Πώς οι επεμβάσεις του Σεπτεμβρίου καθορίζουν την επόμενη χρονιά στο αμπέλι

Το δελτίο Νο 24 του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών Ηρακλείου, της 4ης Σεπτεμβρίου 2026, καλύπτει τρία θέματα που συμπίπτουν χρονικά. Μια αύξηση των συλλήψεων ευδεμίδας που αφορά τα αμπέλια με καθυστερημένο τρύγο, την περίοδο κατά την οποία η ίσκα γίνεται ορατή, και μια σύσταση για ψεκασμό μετά τη συγκομιδή, την οποία οι περισσότεροι παραγωγοί παραλείπουν.

Η ευδεμίδα ανεβαίνει σε όλες τις ζώνες

Τις τελευταίες ημέρες καταγράφεται αύξηση των συλλήψεων στις φερομονικές παγίδες φύλου σε όλες τις ζώνες παρακολούθησης, την πρώιμη, τη μεσοπρώιμη και την όψιμη. Παράλληλα, σε αρκετά αμπέλια της όψιμης και της μεσοπρώιμης ζώνης ο τρύγος καθυστερεί, οπότε ο καρπός παραμένει διαθέσιμος στο έντομο για μεγαλύτερο διάστημα.

Ο συνδυασμός των δύο καθορίζει και τη σύσταση. Σε σταφύλια με όριο ανοχής προσβολών πολύ μικρό έως μηδενικό που θα συγκομιστούν μετά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου, συνιστάται αντιμετώπιση, με ενδεικτικές ημερομηνίες τις 8 έως 10 Σεπτεμβρίου.

Σε αμπέλια επιτραπέζιας χρήσης που βρίσκονται σε περιοχές με ιστορικό προσβολών από τη μύγα της Μεσογείου, το δελτίο συνιστά σκευάσματα που έχουν έγκριση και για τους δύο εχθρούς, ώστε μία επέμβαση να καλύπτει και τα δύο προβλήματα.

Ο περιορισμός που επιβάλλει η συγκομιδή

Όσο πλησιάζει ο τρύγος, οι επιλογές στενεύουν και το δελτίο το τονίζει με έμφαση. Οι χρόνοι αναμονής πριν τη συγκομιδή τηρούνται αυστηρά, και κοντά σε αυτήν επιλέγονται σκευάσματα μικρής υπολειμματικής διάρκειας.

Το ίδιο ισχύει και στα μηλοειδή. Το αντίστοιχο δελτίο της 1ης Σεπτεμβρίου, που αφορά τις ορεινές περιοχές της Κρήτης, ζητά να περιορίζονται οι καταπολεμήσεις στις απολύτως αναγκαίες όσο πλησιάζει η συγκομιδή. Στο Λιβάδι Κρουσώνα και στο Οροπέδιο Λασιθίου οι συλλήψεις καρπόκαψας συνεχίζονται, και για μηλιές και αχλαδιές όψιμης συγκομιδής με χαμηλό έως μηδενικό όριο ανοχής, οι ενδεικτικές ημερομηνίες προστασίας ήταν 2 έως 4 Σεπτεμβρίου.

Ο Σεπτέμβριος είναι η εποχή που φαίνονται τα πρέμνα με ίσκα

Η περίοδος αυτή είναι η κατάλληλη για μια εργασία που δεν απαιτεί κανένα σκεύασμα, μόνο παρατήρηση και σημάδεμα.

Τα πρέμνα που έχουν προσβληθεί από το σύμπλοκο της ίσκας επισημαίνονται εύκολα τώρα, καθώς εμφανίζουν χαρακτηριστικά συμπτώματα. Στα φύλλα παρατηρείται μεταχρωματισμός με κεραμιδί χρώμα και εμφάνιση τριχρωμίας με καστανή, κίτρινη και πράσινη ζώνη, εικόνα γνωστή ως σύμπτωμα της τίγρης. Ακολουθεί σταδιακή ή απότομη ξήρανση βλαστών και σταφυλιών, ενώ σε τομή του βραχίονα διακρίνεται καστανός μεταχρωματισμός του ξύλου.

Η οδηγία είναι να σημαδευτούν τα ύποπτα πρέμνα αυτή την περίοδο, γιατί ο ουσιαστικός έλεγχος της ασθένειας γίνεται προληπτικά και σε άλλη εποχή. Στηρίζεται στα καλλιεργητικά μέτρα κατά τα χειμερινά κλαδέματα και σε επαλείψεις ή ψεκασμούς αμέσως μετά το κλάδεμα, κυρίως στις μεγάλες κλαδοτομές. Τον χειμώνα όμως, χωρίς φύλλωμα, τα προσβεβλημένα πρέμνα δεν ξεχωρίζουν.

Γιατί ψεκάζουμε μετά τον τρύγο

Η σύσταση που ξεχωρίζει σε αυτό το δελτίο αφορά επέμβαση σε μια στιγμή που η φετινή παραγωγή έχει ήδη μπει στο ληνό, και ο λόγος βρίσκεται στη ζημιά που έχουν ήδη κάνει οι δύο μύκητες μέσα στη χρονιά. Ο περονόσπορος προκάλεσε φέτος κατά περιοχές έντονες προσβολές, οι οποίες οδηγούν σε πρόωρη αποφύλλωση και συνεχίζουν να εξελίσσονται όποτε σημειώνονται δροσιές ή βροχές. Η πρόωρη απώλεια του φυλλώματος επηρεάζει αρνητικά την ομαλή ξυλοποίηση των κληματίδων, με πιθανές επιπτώσεις στην παραγωγή της επόμενης χρονιάς. Παράλληλα, οι φθινοπωρινές προσβολές του φυλλώματος συμβάλλουν στη διατήρηση του μύκητα στο έδαφος για τρία έως πέντε χρόνια.

Στο ωίδιο η εικόνα ήταν επίσης βαριά. Οι συνθήκες θερμοκρασίας, υγρασίας και ανέμων της φετινής περιόδου ευνόησαν τον μύκητα, με αποτέλεσμα πολύ υψηλή πίεση προσβολής και έντονη εμφάνιση συμπτωμάτων. Οι έντονες προσβολές εξασθενούν τη βλάστηση και επηρεάζουν αρνητικά τόσο τη φυτοϋγεία του αμπελιού όσο και την παραγωγή της επόμενης χρονιάς.

Ο ψεκασμός μετά τον τρύγο δεν προστατεύει επομένως σταφύλια. Προστατεύει το φύλλωμα που πρέπει να δουλέψει λίγο ακόμη, ώστε οι κληματίδες να ξυλοποιηθούν και να ωριμάσουν σωστά πριν τον χειμώνα.

Ποιο σκεύασμα ανά περίπτωση

Η επιλογή γίνεται με βάση το τι πραγματικά έδειξε το αμπέλι φέτος, οπότε αξίζει να έχετε καταγράψει πού και πόσο εμφανίστηκε ο κάθε μύκητας κατά τη διάρκεια της περιόδου.

Τι μένει για τον χειμώνα

Από τα τρία θέματα του δελτίου, τα δύο συνεχίζονται πέρα από τον Σεπτέμβριο. Τα πρέμνα που σημαδεύτηκαν τώρα για ίσκα θα δεχθούν τη διαχείρισή τους κατά τα χειμερινά κλαδέματα, με τα καλλιεργητικά μέτρα και τις επαλείψεις των κλαδοτομών, ενώ οι αναλυτικές οδηγίες δίνονται την εποχή εκείνη.

Η προστασία του φυλλώματος από περονόσπορο και ωίδιο συνδέεται επίσης με τον χειμώνα, καθώς η ομαλή ξυλοποίηση των κληματίδων καθορίζει πώς θα ξεκινήσει η επόμενη βλαστική περίοδος.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε συνιστάται επέμβαση για την ευδεμίδα; Σε σταφύλια με πολύ μικρό έως μηδενικό όριο ανοχής που θα συγκομιστούν μετά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου, με ενδεικτικές ημερομηνίες τις 8 έως 10 Σεπτεμβρίου.

Γιατί να ψεκάσω μετά τον τρύγο; Επειδή ο ψεκασμός αυτός δεν προστατεύει σταφύλια αλλά το φύλλωμα, ώστε οι κληματίδες να ξυλοποιηθούν και να ωριμάσουν σωστά. Η πρόωρη αποφύλλωση από περονόσπορο επηρεάζει την παραγωγή της επόμενης χρονιάς.

Τι σκεύασμα χρησιμοποιώ μετά τον τρύγο; Χαλκούχα για τον περονόσπορο, βρέξιμο θείο για το ωίδιο, και συνδυασμένη επέμβαση όταν υπάρχουν προσβολές και από τους δύο μύκητες.

Πώς αναγνωρίζω πρέμνο με ίσκα; Από τον κεραμιδί μεταχρωματισμό των φύλλων με τριχρωμία καστανής, κίτρινης και πράσινης ζώνης, τη σταδιακή ή απότομη ξήρανση βλαστών και σταφυλιών, και τον καστανό μεταχρωματισμό του ξύλου σε τομή του βραχίονα.

Γιατί σημαδεύω τα πρέμνα τώρα και όχι τον χειμώνα; Επειδή τον χειμώνα, χωρίς φύλλωμα, τα προσβεβλημένα πρέμνα δεν ξεχωρίζουν. Η διαχείρισή τους όμως γίνεται κατά τα χειμερινά κλαδέματα.

Τι ισχύει σε επιτραπέζια αμπέλια με ιστορικό μύγας Μεσογείου; Συνιστώνται σκευάσματα για την ευδεμίδα που έχουν έγκριση αντιμετώπισης και για τη μύγα, ώστε μία επέμβαση να καλύπτει και τους δύο εχθρούς.

Σημαντικές σημειώσεις

Οι ενδεικτικές ημερομηνίες αφορούν τις ζώνες παρακολούθησης του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών Ηρακλείου και μετατοπίζονται ανάλογα με την περιοχή, την ποικιλία και την πρωιμότητα. Παρακολουθήστε τα δελτία της δικής σας περιοχής. Κοντά στη συγκομιδή τηρούνται αυστηρά οι χρόνοι αναμονής και επιλέγονται σκευάσματα μικρής υπολειμματικής διάρκειας. Χρησιμοποιούνται μόνο εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα από την ηλεκτρονική βάση του ΥΠΑΑΤ, με έλεγχο της σήμανσης κινδύνου και πλήρη μέτρα προστασίας του χρήστη, καθώς τα φυτοπροστατευτικά δεν είναι ακίνδυνα.

Πηγές

• Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου. Εχθροί και ασθένειες του αμπελιού, Δελτίο Νο 24, 4 Σεπτεμβρίου 2026.
• Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου. Εχθροί μηλιάς και αχλαδιάς, Δελτίο Νο 8, 1 Σεπτεμβρίου 2026.