Τι χρειάζεται το ανθούριο για να ανθίζει σωστά μέσα στο σπίτι

Το ανθούριο, γνωστό και ως φλαμίγκο, ξεχωρίζει για τις γυαλιστερές, σχεδόν κέρινες σπάθες του πάνω από τα καρδιόσχημα φύλλα. Είναι τροπικό επίφυτο φυτό των δασών της Κολομβίας και του Ισημερινού, με πιο διαδεδομένο είδος το Anthurium andraeanum της οικογένειας Araceae, όπου ανήκουν και το σπαθίφυλλο και η μονστέρα. Η καλλιέργειά του στο ελληνικό σπίτι είναι εφικτή όταν καλυφθούν τρεις ανάγκες, το σωστό φως, η υγρασία και το κατάλληλο υπόστρωμα. Τα δύο πιο συχνά προβλήματα, τα κίτρινα φύλλα και η απουσία ανθοφορίας, σχεδόν πάντα οφείλονται σε κάποια από αυτές.

Αυτό που μοιάζει με λουλούδι δεν είναι άνθος αλλά μια χρωματιστή βράκτια δομή, η σπάθη, ενώ τα πραγματικά μικροσκοπικά άνθη βρίσκονται πάνω στον όρθιο κεντρικό άξονα, τον σπάδικα. Μια υγιής σπάθη διατηρείται αρκετές εβδομάδες και ένα καλά φροντισμένο φυτό ανθίζει διαδοχικά σχεδόν όλο τον χρόνο.

Έντονο αλλά έμμεσο φως, ποτέ κατευθείαν ήλιος

Το ανθούριο θέλει φωτεινή θέση με έμμεσο φως. Στον απευθείας ήλιο, ιδίως τα μεσημέρια του ελληνικού καλοκαιριού, τα φύλλα καίγονται και εμφανίζουν καστανές κηλίδες. Σε βαθιά σκιά το φυτό επιβιώνει αλλά δεν ανθίζει, κάτι που αποτελεί την πιο συχνή αιτία απουσίας ανθέων. Η καλύτερη θέση είναι κοντά σε ανατολικό ή δυτικό παράθυρο, με ελαφριά σκίαση από κουρτίνα, ή έναν με δύο μέτρα μακριά από νότιο παράθυρο. Το εβδομαδιαίο γύρισμα της γλάστρας βοηθά το φυτό να αναπτύσσεται ομοιόμορφα.

Ζεστό και σταθερό περιβάλλον

Ως τροπικό φυτό, το ανθούριο θέλει σταθερές θερμοκρασίες μεταξύ 18 και 27°C όλο τον χρόνο. Κάτω από 15°C υποφέρει και κοντά στους 10°C μπορεί να καταστραφεί, ενώ πάνω από 32°C χωρίς υψηλή υγρασία ταλαιπωρείται. Είναι επίσης ευαίσθητο στις απότομες μεταβολές, οπότε κρατιέται μακριά από σώματα θέρμανσης, κλιματιστικά και ρεύματα κρύου αέρα. Αν τον χειμώνα η νυχτερινή θερμοκρασία στο σπίτι πέφτει κάτω από τους 15°C, το φυτό μετακινείται σε πιο ζεστό σημείο.

Υψηλή υγρασία, το πιο κρίσιμο σημείο

Στη φύση το ανθούριο ζει σε υγρασία 50 έως 80% και την ίδια υγρασία αναζητά και στο σπίτι. Στα ελληνικά σπίτια, ιδίως τον χειμώνα με την κεντρική θέρμανση, η υγρασία πέφτει συχνά κάτω από 30 με 40%, με αποτέλεσμα καστανές άκρες στα φύλλα, μπουμπούκια που δεν ανοίγουν και υποβαθμισμένη ανθοφορία. Η υγρασία γύρω από το φυτό ανεβαίνει με έναν δίσκο γεμάτο χαλίκια και νερό κάτω από τη γλάστρα, με τη γλάστρα να ακουμπά στα χαλίκια χωρίς να βυθίζεται στο νερό. Βοηθούν επίσης η ομαδοποίηση πολλών φυτών μαζί, ο υγραντήρας σε ξηρά δωμάτια και το πρωινό ψέκασμα των φύλλων, αποφεύγοντας τις σπάθες που λεκιάζουν από τις σταγόνες. Το μπάνιο με επαρκές φως είναι επίσης καλή επιλογή, καθώς εκεί η υγρασία είναι φυσικά υψηλότερη.

Χαλαρό υπόστρωμα που αναπνέει

Επειδή στη φύση φύεται πάνω σε δέντρα, το ανθούριο έχει ρίζες συνηθισμένες σε χαλαρό, αεριζόμενο υπόστρωμα. Το κοινό φυτόχωμα είναι πολύ συμπιεσμένο και κρατά υπερβολική υγρασία, οπότε δεν ταιριάζει. Το RHS συνιστά μείγμα από δύο μέρη όξινο υπόστρωμα χωρίς τύρφη, ένα μέρος περλίτη και ένα μέρος φλοιό ορχιδέας, με ιδανικό pH 6,0 έως 6,5. Εναλλακτικά χρησιμοποιείται έτοιμο υπόστρωμα για αροειδή, που κυκλοφορεί για ανθούρια, μονστέρες και φιλοδέντρα. Στο Farmclick υπάρχει σχετική γκάμα σε εδαφοβελτιωτικά και υποστρώματα, όπως περλίτης και φλοιός για τη διαμόρφωση ενός τέτοιου μείγματος.

Πότισμα όταν στεγνώνουν τα πρώτα εκατοστά

Το ανθούριο θέλει το υπόστρωμα διαρκώς ελαφρά υγρό, χωρίς να λιμνάζει νερό. Ο κανόνας είναι να ποτίζεται όταν έχουν στεγνώσει τα 2 με 3 πρώτα εκατοστά, κάτι που συνήθως σημαίνει κάθε 5 με 7 μέρες την άνοιξη και το καλοκαίρι και κάθε 10 με 14 μέρες τον χειμώνα. Κάθε πότισμα γίνεται καλά, μέχρι να τρέξει νερό από τις τρύπες αποστράγγισης, και στη συνέχεια το πιατάκι αδειάζει ώστε οι ρίζες να μη μένουν μέσα στο νερό. Το νερό βρύσης σε πολλές περιοχές της Ελλάδας είναι σκληρό και με τον καιρό συσσωρεύει άλατα που καίνε τις άκρες των φύλλων, οπότε προτιμάται βρόχινο, φιλτραρισμένο ή αποσταγμένο νερό, ή νερό βρύσης που έχει σταθεί ένα εικοσιτετράωρο. Το νερό εφαρμόζεται σε θερμοκρασία δωματίου, γιατί το πολύ κρύο σοκάρει τις ρίζες.

Λίπανση με έμφαση στον φώσφορο και το κάλιο

Οι ανάγκες του σε θρεπτικά είναι μέτριες. Την άνοιξη και το καλοκαίρι εφαρμόζεται υγρό λίπασμα για ανθοφόρα φυτά σε μισή δόση, κάθε δύο εβδομάδες, ενώ τον χειμώνα η λίπανση μειώνεται σε μία φορά τον μήνα ή σταματά. Για να ενθαρρυνθεί η ανθοφορία, προτιμάται λίπασμα με υψηλότερο φώσφορο και κάλιο σε σχέση με το άζωτο, καθώς το υπερβολικό άζωτο δίνει φύλλωμα εις βάρος των ανθέων. Η υπερλίπανση συσσωρεύει άλατα που καίνε τα φύλλα, οπότε μία φορά τον χρόνο το υπόστρωμα ξεπλένεται με άφθονο νερό. Κατάλληλοι τύποι υπάρχουν στα υγρά και διαφυλλικά λιπάσματα και γενικότερα στην κατηγορία λιπάσματα.

Μεταφύτευση κάθε δύο με τρία χρόνια

Η μεταφύτευση γίνεται την άνοιξη, σε γλάστρα μόλις 2 με 3 εκατοστά μεγαλύτερη σε διάμετρο. Η υπερβολικά μεγάλη γλάστρα κρατά πολλή υγρασία γύρω από τις ρίζες και αυξάνει τον κίνδυνο σήψης. Η αντίληψη ότι το ανθούριο ανθίζει καλύτερα σε στενή γλάστρα δεν ισχύει, γιατί όταν οι ρίζες μπλεχτούν εντελώς, το φυτό δυσκολεύεται να απορροφήσει νερό και θρεπτικά και βγάζει λιγότερα άνθη. Κατά τη μεταφύτευση αφαιρούνται οι ξερές ή σαπισμένες ρίζες. Οι υγιείς ρίζες είναι παχιές, σταθερές και ασημόλευκες με πράσινες άκρες, ενώ οι καστανές και μαλακές δείχνουν σήψη.

Γιατί δεν ανθίζει το ανθούριο

Όταν το φυτό βγάζει υγιή φύλλα αλλά όχι σπάθες, οι αιτίες είναι λίγες και συγκεκριμένες. Η πιο συχνή είναι το ανεπαρκές φως, οπότε το φυτό χρειάζεται φωτεινότερη θέση με έντονο έμμεσο φως. Ακολουθεί η λανθασμένη λίπανση με πολύ άζωτο, που διορθώνεται με λίπασμα υψηλότερο σε φώσφορο και κάλιο. Η χαμηλή υγρασία, κάτω από 50%, μειώνει επίσης αισθητά την ανθοφορία, όπως και οι ακραίες θερμοκρασίες, οι πολύ ψυχρές νύχτες κάτω από 15°C ή οι πολύ ζεστές μέρες πάνω από 32°C.

Πολλαπλασιασμός με διαίρεση

Ο ευκολότερος τρόπος είναι η διαίρεση κατά τη μεταφύτευση. Το ώριμο φυτό συχνά έχει αναπτυχθεί σε διακριτές τούφες με δικές τους ρίζες, οι οποίες ξεμπλέκονται προσεκτικά και χωρίζονται σε δύο ή περισσότερα μέρη, καθένα με αρκετές ρίζες και δύο με τρία φύλλα. Κάθε τμήμα φυτεύεται σε δική του γλάστρα με φρέσκο υπόστρωμα για αροειδή και διατηρείται σε υψηλή υγρασία μέχρι να εδραιωθεί. Σε ώριμα φυτά εμφανίζονται και εναέριες ρίζες κατά μήκος του βλαστού, οπότε ένα κομμάτι βλαστού με εναέριες ρίζες και τουλάχιστον ένα φύλλο μπορεί να κοπεί και να ριζοβολήσει σε υπόστρωμα αροειδών μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Οι πιο συνηθισμένοι εχθροί

Το ανθούριο δεν προσβάλλεται εύκολα, όμως σε ξηρή ατμόσφαιρα εμφανίζεται τετράνυχος, με λεπτό κιτρινωπό στιγματισμό και ιστούς στην κάτω πλευρά των φύλλων, ενώ αφίδες και κοκκοειδή μπορεί να εμφανιστούν στη νέα βλάστηση και στις μασχάλες των φύλλων. Για τον τετράνυχο βοηθά η αύξηση της υγρασίας, ενώ οι ήπιες προσβολές αντιμετωπίζονται με εντομοκτόνο σαπούνι ή παραφινικό λάδι. Οι σχετικές επιλογές βρίσκονται στα βιολογικά φυτοπροστατευτικά και γενικότερα στη φυτοπροστασία.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι το ανθούριο τοξικό για σκύλους και γάτες; Ναι. Όλα τα μέρη του φυτού περιέχουν αδιάλυτους κρυστάλλους οξαλικού ασβεστίου και, σύμφωνα με την ASPCA, η κατάποσή τους από σκύλους ή γάτες προκαλεί ερεθισμό και οίδημα στο στόμα, σιελόρροια και εμετό. Είναι τοξικό και για τον άνθρωπο, οπότε κρατιέται μακριά από παιδιά και κατοικίδια και φοριούνται γάντια στο κλάδεμα.

Γιατί κιτρινίζουν τα φύλλα του ανθούριου; Πιο συχνά από υπερβολικό πότισμα και κακή στράγγιση που ταλαιπωρούν τις ρίζες. Ελέγχεται το υπόστρωμα, μειώνεται η συχνότητα ποτίσματος και εξασφαλίζεται ότι το πιατάκι αδειάζει μετά από κάθε πότισμα.

Πόσο συχνά ποτίζω το ανθούριο; Όταν στεγνώσουν τα 2 με 3 πρώτα εκατοστά του υποστρώματος, συνήθως κάθε 5 με 7 μέρες τους θερμούς μήνες και κάθε 10 με 14 μέρες τον χειμώνα, με νερό σε θερμοκρασία δωματίου.

Πόσο διαρκεί η σπάθη του ανθούριου; Μια υγιής σπάθη κρατά περίπου 4 με 6 εβδομάδες πριν αρχίσει να πρασινίζει και να ξεραίνεται. Σε καλές συνθήκες το φυτό βγάζει νέες σπάθες σε διαδοχικούς κύκλους περίπου τριών μηνών.

Γιατί η σπάθη έγινε πράσινη; Συνήθως πρόκειται για φυσική γήρανση, καθώς οι παλαιότερες σπάθες χάνουν σταδιακά το χρώμα τους και επιστρέφουν στο πράσινο πριν ξεραθούν.

Σημαντικές σημειώσεις

Όλα τα μέρη του ανθούριου είναι τοξικά, οπότε φυλάσσεται μακριά από παιδιά και κατοικίδια και ο χειρισμός του γίνεται με γάντια. Σε επίμονα προβλήματα υγείας του φυτού ή σοβαρές προσβολές, καλό είναι να ζητείται η γνώμη γεωπόνου. Τα σκευάσματα θρέψης και φυτοπροστασίας χρησιμοποιούνται πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας, ενώ για τις προσβολές προτιμώνται πρώτα οι ήπιες, μη χημικές μέθοδοι.

Βιβλιογραφία

• Royal Horticultural Society. How to grow anthuriums.
• ASPCA. Toxic and Non-Toxic Plants, Flamingo Flower.
• University of Florida IFAS Extension. Houseplants, Pets, and Poison.