Πού χρειάζεται επέμβαση για το ρόδινο σκουλήκι στο βαμβάκι

Τρία δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων που εκδόθηκαν μέσα σε μία εβδομάδα για τη βαμβακοκαλλιέργεια, από τις Σέρρες, την Ημαθία και την Αιτωλοακαρνανία, συμφωνούν σε δύο διαπιστώσεις. Το πράσινο σκουλήκι βρίσκεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα παντού, ενώ οι συλλήψεις ακμαίων ρόδινου σκουληκιού εμφανίζουν ανοδική τάση σε συγκεκριμένες περιοχές.

Η διαφορά ανάμεσα σε αυτές τις δύο διαπιστώσεις είναι που καθορίζει αν χρειάζεται ψεκασμός, και μόνο ο έλεγχος του ίδιου του χωραφιού μπορεί να τη δώσει.

Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η καλλιέργεια

Οι βαμβακοφυτείες βρίσκονται στο διάστημα από την καρπόδεση μέχρι το άνοιγμα των καψών, με αισθητές διαφορές ανάλογα με την πρωιμότητα. Στις Σέρρες καταγράφεται εύρος από το 80% της καρπόδεσης στις όψιμες περιοχές έως το άνοιγμα του 10% των καψών στις πρώιμες, ενώ στην Αιτωλοακαρνανία η καρπόδεση φτάνει το 70 με 80% των ανθέων με άνοιγμα καρυδιών σε ποσοστό 5 με 8%. Στην Ημαθία η καλλιέργεια βρίσκεται στην καρποφορία και στην ωρίμανση των καψών.

Το κρίσιμο διάστημα που καλύπτουν τα δελτία εκτείνεται μέχρι το άνοιγμα του 50% των καψών, οπότε η παρακολούθηση παραμένει ενεργή για αρκετές ακόμη εβδομάδες.

Πού ζητείται άμεση επέμβαση

Η Ημαθία είναι η μόνη από τις τρεις περιοχές όπου το δελτίο ζητά άμεση δράση. Σημαντικές συλλήψεις ακμαίων ρόδινου σκουληκιού καταγράφηκαν στις περιοχές του πρώην Δήμου Πλατέως, της Μελίκης και των Αντιγονιδών, και οι παραγωγοί καλούνται να επέμβουν με κατάλληλα και εγκεκριμένα εντομοκτόνα.

Η σύσταση όμως συνοδεύεται από προϋπόθεση που δεν πρέπει να παραβλεφθεί. Η επέμβαση γίνεται εφόσον πρώτα ελεγχθούν τα αγροτεμάχια με τη διαδικασία δειγματοληψίας, καθώς οι συλλήψεις στις παγίδες δείχνουν την παρουσία ακμαίων και όχι την πραγματική προσβολή των καρυδιών.

Το πόσο σημαντική είναι αυτή η διάκριση φαίνεται από τις Σέρρες, όπου παρότι οι συλλήψεις ρόδινου εμφάνισαν αυξητική τάση σε ορισμένες περιοχές, οι δειγματοληψίες νεαρών καρυδιών δεν εντόπισαν καμία προσβολή. Το ίδιο ισχύει και στην Αιτωλοακαρνανία, όπου οι έλεγχοι δεν έδειξαν προσβολές πάνω από το όριο επέμβασης.

Πώς γίνεται σωστά η επιθεώρηση

Το δελτίο της Αιτωλοακαρνανίας περιγράφει αναλυτικά τη μέθοδο, η οποία ισχύει και για τις υπόλοιπες περιοχές.

Ο παραγωγός διασχίζει το χωράφι διαγώνια και εξετάζει δέκα σημεία με δέκα φυτά το καθένα, δηλαδή εκατό φυτά συνολικά. Ο έλεγχος γίνεται τις πρωινές ή τις απογευματινές ώρες και επαναλαμβάνεται κάθε τρεις με τέσσερις ημέρες, ενώ το δελτίο της Ημαθίας ζητά έλεγχο ανά τριήμερο.

Για το πράσινο σκουλήκι αναζητούνται ζωντανές νεαρές προνύμφες πρώτου και δεύτερου σταδίου, μήκους έως ένα εκατοστό, πάνω στα αναπαραγωγικά όργανα των φυτών. Για το ρόδινο, ο έλεγχος γίνεται στο εσωτερικό νεαρών καρυδιών ηλικίας περίπου δύο εβδομάδων, τα οποία λαμβάνονται κατά τη διαγώνιο του αγρού.

Τα όρια επέμβασης

Τις ίδιες τιμές δίνουν και τα τρία δελτία για το στάδιο της καρποφορίας, με τη σημαντική διαφορά ότι στο πράσινο σκουλήκι μετράμε προνύμφες πάνω στα φυτά, ενώ στο ρόδινο μετράμε προνύμφες μέσα στα καρύδια.

Κάτω από αυτά τα όρια η επέμβαση δεν δικαιολογείται. Το δελτίο των Σερρών το διατυπώνει ρητά, ζητώντας να αποφεύγεται η εκτέλεση αδικαιολόγητων προληπτικών ψεκασμών.

Η άρδευση επηρεάζει την προσβολή

Στις όψιμες φυτείες, η συχνότητα των αρδεύσεων αυτή την περίοδο χρειάζεται προσοχή, καθώς η υπερβολική άρδευση προκαλεί αναβλαστήσεις και παραγωγή τρυφερών φυτικών ιστών, οι οποίοι με τη σειρά τους αυξάνουν τον κίνδυνο προσβολής από επιβλαβείς οργανισμούς και ιδιαίτερα από το ρόδινο σκουλήκι. Η διαχείριση του νερού λειτουργεί επομένως ως μέτρο φυτοπροστασίας, σε μια περίοδο μάλιστα που η καλλιέργεια πλησιάζει προς την ωρίμανση και η ορμητική βλάστηση δεν προσφέρει τίποτα στην παραγωγή.

Γιατί ο ψεκασμός γίνεται νύχτα

Όταν κριθεί αναγκαίος, ο ψεκασμός συνιστάται να διενεργείται τις νυχτερινές ώρες, και οι λόγοι είναι δύο. Τότε δραστηριοποιούνται τα ακμαία του πράσινου και του ρόδινου σκουληκιού, οπότε η επέμβαση τα βρίσκει ενεργά, ενώ ταυτόχρονα δεν υπάρχει πτήση μελισσών.

Πριν από κάθε ψεκασμό ενημερώνονται οι μελισσοκόμοι της περιοχής, υποχρέωση που προβλέπεται ρητά και στα τρία δελτία.

Οι υποχρεώσεις του χρήστη

Τα δελτία υπενθυμίζουν ότι χρησιμοποιούνται μόνο φυτοπροστατευτικά προϊόντα εγκεκριμένα από το ΥΠΑΑΤ για την καλλιέργεια του βαμβακιού, με επιλογή από την ηλεκτρονική βάση δεδομένων του Υπουργείου. Οι ποινικές και διοικητικές κυρώσεις για χρήση μη εγκεκριμένων σκευασμάτων, σύμφωνα με τον νόμο 4036/2012, χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα αυστηρές.

Ο επαγγελματίας χρήστης τηρεί πιστά τις οδηγίες της ετικέτας, διατηρεί επί τριετία τις συνταγές χρήσης και καταγράφει κάθε εφαρμογή στο ημερολόγιο ψεκασμών.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιο είναι το όριο επέμβασης για το ρόδινο σκουλήκι; Πέντε έως οκτώ προνύμφες κατά μέσο όρο στο εσωτερικό εκατό νεαρών καρυδιών ηλικίας δύο εβδομάδων, σε δείγμα που λαμβάνεται κατά τη διαγώνιο του αγρού.

Ποιο είναι το όριο για το πράσινο σκουλήκι; Τέσσερις ζωντανές νεαρές προνύμφες πρώτου και δεύτερου σταδίου, μήκους έως ένα εκατοστό, ανά εκατό φυτά κατά μέσο όρο. Εναλλακτικά, μία νεαρή προνύμφη στα φυτά ενάμιση μέτρου επί της γραμμής.

Αρκούν οι συλλήψεις στις παγίδες για να ψεκάσω; Όχι. Οι παγίδες δείχνουν την παρουσία ακμαίων, όχι την προσβολή των καρυδιών. Στις Σέρρες, παρά την αυξητική τάση στις συλλήψεις, οι δειγματοληψίες δεν εντόπισαν καμία προσβολή.

Πώς ελέγχω το χωράφι μου; Διασχίζοντάς το διαγώνια και εξετάζοντας δέκα σημεία με δέκα φυτά το καθένα, τις πρωινές ή απογευματινές ώρες, κάθε τρεις με τέσσερις ημέρες.

Γιατί ψεκάζουμε νύχτα; Επειδή τότε δραστηριοποιούνται τα ακμαία και των δύο εντόμων, ενώ ταυτόχρονα δεν πετούν οι μέλισσες.

Επηρεάζει η άρδευση την προσβολή; Ναι. Η υπερβολική άρδευση στις όψιμες φυτείες προκαλεί αναβλαστήσεις και τρυφερούς ιστούς, που αυξάνουν τον κίνδυνο προσβολής και ιδιαίτερα από το ρόδινο σκουλήκι.

Σημαντικές σημειώσεις

Τα στοιχεία αφορούν τις Περιφερειακές Ενότητες Σερρών, Ημαθίας και Αιτωλοακαρνανίας κατά το διάστημα από τα τέλη Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου 2026, και η κατάσταση μεταβάλλεται. Παρακολουθήστε τα δελτία γεωργικών προειδοποιήσεων της δικής σας περιοχής και ελέγξτε τα αγροτεμάχιά σας πριν από κάθε απόφαση, καθώς οι παραγωγοί φέρουν την αποκλειστική ευθύνη για την επιλογή, τον τρόπο και τον χρόνο κάθε φυτοπροστατευτικής επέμβασης. Χρησιμοποιούνται μόνο εγκεκριμένα προϊόντα από την ηλεκτρονική βάση του ΥΠΑΑΤ, με πλήρη μέτρα προστασίας του χρήστη και ενημέρωση των μελισσοκόμων.

Πηγές

• Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Π.Ε. Σερρών. 5ο Δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων για τη φυτοπροστασία στην καλλιέργεια του βαμβακιού, 2 Σεπτεμβρίου 2026.
• Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Π.Ε. Ημαθίας. 3ο Δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας στη βαμβακοκαλλιέργεια, 31 Αυγούστου 2026.
• Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Π.Ε. Αιτωλοακαρνανίας. Δεύτερο Δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Φυτοπροστασίας στη βαμβακοκαλλιέργεια, 27 Αυγούστου 2026.