι κρόκοι χρειάζονται 10 ως 12 εβδομάδες ψύχους, γι' αυτό φυτεύονται μαζί με την τουλίπα και τους υπόλοιπους φθινοπωρινούς βολβούς. Η όψιμη φύτευση, ακόμη και μέσα στον Δεκέμβριο ή τον Ιανουάριο, δεν είναι ιδανική αλλά προτιμότερη από βολβούς που ξεραίνονται στη σακούλα, με φτωχότερη άνθιση την πρώτη χρονιά και κανονική από τη δεύτερη.

Θέση και έδαφος

Χρειάζεται ηλιόλουστη θέση, με τουλάχιστον έξι ώρες άμεσου φωτός, και ελαφρύ, αεριζόμενο έδαφος μέσης γονιμότητας με άριστη αποστράγγιση. Τα συμπαγή, αργιλώδη και μονίμως υγρά χώματα αποφεύγονται, γιατί εκεί ο βολβός σαπίζει, οπότε σε βαριά χώματα βοηθούν τα εδαφοβελτιωτικά. Το φυτό αντέχει το κρύο έως και τους 15 βαθμούς υπό το μηδέν, αν και ο παγετός την ώρα της άνθισης χαλά τα άνθη. Ο κρόκος ταιριάζει και σε φυσικές φυτεύσεις μέσα στο γκαζόν, όπου εξαπλώνεται μόνος του χρόνο με τον χρόνο, όπως και ο νάρκισσος, αρκεί το πρώτο κούρεμα να περιμένει να ξεραθούν τα φύλλα.

Κρόκος σε γλάστρα

Αποδίδει εξαιρετικά σε δοχείο βάθους και διαμέτρου τουλάχιστον 20 εκατοστών, με οπές αποστράγγισης, ελαφρύ υπόστρωμα και μια χούφτα περλίτη ή χοντρή άμμο για γρήγορο στράγγισμα. Οι βολβοί μπαίνουν πυκνά, σε αποστάσεις 2 ως 5 εκατοστά χωρίς να ακουμπούν, σε βάθος 5 ως 10 εκατοστά. Στις γλάστρες με στρώσεις διαφορετικών βολβών, ο κρόκος παίρνει πάντα την επάνω στρώση, στα 7 ως 12 εκατοστά, πάνω από τουλίπες και ζουμπούλια, και ανοίγει τη σεζόν πριν από όλους.

Πότισμα και λίπανση

Ο κρόκος είναι από τα πιο ανθεκτικά στην ξηρασία βολβώδη. Μετά το ελαφρύ πότισμα της φύτευσης, το χώμα κρατιέται μέτρια νωπό στην ανάπτυξη και την ανθοφορία, ενώ το καλοκαίρι, στον λήθαργο, μένει εντελώς στεγνό. Το υγρό καλοκαιρινό χώμα είναι ο συχνότερος λόγος που χάνονται οι βολβοί. Η λίπανση περιορίζεται σε λίγο κομπόστ ή χωνεμένη κοπριά στη φύτευση και μια μικρή δόση κοκκώδους λιπάσματος όταν ξεκινούν οι ανθοφόροι βλαστοί.

Δικό σας σαφράν από τον κρόκο τον ήμερο

Ο κρόκος ο ήμερος είναι το φυτό από το οποίο παράγεται το σαφράν, η ζαφορά, δηλαδή τα αποξηραμένα κόκκινα στίγματα του άνθους, με τον κρόκο Κοζάνης ΠΟΠ να θεωρείται από τα καλύτερα του κόσμου. Το φυτό είναι στείρο και δεν παράγει σπόρους, οπότε πολλαπλασιάζεται αποκλειστικά με βολβίδια.

Καλλιεργείται εύκολα και σε κήπο ή γλάστρα. Οι βολβοί φυτεύονται από τον Ιούλιο ως τις αρχές Οκτωβρίου, βαθύτερα από τους καλλωπιστικούς, στα 10 ως 15 εκατοστά και σε αποστάσεις 10 ως 15 εκατοστά, σε πλήρη ήλιο και άριστα στραγγιζόμενο χώμα. Η άνθιση έρχεται τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο και τα στίγματα συλλέγονται με το χέρι, νωρίς το πρωί, από άνθη σε πλήρη άνθιση, και αποξηραίνονται. Για να καταλάβει κανείς την τιμή του μπαχαρικού, ένα ολόκληρο στρέμμα αποδίδει κατά μέσο όρο περίπου 800 γραμμάρια σαφράν τον χρόνο. Για μερικές πρέζες οικιακής παραγωγής αρκούν 20 ως 30 βολβοί σε μια γωνιά του κήπου ή δύο μεγάλες γλάστρες.

Μετά την ανθοφορία

Τα φύλλα αφήνονται να κιτρινίσουν και να ξεραθούν μόνα τους, γιατί μέσα από αυτά ο βολβός γεμίζει τα αποθέματα της επόμενης χρονιάς. Οι βολβοί δεν ξεθάβονται. Μένουν στη θέση τους, περνούν το καλοκαίρι στεγνοί σε λήθαργο και επανέρχονται κάθε χρόνο, σχηματίζοντας βολβίδια και ολοένα πυκνότερες συστάδες. Όταν μετά από τέσσερα ως πέντε χρόνια οι συστάδες παραπυκνώσουν και τα άνθη λιγοστέψουν, οι βολβοί ξεθάβονται το καλοκαίρι, διαχωρίζονται και ξαναφυτεύονται.

Προσοχή στο κολχικό

Ο κρόκος έχει έναν σωσία που επιβάλλεται να γνωρίζει όποιος ασχολείται μαζί του. Το κολχικό (Colchicum autumnale), γνωστό και ως φθινοπωρινός κρόκος, ανθίζει την ίδια εποχή με τον ήμερο κρόκο, με παρόμοια μωβ άνθη, όμως δεν είναι κρόκος. Ανήκει σε άλλη οικογένεια και είναι ισχυρά δηλητηριώδες σε όλα του τα μέρη, με τοξίνη που δεν αδρανοποιείται ούτε με το μαγείρεμα.

Ξεχωρίζει από δύο σημεία. Το άνθος του έχει έξι στήμονες, ενώ ο κρόκος έχει τρεις, και τα φύλλα του είναι φαρδιά αντί για στενά σαν γρασίδι. Κανένα σαφράν δεν συλλέγεται ποτέ από φυτό που δεν έχει ταυτοποιηθεί με βεβαιότητα. Οι καλλωπιστικοί κρόκοι, από την πλευρά τους, είναι ήπια τοξικοί για γάτες και σκύλους, οπότε βολβοί και φυτά κρατιούνται μακριά από κατοικίδια που σκάβουν.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσους βολβούς κρόκου φυτεύουμε μαζί

Τουλάχιστον 10 ως 15 βολβούς σε πυκνή συστάδα, γιατί ο κρόκος είναι μικρό φυτό και ένας μεμονωμένος βολβός δεν φαίνεται. Στη γλάστρα φυτεύονται ακόμη πυκνότερα.

Βγαίνει σαφράν σε γλάστρα

Ναι. Είκοσι ως τριάντα βολβοί κρόκου του ήμερου σε δύο μεγάλες γλάστρες, φυτεμένοι το καλοκαίρι σε βάθος 10 ως 15 εκατοστά και σε πλήρη ήλιο, δίνουν μερικές πρέζες σαφράν τον χρόνο.

Πώς ξεχωρίζουμε το κολχικό από τον κρόκο

Το κολχικό έχει έξι στήμονες στο άνθος και φαρδιά φύλλα, ενώ ο κρόκος έχει τρεις στήμονες και στενά φύλλα σαν γρασίδι. Είναι ισχυρά δηλητηριώδες και δεν συλλέγεται ποτέ για σαφράν.

Ξεθάβουμε τους βολβούς του κρόκου το καλοκαίρι

Όχι. Μένουν στη θέση τους και περνούν το καλοκαίρι σε στεγνό λήθαργο. Εξαγωγή γίνεται μόνο κάθε τέσσερα ως πέντε χρόνια, όταν οι συστάδες πυκνώσουν υπερβολικά.

Μπορούμε να φυτέψουμε βολβούς τον Ιανουάριο

Ναι, εφόσον το χώμα δουλεύεται. Η άνθιση της πρώτης χρονιάς θα είναι όψιμη και φτωχότερη, όμως είναι σαφώς προτιμότερο από βολβούς που ξεραίνονται στη σακούλα.

Οι συνθήκες διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή, την έκθεση, το νερό και την υγεία του φυτού. Σε επίμονα προβλήματα ή σε προσβολές, καλό είναι να συμβουλευτείτε γεωπόνο. Δοκιμάστε πρώτα μη χημικές μεθόδους και χρησιμοποιείτε μόνο εγκεκριμένα προϊόντα, σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας.

Βιβλιογραφία

• Royal Horticultural Society, Crocus growing guide.
• ASPCA Animal Poison Control, Crocus.