Πώς γονιμοποιείται το αγγούρι και ποιες ποικιλίες δεν χρειάζονται επικονίαση

Το πώς καρποφορεί το αγγούρι εξαρτάται από το είδος των ανθέων της ποικιλίας. Άλλες ποικιλίες χρειάζονται επικονίαση από μέλισσες για να καρπίσουν και άλλες παράγουν καρπούς μόνες τους, χωρίς καμία γονιμοποίηση. Η διάκριση αυτή καθορίζει αν θα χρειαστείτε επικονιαστικά έντομα, αν οι καρποί θα έχουν σπόρους και πικράδα, και ποια ποικιλία ταιριάζει στο χωράφι, στο θερμοκήπιο ή στο μπαλκόνι.

Αρσενικά και θηλυκά άνθη

Η αγγουριά φέρει ξεχωριστά αρσενικά και θηλυκά άνθη πάνω στο ίδιο φυτό. Και τα δύο έχουν όμοια κίτρινα πέταλα, όμως ξεχωρίζουν εύκολα: το θηλυκό άνθος φέρει στη βάση του μια μικρή διογκωμένη ωοθήκη που μοιάζει με μικροσκοπικό αγγουράκι, ενώ το αρσενικό έχει απλώς έναν λεπτό μίσχο. Ο καρπός σχηματίζεται από το θηλυκό άνθος. Τα άνθη ανοίγουν συνήθως για μία μόνο ημέρα, με τα αρσενικά να ανοίγουν πρώτα, να δίνουν γύρη και να πέφτουν.

Μόνοικες ποικιλίες ανάμικτης άνθησης

Οι παραδοσιακές ποικιλίες, γνωστές ως ανάμικτης άνθησης, παράγουν και αρσενικά και θηλυκά άνθη στο ίδιο φυτό. Τα αρσενικά εμφανίζονται συνήθως χαμηλότερα, στον κεντρικό βλαστό, και τα θηλυκά ψηλότερα, στους πλάγιους βλαστούς. Για να σχηματιστεί καρπός, η γύρη πρέπει να μεταφερθεί από το αρσενικό στο θηλυκό άνθος, κάτι που γίνεται μόνο με τη μεσολάβηση εντόμων, κυρίως μελισσών. Στις καλλιέργειες αυτές, η παρουσία μελισσών είναι απαραίτητη από την αρχή της ανθοφορίας, ενώ σε μεγάλες εκτάσεις τοποθετούνται κυψέλες μέσα στην καλλιέργεια. Χωρίς επαρκή επικονίαση, τα θηλυκά άνθη πέφτουν ή δίνουν λίγους και παραμορφωμένους καρπούς.

Γυνοικές και παρθενοκαρπικές ποικιλίες

Πολλές σύγχρονες ποικιλίες, ιδίως θερμοκηπίου, παράγουν σχεδόν αποκλειστικά θηλυκά άνθη, οπότε καρποφορούν πολύ πιο πλούσια. Οι περισσότερες από αυτές είναι και παρθενοκαρπικές, σχηματίζουν δηλαδή καρπό χωρίς να χρειάζεται γονιμοποίηση. Οι καρποί τους δεν έχουν σπόρους, ωριμάζουν πιο πρώιμα και δεν αναπτύσσουν πικρή γεύση, καθώς η πικράδα συνδέεται με τον σχηματισμό σπόρων. Επειδή δεν εξαρτώνται από έντομα, οι παρθενοκαρπικές ποικιλίες είναι ιδανικές για θερμοκήπιο, αλλά και για μπαλκόνι και κλειστούς χώρους, όπου συχνά λείπουν οι μέλισσες. Μόλις σχηματιστεί, ο καρπός αναπτύσσεται πολύ γρήγορα και είναι έτοιμος για συγκομιδή σε 5 ως 10 ημέρες στα μικρόκαρπα και σε 15 ως 18 ημέρες στα μεγαλόκαρπα αγγούρια, γι' αυτό και η συγκομιδή γίνεται συχνά.

Ο κανόνας που ξαφνιάζει τους καλλιεργητές

Στις παρθενοκαρπικές ποικιλίες, η επικονίαση δεν είναι απλώς περιττή, πρέπει να αποφεύγεται. Αν μια μέλισσα επικονιάσει το άνθος μιας παρθενοκαρπικής ποικιλίας, τότε σχηματίζονται σπόροι, ο καρπός παραμορφώνεται με ένα εξόγκωμα στο άκρο του και αποκτά πικρή γεύση. Γι' αυτό, όταν σε θερμοκήπιο με παρθενοκαρπικές ποικιλίες υπάρχουν κοντά και ποικιλίες ανάμικτης άνθησης, οι μέλισσες αποκλείονται με δίχτυ. Στην πράξη, στην ίδια καλλιέργεια δεν συνδυάζονται παρθενοκαρπικές με μόνοικες ποικιλίες όταν υπάρχουν επικονιαστές.

Γιατί βγαίνουν παραμορφωμένοι καρποί

Στις μόνοικες ποικιλίες, ένας συχνός λόγος για στραβούς ή μισοάδειους καρπούς είναι η ελλιπής επικονίαση, όταν η γύρη δεν φτάνει σε όλα τα σπέρματα του θηλυκού άνθους. Η παρουσία αρκετών επικονιαστών λύνει το πρόβλημα. Στις παρθενοκαρπικές ποικιλίες, αντίθετα, η παραμόρφωση οφείλεται συνήθως στην ανεπιθύμητη επικονίαση ή σε ανισόρροπη θρέψη και πότισμα. Και στις δύο περιπτώσεις, η σταθερή θρέψη και άρδευση δίνουν ομοιόμορφους καρπούς.

Ποια ποικιλία διαλέγετε ανά καλλιέργεια

Στο ανοιχτό χωράφι και στον κήπο, όπου υπάρχουν μέλισσες και άλλα έντομα, καλλιεργούνται άνετα οι μόνοικες ποικιλίες ανάμικτης άνθησης. Στο θερμοκήπιο και σε κλειστά ή ψηλά μπαλκόνια, όπου η φυσική επικονίαση είναι περιορισμένη, προτιμώνται οι παρθενοκαρπικές ποικιλίες, που καρποφορούν χωρίς έντομα και δίνουν αγγούρια χωρίς σπόρους και πικράδα. Η επιλογή του σπόρου ανάλογα με τον τύπο του αγγουριού και το είδος των ανθέων είναι το πρώτο βήμα, ενώ όλα τα βήματα της καλλιέργειας σε κήπο και γλάστρα καθορίζουν την τελική παραγωγή.

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζεται μέλισσες το αγγούρι για να καρπίσει

Οι μόνοικες ποικιλίες ανάμικτης άνθησης χρειάζονται μέλισσες για την επικονίαση, ενώ οι παρθενοκαρπικές καρποφορούν μόνες τους, χωρίς κανένα επικονιαστικό έντομο.

Τι σημαίνει παρθενοκαρπικό αγγούρι

Παρθενοκαρπική είναι η ποικιλία που σχηματίζει καρπό χωρίς γονιμοποίηση. Δίνει αγγούρια χωρίς σπόρους και χωρίς πικράδα και ταιριάζει σε θερμοκήπιο ή μπαλκόνι.

Γιατί το αγγούρι μου έχει σπόρους και πικρίζει

Αν πρόκειται για παρθενοκαρπική ποικιλία, η πιθανότερη αιτία είναι ότι το άνθος επικονιάστηκε από μέλισσα, οπότε σχηματίστηκαν σπόροι και εμφανίστηκε πικρή γεύση. Γι' αυτό οι ποικιλίες αυτές κρατιούνται μακριά από επικονιαστές.

Γιατί πέφτουν τα θηλυκά άνθη χωρίς να καρπίσουν

Στις μόνοικες ποικιλίες αυτό οφείλεται συνήθως σε ελλιπή επικονίαση λόγω απουσίας μελισσών, καθώς και σε ακραία ζέστη ή έλλειψη νερού.

Πηγές

• Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Η καλλιέργεια της αγγουριάς.