Πώς υπολογίζουμε τη δόση της ουρίας από τις μονάδες αζώτου

Η ερώτηση διατυπώνεται συνήθως ως πόσα κιλά ουρία ρίχνω στο στρέμμα, όμως η σωστή ερώτηση είναι άλλη. Οι καλλιέργειες δεν χρειάζονται κιλά λιπάσματος, χρειάζονται μονάδες αζώτου, και τα κιλά προκύπτουν από αυτές με μια απλή διαίρεση. Μόλις καταλάβετε αυτόν τον υπολογισμό, μπορείτε να μεταφράσετε οποιαδήποτε σύσταση λίπανσης σε οποιοδήποτε αζωτούχο λίπασμα, και να δείτε αμέσως γιατί η ουρία βγαίνει φθηνότερη.

Τι είναι η μονάδα αζώτου

Μονάδα αζώτου είναι ένα κιλό καθαρού αζώτου ανά στρέμμα. Όταν λοιπόν μια σύσταση λέει δώσε 12 μονάδες αζώτου, εννοεί 12 κιλά καθαρού αζώτου στο στρέμμα, ανεξάρτητα από το λίπασμα που θα χρησιμοποιήσετε.

Ο υπολογισμός είναι μία πράξη:

Κιλά λιπάσματος ανά στρέμμα = μονάδες αζώτου × 100 ÷ περιεκτικότητα του λιπάσματος σε άζωτο

Για την ουρία 46-0-0, η περιεκτικότητα είναι 46%, οπότε κάθε μονάδα αζώτου αντιστοιχεί σε 2,17 κιλά ουρίας. Ο ίδιος υπολογισμός δουλεύει και αντίστροφα. Αν ρίξατε 20 κιλά ουρίας, δώσατε 20 × 0,46 = 9,2 μονάδες αζώτου.

Πόση ουρία χρειάζεται για κάθε μονάδα αζώτου

Εδώ φαίνεται καθαρά γιατί η ουρία κυριαρχεί στην αγορά. Για την ίδια ποσότητα αζώτου χρειάζεστε λιγότερα από τα μισά κιλά σε σχέση με τη θειική αμμωνία, με ό,τι σημαίνει αυτό για τη μεταφορά, την αποθήκευση και το κόστος ανά μονάδα.

Ενδεικτικές ποσότητες ανά καλλιέργεια

Οι παρακάτω τιμές κυκλοφορούν ευρέως ως ενδεικτικές και αφορούν τη συνολική ετήσια ποσότητα ουρίας, όχι μία εφαρμογή. Δεν αποτελούν συνταγή, γιατί η πραγματική δόση προκύπτει από την ανάλυση εδάφους και τον στόχο απόδοσης.

Τι αλλάζει τη δόση

Δύο χωράφια με την ίδια καλλιέργεια σπάνια θέλουν την ίδια ποσότητα. Οι παράγοντες που μετακινούν τη δόση είναι συγκεκριμένοι:

• Η ανάλυση εδάφους, που δείχνει το διαθέσιμο άζωτο και την οργανική ουσία. Ένα έδαφος πλούσιο σε οργανική ουσία απελευθερώνει άζωτο μόνο του
• Η προηγούμενη καλλιέργεια. Μετά από ψυχανθή, όπως μηδική ή φασόλια, το έδαφος έχει σημαντικό υπόλειμμα αζώτου και η δόση μειώνεται αισθητά
• Ο στόχος απόδοσης. Περισσότερο προϊόν σημαίνει περισσότερο άζωτο, όμως η σχέση δεν είναι γραμμική και μετά από ένα σημείο η επιπλέον δόση δεν αποδίδει
• Η άρδευση. Σε ποτιστικά χωράφια το άζωτο αξιοποιείται καλύτερα από ό,τι σε ξηρικά
• Οι οργανικές προσθήκες. Η κοπριά και το κομπόστ φέρνουν δικό τους άζωτο, που αφαιρείται από τη δόση

Γιατί δεν ρίχνουμε όλη τη δόση μαζί

Η κλασματική εφαρμογή, δηλαδή ο χωρισμός της συνολικής δόσης σε δύο ή τρεις εφαρμογές, είναι από τις πιο αποδοτικές πρακτικές στην αζωτούχο λίπανση. Ο λόγος είναι ότι το νιτρικό άζωτο δεν συγκρατείται από το έδαφος και ξεπλένεται με τη βροχή ή το πότισμα προς τα βαθύτερα στρώματα, όπου η ρίζα δεν το φτάνει.

Με μία εφαρμογή, μεγάλο μέρος του αζώτου βρίσκεται στο έδαφος όταν το φυτό δεν το χρειάζεται ακόμη. Με δύο ή τρεις, η διαθεσιμότητα συμβαδίζει με τη ζήτηση της καλλιέργειας. Η βασική δόση δίνεται συνήθως στη σπορά ή στην έναρξη της βλάστησης, και οι επιφανειακές στα στάδια μεγαλύτερης ζήτησης.

Θυμηθείτε ότι σε κάθε εφαρμογή ισχύει ο κανόνας της ενσωμάτωσης. Πώς χάνεται το άζωτο όταν η ουρία μένει στην επιφάνεια, το αναλύουμε στο γιατί η ουρία χάνει άζωτο.

Τι ορίζει ο Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής

Η δόση αζώτου δεν είναι μόνο αγρονομικό ζήτημα. Ο Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής για την Προστασία των Νερών από τη Νιτρορύπανση ορίζει ότι η εφαρμογή αζωτούχων λιπασμάτων γίνεται ελεγχόμενα, ώστε οι συνολικά προστιθέμενες μονάδες αζώτου να μην υπερβαίνουν τις πραγματικές ανάγκες των καλλιεργειών. Το πλεονάζον άζωτο δεν αυξάνει την παραγωγή, προκαλεί όμως οικονομική ζημιά και περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Η πρόβλεψη αυτή συνδέεται άμεσα με τους ελέγχους Πολλαπλής Συμμόρφωσης, οπότε στις ευπρόσβλητες από νιτρορύπανση ζώνες η υπερλίπανση μπορεί να κοστίσει και σε επίπεδο ενισχύσεων. Αν το χωράφι σας βρίσκεται σε τέτοια ζώνη, ελέγξτε το ισχύον πρόγραμμα δράσης της περιοχής πριν καταρτίσετε το πρόγραμμα λίπανσης.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσα κιλά ουρία είναι μία μονάδα αζώτου; Με περιεκτικότητα 46%, μία μονάδα αζώτου αντιστοιχεί σε 2,17 κιλά ουρίας ανά στρέμμα. Για 10 μονάδες χρειάζονται περίπου 21,7 κιλά.

Πόσο άζωτο δίνω αν ρίξω 20 κιλά ουρία στο στρέμμα; Πολλαπλασιάζετε τα κιλά επί την περιεκτικότητα, δηλαδή 20 × 0,46 = 9,2 μονάδες καθαρού αζώτου ανά στρέμμα.

Γιατί οι ενδεικτικές δόσεις διαφέρουν τόσο μεταξύ τους; Επειδή αφορούν διαφορετικές αποδόσεις, εδάφη και συστήματα καλλιέργειας. Το εύρος 10 με 30 κιλά που κυκλοφορεί ως γενικός κανόνας είναι πολύ πλατύ για να χρησιμοποιηθεί χωρίς ανάλυση εδάφους.

Καλύτερα μία εφαρμογή ή περισσότερες; Περισσότερες. Η κλασματική εφαρμογή περιορίζει την έκπλυση του νιτρικού αζώτου και συγχρονίζει τη διαθεσιμότητα με τη ζήτηση της καλλιέργειας.

Ισχύει κάποιο ανώτατο όριο αζώτου; Ο Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής ορίζει ότι οι προστιθέμενες μονάδες αζώτου δεν πρέπει να υπερβαίνουν τις πραγματικές ανάγκες της καλλιέργειας, ενώ στις ευπρόσβλητες από νιτρορύπανση ζώνες ισχύουν τα κατά τόπους προγράμματα δράσης.

Σημαντικές σημειώσεις

Οι ποσότητες που αναφέρονται είναι ενδεικτικές και δεν αντικαθιστούν πρόγραμμα λίπανσης. Η σωστή δόση για το δικό σας χωράφι προκύπτει από ανάλυση εδάφους, από το ιστορικό και την προηγούμενη καλλιέργεια, από τον στόχο απόδοσης και από τις τοπικές συνθήκες, και καταρτίζεται σε συνεργασία με γεωπόνο. Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ευπρόσβλητες από νιτρορύπανση εφαρμόζονται επιπλέον περιορισμοί, τους οποίους οφείλει να γνωρίζει ο παραγωγός. Ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες της συσκευασίας ως προς τη δοσολογία και τον τρόπο εφαρμογής.

Πηγές

• Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Κώδικας Ορθής Γεωργικής Πρακτικής για την Προστασία των Νερών από τη Νιτρορύπανση Γεωργικής Προέλευσης, ΥΑ 1848/278812, ΦΕΚ 4855/Β/2021.
• Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Νιτρορύπανση, Οδηγία 91/676/ΕΟΚ.
• University of Nebraska Lincoln CropWatch. Nitrogen Inhibitors for Improved Fertilizer Use Efficiency.