Καλλωπιστικά που ανθίζουν το καλοκαίρι και τι να προσέχουμε

Το καλοκαίρι ανθίζουν τα πιο εντυπωσιακά καλλωπιστικά, φυτά που αντέχουν στη ζέστη και στον δυνατό ήλιο και γεμίζουν χρώμα το μπαλκόνι και τον κήπο. Τα περισσότερα θέλουν ηλιόλουστη θέση, έδαφος που στραγγίζει καλά και πότισμα προσαρμοσμένο στο κάθε είδος. Παρακάτω περιγράφονται τα δημοφιλέστερα καλοκαιρινά ανθοφόρα, ο τρόπος φροντίδας τους και τα σημεία που χρειάζονται προσοχή για να ανθίζουν συνεχώς.

Βουκαμβίλια

Η βουκαμβίλια (Bougainvillea) είναι το αναρριχώμενο φυτό που ταυτίζεται με το ελληνικό καλοκαίρι. Το χρώμα δεν προέρχεται από τα άνθη, που είναι μικρά και λευκά, αλλά από τα βράκτια, τα τροποποιημένα δηλαδή φύλλα που τα περιβάλλουν σε αποχρώσεις φούξια, κόκκινου, ροζ, πορτοκαλί, λευκού και μοβ. Θέλει θέση με άφθονο ήλιο, τουλάχιστον έξι και ιδανικά πάνω από οκτώ ώρες την ημέρα, γιατί σε σκιά τα βράκτια γίνονται λίγα και το ανεπαρκές φως είναι η πιο συχνή αιτία όταν ένα υγιές φυτό δεν ανθίζει.

Μόλις εγκατασταθεί αντέχει πολύ καλά στην ξηρασία, οπότε ποτίζεται μόνο όταν το χώμα έχει στεγνώσει σε βάθος. Το υπερβολικό νερό είναι μακράν η πιο συχνή αιτία απώλειας, καθώς προκαλεί κιτρίνισμα των φύλλων και σήψη ρίζας, ενώ ταυτόχρονα ευνοεί τη βλάστηση εις βάρος των ανθέων. Στην πράξη, λιγότερο νερό σημαίνει περισσότερα βράκτια. Τα άνθη σχηματίζονται στη νέα βλάστηση, γι' αυτό το ελαφρύ κλάδεμα στις αρχές της άνοιξης ενισχύει την ανθοφορία. Είναι ευαίσθητη στο κρύο και θέλει ελάχιστη νυχτερινή θερμοκρασία γύρω στους 10 βαθμούς Κελσίου, οπότε σε ψυχρές περιοχές τα νεαρά φυτά σε γλάστρα προστατεύονται τον χειμώνα από τον παγετό. Οι βλαστοί της φέρουν αγκάθια και δεν έχει έλικες, οπότε δένεται και καθοδηγείται πάνω σε πέργκολα ή φράχτη, με προσοχή στα τσιμπήματα.

Γεράνι και πελαργόνι

Το γεράνι, δηλαδή το πελαργόνι (Pelargonium), είναι από τα πιο κλασικά και ανθεκτικά φυτά για γλάστρες και ζαρντινιέρες, με πλούσια ανθοφορία σε κόκκινο, ροζ, λευκό, σομόν και μοβ. Ανθίζει όλο το καλοκαίρι σε ηλιόλουστη θέση, αντέχει καλά στη ζέστη και θέλει έδαφος που στραγγίζει, χωρίς να μένει νερό στις ρίζες. Το πότισμα είναι μέτριο, όταν στεγνώσει η επιφάνεια του χώματος, καθώς το φυτό ανέχεται καλύτερα μια σύντομη ξηρασία παρά το κορεσμένο χώμα που φέρνει σήψη.

Η τακτική αφαίρεση των μαραμένων ανθέων μαζί με το μίσχο τους παρατείνει την ανθοφορία και κρατά το φυτό καθαρό και υγιές. Υπάρχουν όρθιες ποικιλίες για γλάστρες και παρτέρια, καθώς και οι κρεμαστές, τα λεγόμενα κισσόφυλλα πελαργόνια, που ταιριάζουν σε ζαρντινιέρες και κρεμαστά καλάθια. Στις πολύ θερμές περιοχές μια ελαφριά απογευματινή σκιά προστατεύει τα άνθη από το κάψιμο, ενώ ένα λίπασμα ανθοφόρων κάθε δύο εβδομάδες στηρίζει τη συνεχή παραγωγή.

Πετούνια

Η πετούνια δίνει άφθονα χωνοειδή άνθη σε όλη τη σεζόν, σε μεγάλη γκάμα χρωμάτων και σχεδίων, και προτιμά την ηλιόλουστη θέση, αν και ανέχεται και λίγη σκιά. Οι όρθιες ποικιλίες ταιριάζουν σε γλάστρες και παρτέρια, ενώ οι κρεμαστές, όπως οι τύποι Surfinia και Wave, είναι πιο ανθεκτικές στη ζέστη και την ξηρασία και εξαιρετικές για κρεμαστά καλάθια και ζαρντινιέρες.

Θέλει τακτικό πότισμα στη βάση, χωρίς να βρέχονται τα άνθη, γιατί η υγρασία στα πέταλα ευνοεί μυκητολογικές προσβολές. Στις παλαιότερες, μη αυτοκαθαριζόμενες ποικιλίες, η αφαίρεση των μαραμένων ανθέων είναι απαραίτητη για να συνεχιστεί η ανθοφορία, ενώ οι σύγχρονες σειρές αυτοκαθαρίζονται. Επειδή ανθίζει πολύ και σε περιορισμένο χώμα, χρειάζεται τακτική θρέψη με λίπασμα ανθοφόρων, αλλιώς η ανθοφορία εξασθενεί μέσα στο καλοκαίρι.

Λαντάνα

Η λαντάνα (Lantana camara) είναι από τα πιο ανθεκτικά φυτά σε ζέστη και ήλιο, με σφαιρικές ταξιανθίες που συχνά αλλάζουν απόχρωση καθώς ωριμάζουν, δίνοντας δίχρωμα κεφάλια σε κόκκινο, πορτοκαλί, κίτρινο, ροζ και λευκό. Είναι μαγνήτης για πεταλούδες και μέλισσες. Ευδοκιμεί σε πλήρη ήλιο και σε έδαφος που στραγγίζει, αντέχει την ξηρασία μόλις εγκατασταθεί, αλλά αποδίδει καλύτερα όταν η υγρασία του εδάφους παραμένει σχετικά σταθερή.

Διατίθεται σε όρθιες θαμνώδεις μορφές για παρτέρια και γλάστρες και σε κρεμαστές για ζαρντινιέρες. Το ελαφρύ κλάδεμα στις αρχές της άνοιξης ενθαρρύνει πυκνότερη βλάστηση και περισσότερα άνθη, ενώ σε ήπιες περιοχές συμπεριφέρεται ως πολυετής και επανέρχεται κάθε χρόνο. Χρειάζεται προσοχή σε ένα σημείο, τα φύλλα και ιδίως οι άγουρες μαύρες ρώγες της είναι τοξικά σε περίπτωση κατάποσης, οπότε τοποθετείται μακριά από παιδιά και κατοικίδια.

Ζίννια

Η ζίννια (Zinnia elegans) ανθίζει από νωρίς το καλοκαίρι ως τον πρώτο παγετό, με έντονα χρώματα σε όλες σχεδόν τις αποχρώσεις εκτός από το μπλε. Ξεκινά εύκολα από σπόρο απευθείας στο χώμα μόλις ζεστάνει, μεγαλώνει γρήγορα και προσελκύει πεταλούδες, μέλισσες και άλλους επικονιαστές. Θέλει πλήρη ήλιο και έδαφος που στραγγίζει, με σταθερή υγρασία, και ποτίζεται στη βάση ώστε να μη βρέχεται το φύλλωμα.

Η τακτική αφαίρεση ή κοπή των ανθέων ενισχύει τη συνεχή ανθοφορία, γι' αυτό είναι από τα καλύτερα φυτά για κομμένο άνθος, αφού όσο περισσότερο κόβεται, τόσο περισσότερο ανθίζει. Το βασικό σημείο προσοχής είναι το ωίδιο, η λευκή σκόνη στα φύλλα που εμφανίζεται με την υγρασία και την πυκνή φύτευση. Αντιμετωπίζεται με καλό αερισμό, σωστές αποστάσεις μεταξύ των φυτών, πότισμα στη βάση και επιλογή ανθεκτικών σειρών όπως οι Zahara και Profusion.

Κατιφές

Ο κατιφές (Tagetes) είναι από τα πιο εύκολα και ανθεκτικά καλοκαιρινά, με θερμά κίτρινα, πορτοκαλί και κοκκινωπά άνθη που κρατούν ως το φθινόπωρο. Ευδοκιμεί σε πλήρη ήλιο ακόμη και σε μέτριο έδαφος, αντέχει στην ξηρασία μόλις εγκατασταθεί και ξεκινά εύκολα από σπόρο. Η αφαίρεση των μαραμένων ανθέων τον κρατά ανθισμένο σε όλη τη σεζόν.

Οι γαλλικοί τύποι (Tagetes patula) μένουν χαμηλοί, γύρω στα 20 ως 30 εκατοστά, και ταιριάζουν σε γλάστρες και μπορντούρες, ενώ οι αφρικανικοί (Tagetes erecta) ψηλώνουν ως και 60 ως 90 εκατοστά με μεγάλα σφαιρικά άνθη. Η έντονη μυρωδιά του απωθεί αρκετά έντομα, γι' αυτό φυτεύεται παραδοσιακά δίπλα σε λαχανικά ως φυτό συνοδείας, ιδίως κοντά σε ντομάτες.

Πορτουλάκα

Η πορτουλάκα (Portulaca grandiflora), γνωστή και ως μεσημεράκι, είναι παχύφυτο που αντέχει στην πιο έντονη ζέστη και ξηρασία και δίνει έντονα χρωματιστά άνθη πάνω σε χαμηλό, απλωτό φύλλωμα. Οι σαρκώδεις βλαστοί και τα φύλλα της αποθηκεύουν νερό, οπότε ποτίζεται μόνο όταν στεγνώσει το επιφανειακό χώμα, ενώ το υπερβολικό πότισμα είναι το βασικό λάθος, καθώς προκαλεί σήψη.

Ανοίγει τα άνθη της στον δυνατό ήλιο και τα κλείνει το απόγευμα και σε συννεφιά, γι' αυτό θέλει την πιο ηλιόλουστη θέση. Είναι ιδανική για κρεμαστές γλάστρες, ζαρντινιέρες, μπορντούρες και ξηρικά, πετρώδη σημεία όπου δύσκολα ευδοκιμούν άλλα φυτά. Δεν χρειάζεται αφαίρεση μαραμένων ανθέων, καθώς αυτοκαθαρίζεται, και φυτεύεται σε αποστάσεις γύρω στα 15 ως 20 εκατοστά για καλό αερισμό.

Γιασεμί

Το γιασεμί (Jasminum) είναι το αρωματικό αναρριχώμενο του ελληνικού καλοκαιριού, με μικρά λευκά άνθη που ευωδιάζουν έντονα τα βράδια. Τα καλοκαιρινά είδη, όπως το κοινό Jasminum officinale και το ισπανικό Jasminum grandiflorum, ανθίζουν από τον Ιούνιο ως τον Σεπτέμβριο και θέλουν ήλιο, προφύλαξη από δυνατούς ανέμους και έδαφος που στραγγίζει καλά. Ταιριάζει σε πέργκολες, φράχτες και μεγάλες γλάστρες, ενώ το κλάδεμα γίνεται αμέσως μετά την ανθοφορία, ώστε να μη χαθούν οι ανθοφόροι βλαστοί της επόμενης χρονιάς.

Γαρδένια

Η γαρδένια (Gardenia jasminoides) δίνει κεριά λευκά, πολύ αρωματικά άνθη μέσα στο καλοκαίρι, πάνω σε στιλπνό βαθυπράσινο φύλλωμα. Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα, προτιμά τον πρωινό ήλιο με απογευματινή σκιά και είναι πιο απαιτητική, καθώς ζητά όξινο υπόστρωμα με pH γύρω στο 5,0 ως 6,5 και σταθερή υγρασία χωρίς λιμνάζον νερό. Σε αλκαλικό χώμα ή σκληρό νερό τα φύλλα κιτρινίζουν από έλλειψη σιδήρου, οπότε στα περισσότερα ελληνικά περιβάλλοντα καλλιεργείται σε γλάστρα με υπόστρωμα οξύφιλων φυτών.

Τι να προσέχετε στα καλοκαιρινά καλλωπιστικά

Η φροντίδα διαφέρει ανά είδος, αλλά κάποια σημεία είναι κοινά και κρίνουν την επιτυχία.

Το πιο συχνό λάθος είναι το υπερβολικό πότισμα σε φυτά που αντέχουν την ξηρασία, όπως η πορτουλάκα, η λαντάνα και η βουκαμβίλια, καθώς το νερό που λιμνάζει προκαλεί σήψη στις ρίζες. Η καλή αποστράγγιση της γλάστρας, με οπές στον πάτο και ελαφρύ φυτόχωμα και υπόστρωμα, είναι απαραίτητη. Η αφαίρεση των μαραμένων ανθέων με ένα κλαδευτικό ψαλίδι διατηρεί τη συνεχή ανθοφορία στα περισσότερα είδη, με εξαίρεση τα αυτοκαθαριζόμενα. Τέλος, τα φυτά με μεγάλη ανθοφορία αδειάζουν γρήγορα τα θρεπτικά της γλάστρας, οπότε μια τακτική θρέψη με λιπάσματα πλούσια σε φώσφορο και κάλιο ενισχύει το άνθισμα.

Πότε και πού τα φυτεύουμε

Τα καλοκαιρινά καλλωπιστικά φυτεύονται την άνοιξη, αφού περάσει ο κίνδυνος παγετού, ώστε να προλάβουν να ριζώσουν πριν τον καύσωνα. Τα περισσότερα θέλουν τουλάχιστον έξι ώρες άμεσο ήλιο, οπότε προτιμούν νότια ή δυτική θέση στο μπαλκόνι ή ανοιχτό σημείο στον κήπο. Για γλάστρες και ζαρντινιέρες επιλέγονται δοχεία με οπές αποστράγγισης και ελαφρύ υπόστρωμα, ενώ στον κήπο το έδαφος εμπλουτίζεται με κομπόστ πριν τη φύτευση.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια καλλωπιστικά ανθίζουν όλο το καλοκαίρι

Η πετούνια, η ζίννια, ο κατιφές, το γεράνι, η λαντάνα και η πορτουλάκα ανθίζουν συνεχώς σε όλη τη σεζόν, ιδίως με τακτική αφαίρεση των μαραμένων ανθέων στα είδη που τη χρειάζονται.

Ποια φυτά αντέχουν τον δυνατό ήλιο και τη ζέστη

Η βουκαμβίλια, η λαντάνα, η πορτουλάκα, ο κατιφές και η ζίννια αντέχουν πολύ καλά στον ήλιο και τις υψηλές θερμοκρασίες, με την πορτουλάκα και τη λαντάνα να ξεχωρίζουν στην ξηρασία.

Χρειάζονται όλα αφαίρεση των μαραμένων ανθέων

Όχι. Το γεράνι, η ζίννια και ο κατιφές ανθίζουν περισσότερο με την αφαίρεση των μαραμένων ανθέων, ενώ η πορτουλάκα και οι αυτοκαθαριζόμενες ποικιλίες πετούνιας και λαντάνας δεν τη χρειάζονται.

Γιατί δεν ανθίζουν τα φυτά μου το καλοκαίρι

Οι συχνότερες αιτίες είναι η ανεπαρκής ηλιοφάνεια, το υπερβολικό ή ελλιπές πότισμα και η έλλειψη θρεπτικών. Ο δυνατός ήλιος, η καλή αποστράγγιση και η τακτική θρέψη με λίπασμα πλούσιο σε φώσφορο και κάλιο βοηθούν στην ανθοφορία.

Πηγές

• Royal Horticultural Society, Bougainvillea growing guide.
• Royal Horticultural Society, Containers, summer planting ideas.
• North Carolina State Extension, Heat-tolerant annuals that shine all summer.
• Colorado State University Extension, Heat-loving annuals for containers.