Πώς πολλαπλασιάζουμε τη λεμονιά με μόσχευμα

Με ένα κλαδί από μια υγιή λεμονιά μπορείτε να αποκτήσετε νέο δέντρο που είναι πιστό αντίγραφο του μητρικού, με τα ίδια λεμόνια και την ίδια συμπεριφορά. Το μόσχευμα καρποφορεί πολύ πιο γρήγορα από ένα σπορόφυτο, γιατί παρακάμπτει τη μακρά νεανική περίοδο, και δεν απαιτεί τις εξειδικευμένες γνώσεις του εμβολιασμού. Το μειονέκτημά του είναι ότι το δέντρο μένει αυτόρριζο, χωρίς την ανθεκτικότητα που προσφέρει ένα επιλεγμένο υποκείμενο. Παρακάτω περιγράφεται η διαδικασία και το πότε συμφέρει.

Πότε παίρνουμε το μόσχευμα

Η καλύτερη εποχή είναι από τα τέλη της άνοιξης ως τις αρχές του καλοκαιριού, όταν η νέα βλάστηση έχει αρχίσει να σκληραίνει αλλά παραμένει εύκαμπτη. Οι εντελώς τρυφεροί, χλωροί βλαστοί σαπίζουν, ενώ οι παλιοί και ξυλώδεις δεν ριζοβολούν. Ένας πρακτικός έλεγχος είναι να λυγίσετε τον βλαστό. Αν κάμπτεται και επανέρχεται χωρίς να σπάει απότομα, βρίσκεται στο κατάλληλο στάδιο.

Η διαδικασία βήμα βήμα

Επιλέγετε υγιή βλαστό της χρονιάς, χωρίς άνθη, καρπούς ή σημάδια προσβολής, και κόβετε τμήμα μήκους 15 ως 20 εκατοστών με καθαρό, κοφτερό ψαλίδι. Η κοπή γίνεται λίγο κάτω από έναν κόμβο, καθώς από εκεί σχηματίζονται οι ρίζες. Αφαιρείτε τα φύλλα από τα δύο κάτω τρίτα του μοσχεύματος και κρατάτε δύο ή τρία φύλλα στην κορυφή, ώστε να συνεχίζεται η φωτοσύνθεση χωρίς υπερβολικές απώλειες νερού. Τα πολύ μεγάλα φύλλα κόβονται στη μέση.

Βυθίζετε τη βάση σε ορμόνη ριζοβολίας, που στα ημιξυλώδη μοσχεύματα εσπεριδοειδών αυξάνει σημαντικά τα ποσοστά επιτυχίας, και φυτεύετε σε γλαστράκι με ελαφρύ, καλά στραγγιζόμενο υπόστρωμα από τύρφη και περλίτη, σε βάθος τριών ως τεσσάρων εκατοστών. Το υπόστρωμα διατηρείται υγρό αλλά όχι κορεσμένο.

Υγρασία και θέση

Το μόσχευμα δεν έχει ρίζες, οπότε χάνει νερό από τα φύλλα χωρίς να μπορεί να το αναπληρώσει. Για τον λόγο αυτό, το γλαστράκι καλύπτεται με διάφανη σακούλα ή μπαίνει σε μικρό θερμοκήπιο, ώστε να διατηρείται υψηλή υγρασία, με καθημερινό αερισμό για να αποφευχθεί η μούχλα. Η θέση είναι φωτεινή αλλά χωρίς άμεσο ήλιο, που θα μαράνει το μόσχευμα, και ζεστή, καθώς η ριζοβολία επιταχύνεται με θερμοκρασία υποστρώματος γύρω στους 20 ως 25 βαθμούς Κελσίου.

Πόσο θέλει η ριζοβολία

Τα μοσχεύματα λεμονιάς ριζοβολούν αργότερα από τα ποώδη φυτά, καθώς είναι ημιξυλώδη, και συνήθως χρειάζονται τέσσερις ως οκτώ εβδομάδες ή και περισσότερο. Για να ελέγξετε την πρόοδο, τραβήξτε πολύ απαλά το μόσχευμα και, αν αντιστέκεται, έχουν σχηματιστεί ρίζες. Η μεταφύτευση σε μεγαλύτερη γλάστρα γίνεται όταν οι ρίζες έχουν αναπτυχθεί επαρκώς, με σταδιακή προσαρμογή του νεαρού φυτού σε λιγότερη υγρασία και περισσότερο φως. Επειδή ένα ποσοστό των μοσχευμάτων δεν ριζώνει, αξίζει να ξεκινήσετε με πέντε ή έξι.

Πώς συγκρίνονται οι τρεις μέθοδοι

Το μόσχευμα ταιριάζει σε όποιον θέλει γρήγορα ένα αντίγραφο μιας λεμονιάς που ήδη αποδίδει καλά στην περιοχή του. Ο σπόρος είναι το πιο απλό εγχείρημα αλλά με μεγάλη αναμονή. Ο εμβολιασμός παραμένει η μέθοδος των φυτωρίων, γιατί συνδυάζει την ποικιλία με ένα υποκείμενο ανθεκτικό σε εδαφογενή παθογόνα και προσαρμοσμένο στο έδαφος, κάτι που το αυτόρριζο μόσχευμα δεν διαθέτει.

Πού προσέχουμε με το αυτόρριζο δέντρο

Ένα δέντρο από μόσχευμα στηρίζεται στις δικές του ρίζες, οπότε είναι πιο εκτεθειμένο στη σήψη ρίζας, στα άλατα και στο υψηλό ασβέστιο του νερού. Σε γλάστρα ο κίνδυνος περιορίζεται, αφού ελέγχετε το υπόστρωμα και την αποστράγγιση, ενώ σε βαριά, ασβεστούχα εδάφη το εμβολιασμένο δεντρύλλιο υπερτερεί σαφώς. Η υπόλοιπη φροντίδα της λεμονιάς σε γλάστρα ισχύει κανονικά και για τα φυτά από μόσχευμα.

Συχνές ερωτήσεις

Πιάνει η λεμονιά από κλαδί

Ναι, με ημιξυλώδη μοσχεύματα 15 ως 20 εκατοστών, ορμόνη ριζοβολίας, υψηλή υγρασία και ζεστό υπόστρωμα. Η ριζοβολία θέλει συνήθως τέσσερις ως οκτώ εβδομάδες και ένα ποσοστό των μοσχευμάτων δεν ριζώνει.

Πότε είναι η καλύτερη εποχή

Από τα τέλη της άνοιξης ως τις αρχές του καλοκαιριού, όταν η βλάστηση της χρονιάς έχει αρχίσει να σκληραίνει χωρίς να έχει ξυλοποιηθεί.

Θα δώσει τα ίδια λεμόνια το μόσχευμα

Ναι. Το μόσχευμα είναι γενετικά ταυτόσημο με το μητρικό δέντρο, οπότε δίνει τους ίδιους καρπούς και καρποφορεί πολύ νωρίτερα από ένα σπορόφυτο.

Μόσχευμα ή εμβολιασμένο δεντρύλλιο από φυτώριο

Για γλάστρα και για αντίγραφο ενός δέντρου που αποδίδει καλά, το μόσχευμα είναι εξαιρετική λύση. Για φύτευση σε βαρύ ή ασβεστούχο έδαφος, το εμβολιασμένο δεντρύλλιο προσφέρει ανθεκτικότητα που το αυτόρριζο φυτό δεν έχει.

Βιβλιογραφία

• Iowa State University Extension, Propagating plants from stem cuttings.
• University of Florida IFAS Extension, Citrus rootstock selection.
• Clemson Cooperative Extension, Container citrus production.