Γιατί το νιτρικό ασβέστιο δεν οξινίζει το έδαφος

Όλα τα κοινά αζωτούχα λιπάσματα οξινίζουν σταδιακά το έδαφος. Η ουρία, η νιτρική αμμωνία και ιδίως η θειική αμμωνία παράγουν οξύτητα κατά τη νιτροποίηση, δηλαδή τη μετατροπή του αμμωνιακού αζώτου σε νιτρικό. Το νιτρικό ασβέστιο αποτελεί την εξαίρεση, και ο λόγος βρίσκεται στη σύστασή του.

Τι περιέχει το νιτρικό ασβέστιο

Το νιτρικό ασβέστιο, γνωστό στην αγορά και ως ασβεστονίτρο, κυκλοφορεί ως 15,5-0-0 +26,5 CaO. Έτσι γράφεται στις ελληνικές ετικέτες, δηλαδή 15,5% άζωτο και 26,5% οξείδιο του ασβεστίου, που αντιστοιχεί σε περίπου 19% στοιχειακό ασβέστιο. Από το συνολικό 15,5% του αζώτου, το 14,5% βρίσκεται σε νιτρική μορφή και μόλις το 1% σε αμμωνιακή. Δεν περιέχει φώσφορο ούτε κάλιο, ούτε θείο ή χλώριο.

Επειδή σχεδόν όλο το άζωτο είναι ήδη νιτρικό, δεν υπάρχει ουσιαστικά αμμωνιακό άζωτο για να νιτροποιηθεί, και άρα δεν παράγεται η οξύτητα που παράγουν τα υπόλοιπα αζωτούχα. Παράλληλα, το ασβέστιο είναι βασικό κατιόν. Το αποτέλεσμα είναι λίπασμα με ουδέτερη έως ελαφρώς αλκαλική αντίδραση.

Γιατί η νιτρική μορφή αζώτου έχει σημασία για το ασβέστιο

Εδώ βρίσκεται το στοιχείο που καθορίζει πού πραγματικά αξίζει το νιτρικό ασβέστιο, και το χάνουν σχεδόν όλες οι περιγραφές προϊόντων.

Το ασβέστιο απορροφάται από τη ρίζα ως θετικό ιόν. Το ίδιο ισχύει για το κάλιο, το μαγνήσιο και το αμμωνιακό άζωτο, τα οποία ανταγωνίζονται το ασβέστιο στην πρόσληψη. Όσο περισσότερο αμμωνιακό άζωτο υπάρχει στο διάλυμα του εδάφους, τόσο δυσκολότερα φτάνει το ασβέστιο στο φυτό.

Η πρακτική συνέπεια είναι σαφής και τη διατυπώνουν ρητά τα πανεπιστημιακά extensions. Σε καλλιέργειες ευαίσθητες σε διαταραχές ασβεστίου, το άζωτο δίνεται σε νιτρική και όχι σε αμμωνιακή μορφή. Το νιτρικό ασβέστιο καλύπτει και τα δύο ταυτόχρονα, φέρνει ασβέστιο και δίνει το άζωτο στη μορφή που δεν το εμποδίζει.

Αντίθετα, μια εφαρμογή θειικής αμμωνίας ή ουρίας σε στάδιο καρποφορίας μπορεί να επιδεινώσει το πρόβλημα ασβεστίου αντί να το λύσει, ακόμη και αν η ποσότητα αζώτου είναι σωστή.

Γιατί διαλύεται πλήρως και τι σημαίνει αυτό

Το νιτρικό ασβέστιο είναι πλήρως υδατοδιαλυτό και δεν αφήνει ίζημα, γι' αυτό είναι το βασικό λίπασμα ασβεστίου στην υδρολίπανση και στην υδροπονία. Ταιριάζει σε στάγδην συστήματα, σε εγχυτήρες και σε θρεπτικά διαλύματα.

Υπάρχει όμως ένας κανόνας που δεν παραβιάζεται. Το πυκνό διάλυμα νιτρικού ασβεστίου δεν αναμειγνύεται ποτέ με θειικά ή φωσφορικά λιπάσματα στην ίδια δεξαμενή, γιατί σχηματίζονται αδιάλυτα ιζήματα που δεσμεύουν τα θρεπτικά και βουλώνουν σταλάκτες και φίλτρα.

Πώς αποθηκεύεται

Το νιτρικό ασβέστιο είναι έντονα υγροσκοπικό, δηλαδή τραβά υγρασία από τον αέρα. Αν ο σάκος μείνει ανοιχτός ή σε υγρό χώρο, το λίπασμα σβολιάζει και δυσκολεύει στη διάλυση και στη διασπορά. Αποθηκεύεται σε στεγνό, σκιερό χώρο, σε καλά κλεισμένη συσκευασία, και δεν αφήνεται σε επαφή με το δάπεδο.

Πού ταιριάζει και πού όχι

Το παράδοξο των ελληνικών εδαφών

Τα περισσότερα ελληνικά εδάφη είναι ασβεστούχα και περιέχουν άφθονο ασβέστιο. Παρόλα αυτά, η ξηρή κορυφή στην τομάτα και στην πιπεριά, γνωστή και ως ξηρή σήψη ή τάπωμα, παραμένει ένα από τα πιο συχνά προβλήματα του καλοκαιριού.

Η εξήγηση είναι ότι οι διαταραχές αυτές δεν οφείλονται συνήθως σε έλλειψη ασβεστίου από το έδαφος, αλλά στο ότι το ασβέστιο δεν καταφέρνει να φτάσει εκεί που χρειάζεται μέσα στο φυτό. Πρόκειται δηλαδή για πρόβλημα μεταφοράς. Γι' αυτό και η προσθήκη κι άλλου ασβεστίου, χωρίς αντιμετώπιση των αιτίων της μεταφοράς, συχνά δεν φέρνει αποτέλεσμα.

Τι κάνει το ασβέστιο μέσα στο φυτό

Το ασβέστιο δομεί τα κυτταρικά τοιχώματα και τη μεσοκυττάρια πλάκα, το υλικό που κρατά τα κύτταρα ενωμένα μεταξύ τους. Όταν λείπει από έναν ιστό που αναπτύσσεται γρήγορα, τα κύτταρα δεν συγκρατούνται και ο ιστός καταρρέει.

Αυτό εξηγεί και γιατί τα συμπτώματα εμφανίζονται πάντα στη νέα βλάστηση, στις άκρες των ριζών και στους αναπτυσσόμενους καρπούς, ποτέ στα παλιά φύλλα. Το ασβέστιο που έχει ήδη ενσωματωθεί σε έναν ιστό μένει εκεί και δεν ανακατανέμεται.

Συχνές ερωτήσεις

Τι σημαίνει 15,5-0-0; Σημαίνει 15,5% άζωτο, καθόλου φώσφορο και καθόλου κάλιο. Το ασβέστιο δεν εμφανίζεται στον τριψήφιο τύπο, γι΄ αυτό οι ελληνικές ετικέτες γράφουν 15,5-0-0 +26,5 CaO, δηλαδή 26,5% οξείδιο του ασβεστίου ή περίπου 19% στοιχειακό ασβέστιο.

Οξινίζει το έδαφος; Όχι. Επειδή σχεδόν όλο το άζωτό του είναι ήδη νιτρικό, δεν υπάρχει αμμωνιακό άζωτο να νιτροποιηθεί και να παραχθεί οξύτητα. Η αντίδρασή του είναι ουδέτερη έως ελαφρώς αλκαλική.

Γιατί προτιμάται η νιτρική μορφή αζώτου; Επειδή το αμμωνιακό άζωτο ανταγωνίζεται το ασβέστιο στην πρόσληψη από τη ρίζα, όπως και το κάλιο και το μαγνήσιο. Η νιτρική μορφή δεν δημιουργεί αυτόν τον ανταγωνισμό.

Μπορώ να το ανακατέψω με άλλα λιπάσματα; Όχι σε πυκνό διάλυμα με θειικά ή φωσφορικά, γιατί σχηματίζονται αδιάλυτα ιζήματα που βουλώνουν σταλάκτες και δεσμεύουν τα θρεπτικά. Χρησιμοποιείται ξεχωριστή δεξαμενή.

Γιατί σβολιάζει στον σάκο; Είναι έντονα υγροσκοπικό και τραβά υγρασία από τον αέρα. Αποθηκεύεται σε στεγνό χώρο και σε καλά κλεισμένη συσκευασία.

Σημαντικές σημειώσεις

Η επιλογή και η δοσολογία του λιπάσματος εξαρτώνται από την καλλιέργεια, το στάδιό της, την ανάλυση εδάφους ή του θρεπτικού διαλύματος και την ποιότητα του νερού άρδευσης. Οι πληροφορίες αυτού του άρθρου περιγράφουν τη συμπεριφορά του λιπάσματος και δεν αποτελούν πρόγραμμα θρέψης. Πριν από κάθε νέο συνδυασμό λιπασμάτων σε δεξαμενή, δοκιμάστε σε μικρή ποσότητα για να διαπιστώσετε αν σχηματίζεται ίζημα. Για τον σχεδιασμό της λίπανσης, συμβουλευτείτε γεωπόνο, και ακολουθείτε τις οδηγίες της συσκευασίας.

Πηγές

• University of Georgia Extension. Blossom End Rot and Calcium Nutrition of Pepper and Tomato.
• University of Connecticut Home and Garden Education Center. Put an End to Blossom End Rot, Water and Nutrient Management is Key.
• Purdue University Extension. Blossom End Rot of Tomato, BP 13 W.
• Purdue University Vegetable Crops Hotline. Fertilizer Compatibility.