Τι μαζεύουμε και τι ψεκάζουμε στη φιστικιά ως τον Φεβρουάριο

Η πρώτη δουλειά στη φιστικιά μετά τη συγκομιδή είναι η συλλογή και καταστροφή όλων των προσβεβλημένων οργάνων πριν πέσουν τα φύλλα, γιατί τώρα η ξερή βλάστηση ξεχωρίζει από την υγιή. Ο χαλκός χρειάζεται μόνο όπου εμφανίστηκε σεπτορίωση, το ακμαιοκτόνο για την ψύλλα μόνο σε έντονες προσβολές, ενώ η συλλογή των μουμιοποιημένων καρπών και των ξερών κλάδων αφορά κάθε δενδρώνα. Η σειρά των εργασιών ακολουθεί την πτώση των φύλλων και κλείνει τον Φεβρουάριο με το κάψιμο των κλάδων παγίδων για τον σκολύτη.

Ταξικάρπια φιστικιάς με ροδοκόκκινους καρπούς πάνω στο δέντρο.

Με ποια σειρά γίνονται οι εργασίες

Πηγή: ΠΚΠΦ Βόλου, δελτία ακρόδρυων Νο 17 και Νο 18, 25 και 28 Σεπτεμβρίου 2026

Η καύση ξερών οργάνων και κλάδων γίνεται μόνο όπου και όταν επιτρέπεται, και διαφορετικά τα υλικά απομακρύνονται από τον δενδρώνα. Τα πεσμένα φύλλα μπορούν εναλλακτικά να ενσωματωθούν με ελαφρύ φρεζάρισμα.

Πώς γίνεται το καθαριστικό κλάδεμα για τη βοτρυοσφαίρια

Τα προσβεβλημένα ταξικάρπια μένουν κρεμασμένα στο δέντρο για τρία ως τέσσερα χρόνια και δίνουν μόλυσμα κάθε χρονιά, οπότε αφαιρούνται όλα. Οι κλάδοι με ξηράνσεις κόβονται μέσα στον υγιή ιστό, περίπου 5 εκατοστά πέρα από το όριο της ξήρανσης, μετά τη συγκομιδή και ξανά στον λήθαργο.

Τα κλαδευτικά εργαλεία που χρειάζονται είναι ψαλίδι για τα ταξικάρπια και πριόνι για τους κλάδους, και τα κλαδέματα με προσβολή δεν μένουν στον δενδρώνα. Το κλάδεμα της φιστικιάς του χειμώνα ολοκληρώνει τη δουλειά, ανοίγοντας την κόμη ώστε να μειωθεί η υγρασία που ευνοεί τη βοτρυοσφαίρια και τη σεπτορίωση.

Πότε χρειάζεται χαλκός

Ο χαλκός στα φύλλα αφορά τους δενδρώνες όπου η σεπτορίωση ήταν έντονη και συνοδεύτηκε από φυλλόπτωση, που συμβαίνει συνήθως όταν οι ψεκασμοί της περιόδου ήταν ανεπαρκείς ή δεν κάλυψαν καλά τα δέντρα. Ο ψεκασμός γίνεται πριν ή μετά την πτώση των φύλλων στο έδαφος και περιορίζει το πρωτογενές μόλυσμα της επόμενης χρονιάς. Όπου ο ψεκασμός της περιόδου δεν κάλυψε καλά τα δέντρα, η βαθμονόμηση του ψεκαστικού διορθώνει τη δόση του νερού πριν από την επόμενη εφαρμογή.

Τα μυκητοκτόνα χαλκού ανήκουν στα μυκητοκτόνα, και από αυτά χρησιμοποιούνται όσα είναι εγκεκριμένα για τη φιστικιά.

Πότε χρειάζεται ακμαιοκτόνο για την ψύλλα

Η ψύλλα διαχειμάζει ως ενήλικο σε ρωγμές του φλοιού και κάτω από πεσμένα φύλλα, και σε έντονες προσβολές ο πληθυσμός της μειώνεται με ψεκασμό μετά τη συγκομιδή με εγκεκριμένο ακμαιοκτόνο σε συνδυασμό με θερινό πολτό, μαζί με επάλειψη του κορμού και των βραχιόνων με βορδιγάλεια πάστα. Έντονη προσβολή σημαίνει φύλλα γεμάτα λευκή σκόνη από αποξηραμένα μελιτώματα, φυλλόπτωση και πτώση οφθαλμών μέσα στο καλοκαίρι.

Τα εντομοκτόνα για την ψύλλα επιλέγονται με εναλλαγή ομάδων δράσης, γιατί το έντομο κάνει πολλές γενιές τον χρόνο και απαιτεί επαναλαμβανόμενες επεμβάσεις. Όπου η προσβολή ήταν ήπια, αρκούν η συλλογή των ξερών οργάνων και η ενσωμάτωση των φύλλων, και ο ψεκασμός αφήνεται για την άνοιξη αν χρειαστεί.

Γιατί τα μουμιοποιημένα φιστίκια μαζεύονται όλα

Το ευρύτομο διαχειμάζει ως ώριμη προνύμφη μέσα στους μουμιοποιημένους καρπούς, πάνω στο δέντρο ή στο έδαφος, και κάνει μία μόνο γενιά τον χρόνο. Κάθε μούμια που μένει στον δενδρώνα είναι ένα πιθανό ενήλικο την άνοιξη, και στην Ελλάδα το έντομο προσβάλλει κάθε χρόνο ως και το 90% των καρπών όταν δεν αντιμετωπίζεται.

Ένα μέρος των καρπών που μαζεύτηκαν ελέγχεται για προνύμφες και φυλάσσεται σε διαφανή πλαστικά ή γυάλινα δοχεία. Την άνοιξη, η έξοδος των πρώτων ενηλίκων μέσα στα δοχεία δείχνει με ακρίβεια πότε το έντομο βγαίνει και στον δενδρώνα.

Πώς στήνονται οι κλάδοι παγίδες για τον σκολύτη

Όταν το δέντρο μπαίνει σε λήθαργο, ο σκολύτης αναζητά εξασθενημένους βλαστούς ή κλάδους για να ανοίξει στοές αναπαραγωγής και να διαχειμάσει. Κάθε ξερός, ημίξερος ή καχεκτικός κλάδος αφαιρείται αμέσως, και το φθινόπωρο τοποθετούνται κοντά στα δέντρα μερικοί ξεροί και ημίξεροι κλάδοι, που προσελκύουν το έντομο για ωοτοκία και διαχείμαση.

Οι κλάδοι παγίδες συλλέγονται και καίγονται τον Φεβρουάριο, πριν βγουν τα νέα ενήλικα. Αν μείνουν στον δενδρώνα, τα ενήλικα που αναπτύχθηκαν μέσα τους βγαίνουν την άνοιξη και περνούν στα δέντρα.

Συχνές ερωτήσεις

Τι κάνουμε στη φιστικιά μετά τη συγκομιδή

Μαζεύουμε και καταστρέφουμε όλα τα προσβεβλημένα όργανα πριν πέσουν τα φύλλα, μαζί με τους μουμιοποιημένους καρπούς και τους ξερούς κλάδους. Ο χαλκός και το ακμαιοκτόνο ακολουθούν μόνο όπου υπάρχει σεπτορίωση ή έντονη ψύλλα.

Πότε ψεκάζουμε τη φιστικιά με χαλκό

Στους δενδρώνες με σεπτορίωση, πριν ή μετά την πτώση των φύλλων στο έδαφος, για να περιοριστεί το μόλυσμα της επόμενης χρονιάς.

Χρειάζεται ψεκασμός για την ψύλλα μετά τη συγκομιδή

Μόνο σε έντονες προσβολές, με εγκεκριμένο ακμαιοκτόνο σε συνδυασμό με θερινό πολτό. Στις ήπιες αρκούν η συλλογή των ξερών οργάνων και η ενσωμάτωση των φύλλων.

Πότε καίμε τους κλάδους παγίδες για τον σκολύτη

Τον Φεβρουάριο, πριν βγουν τα νέα ενήλικα. Οι κλάδοι τοποθετούνται το φθινόπωρο κοντά στα δέντρα και μαζεύουν το έντομο για ωοτοκία και διαχείμαση.

Πώς ξέρω πότε βγαίνει το ευρύτομο την άνοιξη

Από ένα δείγμα μουμιοποιημένων καρπών που φυλάσσεται σε διαφανή δοχεία. Όταν βγουν τα πρώτα ενήλικα στα δοχεία, το έντομο βγαίνει και στον δενδρώνα.

Πόσο κάτω από την ξήρανση κόβουμε τα κλαδιά της φιστικιάς

Περίπου 5 εκατοστά μέσα στον υγιή ιστό, μετά τη συγκομιδή και ξανά στον λήθαργο, ώστε να απομακρυνθεί όλο το μόλυσμα της βοτρυοσφαίριας.

Οι συνθήκες διαφέρουν ανά περιοχή, ποικιλία, ηλικία των δέντρων και χρονιά, οπότε τα παραπάνω λειτουργούν ως γενικές κατευθύνσεις και όχι ως πρόγραμμα ψεκασμών για συγκεκριμένο δενδρώνα. Σε έντονες ή επαναλαμβανόμενες προσβολές, η συνεργασία με γεωπόνο που θα δει τον δενδρώνα επιτόπου δίνει την ασφαλέστερη απόφαση.

Προηγούνται τα καλλιεργητικά μέτρα, δηλαδή η συλλογή των προσβεβλημένων οργάνων και των μουμιοποιημένων καρπών, το κλάδεμα και οι κλάδοι παγίδες. Όταν χρειαστεί ψεκασμός, χρησιμοποιούνται μόνο σκευάσματα εγκεκριμένα για τη φιστικιά, σύμφωνα με τις οδηγίες και τα όρια εφαρμογών της ετικέτας.

Πηγές

• Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Βόλου, Ακρόδρυα, φιστικιά, Δελτίο Νο 17, 25 Σεπτεμβρίου 2026.
• Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Βόλου, Ακρόδρυα, φιστικιά, Δελτίο Νο 18, 28 Σεπτεμβρίου 2026.
• UC Statewide IPM Program, Botryosphaeria panicle and shoot blight of pistachio.
• ISHS, Pistachio nut insect pests and means of control in Greece, Acta Horticulturae 470.
• Toxicological and biochemical characterizations of AChE in phosalone-susceptible and resistant populations of the common pistachio psyllid, Agonoscena pistaciae, Journal of Insect Science, 2014.