Πώς φροντίζουμε τη λεμονιά σε γλάστρα

Η λεμονιά (Citrus limon) καλλιεργείται με επιτυχία σε γλάστρα σε μπαλκόνι, βεράντα ή αυλή, αρκεί να έχει άφθονο ήλιο, δοχείο με σωστό μέγεθος και αποστράγγιση, σταθερό πότισμα και τακτική θρέψη με ιχνοστοιχεία. Στο ελληνικό κλίμα μπορεί να μείνει έξω όλο τον χρόνο στις περισσότερες περιοχές, με προστασία από τον παγετό και τους βοριάδες. Παρακάτω περιγράφεται όλη η φροντίδα, από την επιλογή της γλάστρας ως τη συγκομιδή.

Γλάστρα και υπόστρωμα

Το δοχείο πρέπει να είναι μεγάλο, γύρω στα 40 ως 50 λίτρα για ένα νεαρό δέντρο, με μεγάλες οπές αποστράγγισης. Η πήλινη γλάστρα βοηθά, καθώς τα τοιχώματά της αναπνέουν και το χώμα στεγνώνει ομαλά, ενώ οι αυτοποτιζόμενες γλάστρες αποφεύγονται, γιατί κρατούν μόνιμη υγρασία στη ρίζα. Στον πάτο τοποθετείται στρώση ελαφρόπετρας ή χαλικιού. Το υπόστρωμα είναι ελαφρύ, πλούσιο σε οργανική ουσία και καλά στραγγιζόμενο, ιδανικά ειδικό μείγμα για εσπεριδοειδή, με ελαφρώς όξινο pH γύρω στο 6,0 ως 6,5. Σε αλκαλικό υπόστρωμα ή με πολύ σκληρό νερό εμφανίζεται χλώρωση, δηλαδή κιτρίνισμα των φύλλων από αδυναμία πρόσληψης σιδήρου.

Θέση και φως

Η λεμονιά θέλει την πιο ηλιόλουστη θέση του μπαλκονιού, με έξι ως οκτώ ώρες άμεσο φως. Προστατεύεται από τους δυνατούς και κρύους ανέμους, που αφυδατώνουν το φύλλωμα. Είναι ευαίσθητη στον παγετό, οπότε σε ψυχρές περιοχές η γλάστρα μεταφέρεται σε προστατευμένο σημείο τον χειμώνα, ιδανικά σε φωτεινό χώρο με θερμοκρασία γύρω στους 13 ως 18 βαθμούς Κελσίου. Αν μπει σε κλειστό χώρο, τοποθετείται μακριά από καλοριφέρ, τζάκι και ρεύματα αέρα, που προκαλούν φυλλόπτωση.

Πότισμα

Το πότισμα είναι βαθύ και όχι επιφανειακό, ώστε το νερό να φτάνει σε όλο τον όγκο των ριζών, και επαναλαμβάνεται όταν στεγνώσουν τα δύο ως τρία πρώτα εκατοστά του χώματος. Το καλοκαίρι σε γλάστρα αυτό μπορεί να σημαίνει δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα, ενώ τον χειμώνα οι ανάγκες μειώνονται σημαντικά. Η ίδια συχνότητα όλο τον χρόνο είναι από τα συχνότερα λάθη. Το νερό δεν πρέπει να λιμνάζει στο πιατάκι, γιατί η στάσιμη υγρασία προκαλεί σήψη ρίζας.

Λίπανση

Η λεμονιά είναι απαιτητική στη θρέψη και σε γλάστρα τα θρεπτικά ξεπλένονται γρήγορα με το συχνό πότισμα. Χρησιμοποιείται λίπασμα εσπεριδοειδών με άζωτο και ιχνοστοιχεία, ιδίως σίδηρο, μαγνήσιο και ψευδάργυρο, που κρατούν το φύλλωμα βαθύ πράσινο. Η λίπανση γίνεται από την άνοιξη ως το τέλος του καλοκαιριού, σε τακτικές μικρές δόσεις, και σταματά τον χειμώνα όταν το δέντρο δεν βλαστάνει. Η υπερβολική λίπανση δεν διορθώνει προβλήματα, αντίθετα προκαλεί αλάτωση και επιδεινώνει τη φυλλόπτωση, οπότε δεν εφαρμόζεται σε στρεσαρισμένο φυτό. Κατάλληλα λιπάσματα και ιχνοστοιχεία διατίθενται σε υγρή ή κοκκώδη μορφή.

Κλάδεμα

Η λεμονιά σε γλάστρα θέλει ελαφρύ κλάδεμα και όχι αυστηρές επεμβάσεις, καθώς οι καρποί σχηματίζονται στη υγιή, ώριμη βλάστηση. Το κλάδεμα γίνεται στα τέλη του χειμώνα ή στις αρχές της άνοιξης, γύρω στον Μάρτιο, όταν έχουν περάσει τα δυνατά κρύα. Αφαιρούνται τα ξερά και προσβεβλημένα κλαδιά, τα κλαδιά που διασταυρώνονται και οι λαίμαργοι βλαστοί, δηλαδή οι ζωηροί κατακόρυφοι βλαστοί που δεν καρποφορούν. Αφαιρούνται επίσης οι βλαστοί που ξεπετάγονται κάτω από το σημείο εμβολιασμού, γιατί προέρχονται από το υποκείμενο. Για την εργασία αυτή χρειάζονται καθαρά κλαδευτικά εργαλεία.

Μεταφύτευση

Καθώς οι ρίζες γεμίζουν τη γλάστρα, το δέντρο μεταφυτεύεται σε δοχείο λίγο μεγαλύτερο, περίπου πέντε εκατοστά φαρδύτερο από το προηγούμενο. Η υπερβολικά μεγάλη γλάστρα δεν βοηθά, γιατί το χώμα μένει υγρό για πολύ. Η καλύτερη εποχή για μεταφύτευση είναι η άνοιξη, πριν την έντονη βλάστηση, με φρέσκο υπόστρωμα και κατάλληλο φυτόχωμα.

Ποια ποικιλία ταιριάζει στη γλάστρα

Για μπαλκόνι προτιμώνται οι νάνες, πολύφορες ποικιλίες, που μένουν συμπαγείς και δίνουν καρπούς σε μικρό ύψος. Το δεντρύλλιο αγοράζεται εμβολιασμένο από αναγνωρισμένο φυτώριο, ώστε να καρποφορεί γρήγορα και να έχει την ανθεκτικότητα του υποκειμένου. Ένα φυτό από κουκούτσι αργεί πολλά χρόνια να δώσει καρπούς, ενώ ο πολλαπλασιασμός με μόσχευμα δίνει αυτόρριζο δέντρο χωρίς τα πλεονεκτήματα του υποκειμένου.

Άνθηση και συγκομιδή

Η λεμονιά ανθίζει κυρίως την άνοιξη, με δεύτερα κύματα άνθησης μέσα στη σεζόν, και τα άνθη της είναι λευκά και έντονα αρωματικά. Από την άνθηση ως την πλήρη ωρίμανση του καρπού μεσολαβούν συνήθως επτά ως εννέα μήνες, οπότε στο ίδιο δέντρο συνυπάρχουν άνθη και καρποί σε διαφορετικά στάδια. Τα λεμόνια συγκομίζονται όταν αποκτήσουν το χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα και μαλακώσουν ελαφρώς, κόβοντας τον ποδίσκο με ψαλίδι αντί να τραβιούνται.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο μεγάλη γλάστρα θέλει η λεμονιά

Για νεαρό δέντρο χρειάζεται δοχείο γύρω στα 40 ως 50 λίτρα, με μεγάλες οπές αποστράγγισης, και στη συνέχεια μεταφύτευση σε λίγο μεγαλύτερο καθώς μεγαλώνει.

Πόσο συχνά ποτίζουμε τη λεμονιά σε γλάστρα

Ποτίζουμε βαθιά μόλις στεγνώσουν τα δύο ως τρία πρώτα εκατοστά του χώματος, κάτι που το καλοκαίρι σημαίνει δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα και τον χειμώνα πολύ σπανιότερα.

Ποιο λίπασμα θέλει η λεμονιά σε γλάστρα

Λίπασμα εσπεριδοειδών με άζωτο και ιχνοστοιχεία, κυρίως σίδηρο και μαγνήσιο, σε τακτικές μικρές δόσεις από την άνοιξη ως το τέλος του καλοκαιριού.

Πότε κλαδεύουμε τη λεμονιά σε γλάστρα

Στα τέλη του χειμώνα ή στις αρχές της άνοιξης, γύρω στον Μάρτιο, με ελαφρύ κλάδεμα που αφαιρεί ξερά κλαδιά, λαίμαργους βλαστούς και βλαστούς κάτω από το σημείο εμβολιασμού.

Οι συνθήκες διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή, την έκθεση, το νερό και την υγεία του φυτού. Σε επίμονα προβλήματα ή σε προσβολές, καλό είναι να συμβουλευτείτε γεωπόνο. Δοκιμάστε πρώτα μη χημικές μεθόδους και χρησιμοποιείτε μόνο εγκεκριμένα προϊόντα, σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας.

Βιβλιογραφία

• Clemson Cooperative Extension, Container citrus production.
• University of Florida IFAS Extension, Citrus rootstock propagation.